بنبست چینی، طلسمشکنی ایتالیایی؟!
سیدمصطفی هاشمیطبا. معاون دولتهای سازندگی و اصلاحات
تابستان امسال هم گذشت، اما همچنان گره مسیرهای تردد تهران- شمال پابرجاست. ظاهرا تداوم کار چینیها در بزرگراه تهران- شمال خوب یا کافی نبوده و براساس اخبار مندرج در جراید، قرار است ایتالیاییها هم وارد کار شوند و طلسم 20ساله احداث این بزرگراه را بشکنند. در اینکه راههای چهارگانه تهران-شمال (فیروزکوه، هراز، چالوس، رشت) پاسخگوی خیل خودروهای مسافرتی نیست، تردیدی وجود ندارد؛ اما در اینکه راهحل این مشکل - که گاه مسافران را 12 ساعت در راه نگه میدارد- چیست، باید اندکی اندیشید. قاعدتا بسیاری منتظرند این بزرگراه احداث شود و با خیال راحت 120کیلومتر را فارغ از دره و پیچ و تصادف و انحراف به چپ بپیمایند، بهراحتی در ویلای خود یا دیگران اقامت و خستگیشان را در کنند. در یکی از شمارههای سال گذشته «شرق»، گفتوگویم را با یک مقام عالیرتبه وزارت راه و مسکن نوشتم البته آن گفتوگو خیالی نبود و عین واقعیت بود. هرچند اگر هم آن گفتوگو خیالی تصور شود، بازهم از حقایق آن چیزی کم نمیشود. ماحصل آن گفتوگو چنین بود که برفرض آغاز به کار این بزرگراه یا مردم در تونلها میمیرند یا پلیس حرکت خودروها را در این بزرگراه مسدود یا حرکت را در تونلها نوبتی میکند و سرانجام اینکه به جز روزهای عادی با ترافیک سبک، این جاده کمکی به سفر تهران- شمال نمیکند. هرچند در آن مطلب، چرایی این امر توضیح داده شد، اما برای تازهترشدن ذهنها بهطور خلاصه آن را بازگو میکنم. اول ببینیم به چه دلیل اتومبیلهایی که در یک خط و پشت سر هم مثلا در جاده چالوس به سمت این شهر میروند، کند حرکت میکنند یا متوقف میشوند. اگر دقت کنیم میبینیم، این اتومبیلها در ورودی شهر میخواهند وارد جاده کناره شوند. جاده کناره معمولا جاده پرترافیکی است. انواع وانتها، وسایل کشاورزی، کامیونها، دوچرخه، تیلر و سواریهای شخصی و عمومی و اتوبوسها در این جاده تردد میکنند؛ بنابراین ورود به این جاده چه به سمت شرق و چه به سمت غرب نمیتواند بهسرعت صورت گیرد و توقفهای ضروری و کندی حرکت در ورودی به خودروهای بعدی منتقل میشود و به دلیل تراکم اتومبیل گاه صف اتومبیلها به دهها کیلومتر پشت سرهم و در یک ردیف میرسد. پس کندی حرکت و توقف، به دلیل کندی ورود به جاده سراسری شمال در ورودیهاست و اینکه بههرحال شهر چالوس هم گنجایش تعداد محدودی اتومبیل را دارد. البته در طول مسیر هم مشکلاتی وجود دارد، ولی بههرحال علت نهایی همان ورودی است. حال فرض کنیم بزرگراه آینده بدون مانع وسطراهی به چالوس برسد. درحالحاضر فقط یک اتومبیل میتواند به ورودی وارد شود ولی در آینده سه اتومبیل با هم میخواهند وارد شوند، و این امکانپذیر نیست. بنابراین به طریق اولی نمیتوانند وارد شوند و اتومبیلهای پشتسر آنها متوقف میشوند و چون استقبال از بزرگراه بسیار زیاد است و حداقل 50درصد ترافیک جادههای دیگر را به خود جلب میکند، بنابراین توقف اتومبیلها به داخل تونلهای طولانی و حتی تا تهران ادامه خواهد یافت. کل طول 120 کیلومتر بزرگراه در سه باند میتواند پارکینگی برای فقط 72 هزار و حداکثر صدهزار اتومبیل باشد، از جمله توقف در تونلهای بسیار طویل که مرگ و خفگی سرنشینان اتومبیلها را در پی خواهد داشت. در اینجا پلیس راهور یا باید حرکت در تونلها را کنترل کند که کاری است بس مشکل یا از تهران اجازه خروج اتومبیلها را بهشدت کنترل کند که در تهران ترافیک بسیار سنگینی ایجاد خواهد شد. راهحل در گشادکردن ورودیها به جاده سراسری کناره و تسهیل خروج از بزرگراه تهران- چالوس است؛ یعنی گشادکردن لوله سر بطری که آب را بهسرعت خالی کند. همه این حرفها مورد تأیید مقام عالیرتبه وزارت راه و مسکن قرار گرفته است، اما باز هم میخواهند بزرگراه را کامل کنند که البته به عمر کار آنها وصال نمیدهد و توپ را به زمین مسئول بعدی خواهند انداخت. با توجه به مسائل یادشده، بهترین، ارزانترین و سریعترین راهحل در احداث یک بزرگراه درست روی بزرگراه ساحلی شمال است تا خودروها در انتهای بزرگراه تهران- چالوس با شبدریهای احداثی بهسرعت وارد طبقه فوقانی شوند و بزرگراه تهران- چالوس تخلیه شود. به دلایل زیر، احداث این بزرگراه بهترین راهحل است زیرا: الف- نیاز به خرید زمین جدید برای بزرگراه و رفع عوارض روی زمین نخواهد داشت. ب- به نقشهبرداری، خاکبرداری، خاکریزی، کوبیدن زمین، آوردن مخلوط، ماشینآلات راهسازی، بستن جاده و اخلال در عبور و مرور مردم نیازی نخواهد بود. نیاز به ساخت ابنیه جدید در راه نخواهد بود. ج- صرفنظر از روشهای جدید پلسازی که میتواند احداث جاده طبقه فوقانی را تسهیل کند حتی با روش سنتی کار بهسرعت میتواند انجام شود. به ازای هر 10 متر سه ستون در کنار و وسط جاده زده میشود (با شمع بتنی) و ورودی آن با صفحات مسلح بتونی پوشانده میشود. میتوان درطول 400 کیلومتر جاده سراسری از رشت تا ساری، 50 کارگاه همزمان ایجاد و در دو سال این جاده را احداث کرد؛ طرحی که به وزارت راه و مسکن هم داده شده، اما ظاهرا بهدلیل کمبود اعتبار یا هر دلیل دیگری مطرح نشده است. اگر این جاده احداث نشود، بهتر است طرح بزرگراه تهران- چالوس رسما متوقف شود زیرا بهمثابه دورریختن پول است. میتوان جاده طبقه فوقانی را با کمک بانکها احداث کرد (خوشبختانه سیمان و میلگرد به حد کافی در کارخانجات انبار شده است) و از طریق عوارض سرمایه را مستهلک کرد. یادآوری میکند که طرحی در دست بررسی است که از انزلی تا ساری در داخل دریا بزرگراهی احداث شود که این کار عملا ممکن نخواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.