|

جایزه نوبل پزشکی ۲۰۱۶ به دانشمندی از ژاپن رسید

گروه علم: روز گذشته (دوشنبه 12 مهر) سازمان نوبل در مؤسسه کارولینسکا اعلام کرد جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی سال 2016 را به «یوشینوری اوسومی» (Yoshinori Ohsumi) به دلیل تحقیقات و کشف مکانیسم اتوفاژی (خود‌خواری) اعطا کرده است. «یوشینوری اوسومی» ژاپنی از میان 273 دانشمند نامزد دریافت جایزه نوبل پزشکی امسال، توانست این جایزه را به دست آورد. مهم‌ترین فعالیت پژوهشی برنده جایزه نوبل امسال، کشف مکانیسم‌های اصلی اتوفاژی است. اتوفاژی یا خودخواری یک فرایند مهم برای تجزیه و بازیافت اجزای سلول است. کلمه اتوفاژی از واژه «اتو» به معنی «خود» و «فاژین» به معنی «خوردن» ساخته شده است، پس «اتوفاژی» یعنی «خودخواری». این مفهوم در دهه 60 پدید آمد. در آن زمان پژوهشگران دریافتند که سلول‌ها می‌توانند اجزای خود را نابود کنند. سلول برای انجام این کار اجزای موردنظر را در غشایی محصور می‌کند و وزیکول کیسه‌مانند تشکیل می‌دهد که آن را به یک محفظه بازیافت، به نام لیزوزیم منتقل می‌کنند تا در آنجا تخریب شود. شناخت پدیده‌ها و مکانیسم سلولی بسیار دشوار است و به‌همین‌دلیل هم دانشمندان تا چند سال پیش، اطلاعات زیادی در این زمینه نداشتند، اما در دهه 90 «یوشینوری اوسومی»، آزمایش‌های هوشمندانه‌ای در این زمینه انجام داد و اطلاعات مهمی کسب کرد. «اوسومی»، برای انجام این آزمایش با به‌کارگیری مخمری که در نانوایی‌ها استفاده می‌شود، ژن دخیل در اتوفاژی را شناسایی کرد. او در ابتدا مبانی مکانیسم اتوفاژی را در مخمرها کشف کرد و سپس نشان داد که مکانیسم پیچیده‌ای که در بدن ما روی می‌دهد، تا حدودی شبیه همین مکانیسم در مخمرهاست. کشف‌های «اوسومی»، چارچوب علمی جدیدی را پدید آورد که باعث شد به درک بهتری از چگونگی بازیافت محتوای سلول‌ها برسیم. کشف‌های او راه تازه‌ای برای درک مبانی اهمیت اتوفاژی در بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک گشود. اکنون با این درک، بهتر می‌توانیم چگونگی انطباق بدن با گرسنگی یا پاسخ به عفونت را درک کنیم. موتاسیون یا جهش در ژن‌های دخیل در فرایند اتوفاژی ممکن است باعث بیماری شود. فرایند اتوفاژی در پدیده‌های بسیاری از جمله در سرطان و بیماری‌های عصبی نقش دارد. گفتنی است «یوشینوری اوسومی» در سال 1945 در فوکواوکای ژاپن به دنیا آمد. وی در سال 1974 دکترایش را از دانشگاه توکیو دریافت کرد. سه سال هم در دانشگاه راکفلر در نیویورک آمریکا پژوهش کرد. وی دوباره به دانشگاه توکیو برگشت و در سال 1988 گروه پژوهشی خود را راه ‌انداخت. وی از سال 2009 استاد مؤسسه فناوری توکیو است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.