نگاهی به نشست الجزایر، فریز نفتی و امیدواری ایران به آینده
مجید سلیمیبروجنی: چند روز پیش شاهد حضور کشورهای نفتی عضو و غیرعضو اوپک برای دومینبار در چند ماه گذشته بودیم. اجلاس الجزایر با هدف رسیدن به یک توافق غیررسمی بهمنظور تثبیت تولید نفت و پس از آن کمک به افزایش قیمت نفت، اتفاق افتاد. پانزدهمین مجمع بینالمللی انرژی در الجزایر در شرایطی آماده برگزاری میشد که عربستان با مطرحکردن پیشنهاد فریز تولید نفت گردوخاک زیادی در بازارهای جهانی نفت برپا کرد. این در حالی بود که بیژن زنگنه، وزیر نفت ایران، بارها اعلام کرده بود که ایران نهتنها قصد کاهش تولید خود را ندارد، بلکه باید به جایگاه ازدسترفتهاش قبل از تحریمها بازگردد. در هفتههای گذشته اماواگرهای بسیاری بر سر توافق در این مجمع شنیده میشد و بسیاری از کارشناسان بینالمللی آن را به دلیل تنشهای ایران و عربستان غیرممکن میدانستند. تلاش ایران برای افزایش تولید، مقابل تلاش اوپکیها بهویژه عربستان برای اجرای فریز نفتی و ثابتنگهداشتن تولید نفت، احتمال اجرائیشدن این طرح را ضعیف کرده بود. در کنار این احتمال ضعیف، صحبتهای وزیر نفت کشورمان مبنیبر اینکه تولید نفت خود را محدود نمیکند، احتمال شکست طرحی که اوپکیها برای نجات اقتصادشان دنبال آن بودند قویتر کرد. «نفت یک اسلحه نیست و نباید از آن برای آسیبرساندن به رقبا و تحقق اهداف سیاسی استفاده کرد»؛ این پیام وزیر نفت ایران بود که بهعنوان چهارمین سخنران پانزدهمین نشست مجمع جهانی انرژی پشت تریبون قرار گرفت. بیژن زنگنه در تمام عکسهای این نشست، چهرهای خندان داشت و پیش از آغاز سخنرانی خود نیز خیلی صریح اعلام کرد که ایران تولید نفت خود را فریز نخواهد کرد. خبرنگار بلومبرگ از بیژن زنگنه پرسید: «آیا ایران نفت خود را فریز خواهد کرد؟» زنگنه پاسخ داد: «خیر». او دوباره پرسید: ایران به فریز نخواهد پیوست؟ زنگنه پاسخ داد: «در سطح تولید فعلی خیر». خبرنگار بلومبرگ مجددا پرسید، آیا شما بهدنبال سطح تولید چهارمیلیونبشکهای هستید؟ وزیر سری تکان میدهد و تأیید میکند که ایران بهدنبال این سقف تولید است. وی در ادامه اعلام کرد که ایران خواستار سهمی حدود 13 درصد از تولید نفت اوپک است. ایران برای رسیدن به این هدف باید حدود 700هزار بشکه بر تولید نفت فعلی خود اضافه کند. «خالد الفالح»، وزیر نفت عربستانسعودی، در حاشیه برگزاری پانزدهمین نشست در الجزایر در گفتوگو با بلومبرگ از آمادگی عربستان برای پذیرش مستثناشدن ایران از برنامه محدودیت عرضه نفت خبر داد. به عبارت دیگر خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان، برخلاف نشستهای پیشین اوپک، موضعی منعطفتر نسبت به ایران اتخاذ و تأکید کرده است، ایران، لیبی و نیجریه باید بتوانند با حداکثر ظرفیت معقول خود تولید کنند. این در حالی است که عربستانیها پیش از این بارها اعلام کرده بودند در صورتی با اجرائیشدن طرح فریز نفتی موافقت خواهند کرد که ایران هم تولید خود را محدود کند و در این طرح شرکت داشته باشد، اما حالا با گذشت چند هفته از تأکیدهای پیاپی، وزیر نفت این کشور، مستثناشدن ایران را پذیرفته و این امر پرسشهای بسیاری را در ذهن تحلیلگران بازار نفت ایجاد کرده است، زیرا زمستان سال گذشته بود که عربستان و قطر، ظاهرا با نگاهی دلسوزانهتر به نفت، وارد بازی جدیدی با اوپکیها شدند؛ بازیای که از آن روز تاکنون با حواشی زیادی همراه بوده است. اکنون روسیه بهعنوان یک کشور غیراوپکی و مکزیک و همینطور نروژ و چند کشور دیگر که در حاشیه خلیجفارس هستند، در حال تغییر موضع هستند. به این دلیل که با پذیرش این موضوع که ایران بتواند محدودیتهای خود را از سر راه بردارد، فرصتی طلایی ایجاد میکند که این فرصت طلایی منجر به تثبیت بازار و تقویت قیمت فروش نفت خام و در نهایت افزایش درآمد 14 کشور عضو اوپک خواهد شد. با این تفاسیر چشمانداز فروش نفت از سوی وزارت نفت چیزی حدود چهارمیلیون بشكه در نظر گرفته شده است که بدونشک نیازمند سرمایهگذاری است. اگر بخواهیم خط تولید فروش نفت به بالای چهارمیلیون بشکه در روز برسد، راهی جز جذب سرمایهگذاری وجود ندارد و با توجه به اینکه از نظر منابع در شرایط مساعدی بهسر نمیبریم و هنوز هم منابع حاصلشده از فروش نفت واصل نشده است، نیازمند جذب سرمایه خارجی هستیم. ایران 28 میدان مشترک نفت و گاز با همسایگانش دارد و آنها بهواسطه سوءمدیریتهای دولت قبل و تحریمها چندینبرابر ایران برداشت کردهاند. نکته جالب، عراق جنگزده است که دوبرابر ایران از میادین مشترکمان برداشت میکند. این صنعت درحالحاضر بهشدت نیازمند جذب سرمایهگذاری خارجی و تکنولوژی روز دنیاست. بر همین اساس بود كه دولت مدل جدید قراردادهای نفتی را تدوین کرد. البته هیاهوهای سیاسی پیرامون مدل جدید قراردادهای نفتی بالا گرفت و سرانجام دولت با اعمال اصلاحاتی آن را به مجلس فرستاد و سرانجام علی لاریجانی، آن را مصوب و ابلاغ به دولت کرد. اگرچه هنوز نگرانیهای پیرامون قراردادهای جدید به پایان نرسیده است، وزارت نفت اعلام کرده که بهزودی مناقصههای نفتی با قراردادهای جدید برگزار خواهد شد. در کل میتوان گفت که خروجی نشست الجزایر برای ایران موفقیتآمیز بوده و عربستان نیز دست از لجاجتهای سیاسیاش برداشته است. بدونشک این بهنفع کشورهای تولیدکننده نفت در ماههای آینده خواهد بود. امروز میتوانیم امیدوار باشیم که دوباره به بازارهای جهانی بازمیگردیم و این چیزی بهجز نتیجه دیپلماسی فعال دولت یازدهم و اجرای برجام و سیاست هوشمندانه بیژن زنگنه نبوده است. صنعت نفت ایران چشمانتظار روزهای خوش آینده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.