منظور، آن نبود!
کریم ارغندهپور
در هفته گذشته بعضي روزنامهها از قول وزیر بهداشت تیتر زدند: «مردم برای استاد شجریان دعا کنند». این نقلقول در باطن خود وقتی از قول یک مقام درمانی عنوان میشود، میتواند این دریافت را در مخاطب ایجاد کند که حال استاد رو به وخامت است. طبیعی است وقتی یک پزشک از مردم میخواهد برای یک بیمار دعا کنند، معمولا از روند درمان ناامید شده و دیگر از دست علم کاری ساخته نیست. متن خبر اما با این احساس همراهی نمیکرد. ساعاتی بعد و احتمالا با بالاگرفتن پرسشهای عمومی، همایون شجریان اعلام کرد خوشبختانه حال پدرش بد نیست. اما دو نکته: اول اینکه: بسیاری از مقامهای رسمی ما از جایگاههای مختلف سخن میگویند و همین تداخلها به سوءتفاهمهایی در جامعه دامن میزند. مثلا در همین مورد، وزیر بهداشت -که اصالتا مشهدی است- در همایش قرآنی مربوط به این شهر سخن گفته بود. در بخشی از سخنانش به نام شجریان و پدر او که هر دو قاری قرآن و مشهدی بودهاند، اشاره کرده و سپس از مردم برای او طلب دعا و رحمت کرده بود. همانطور که دیده میشود، مضمون و محتوای سخنان وزیر بهداشت در این همایش با مسئولیت رسمی او همخوانی ندارد؛ ولی تیتر خبر منقول از او با توجه به جایگاه رسمی و حرفهاش میتواند برای جامعه شائبهبرانگیز باشد. بسیاری از مخاطبان -و حتی پارهای مسئولان- اساسا متن خبر را نمیخوانند و از تیتر، نتیجه میگیرند و بر همان اساس نیز احساسشان را بروز میدهند. دوم اینکه: گردش اطلاعات و اخبار در جامعه ما وضعیت نابسامانی دارد. مثلا در همین مورد، جامعه وسیعی از علاقهمندان به استاد شجریان -که میلیونها نفر را تشکیل میدهند- میخواهند از روند درمانی او مطلع باشند؛ ولی کمتر خبری در اینباره منتشر میشود. این وضعیت زمینهساز رشد اخبار پشت پرده میشود که طبعا بیشتر آن حاصل شنیدهها و شایعات از منابع نامعتبر است. این وضعیت البته ریشهها و دلایل مختلفی دارد که جای پرداختن به آنها اینجا نیست. بخش دولت، تصور میکند خبر باید در تصرف او باشد؛ چنین چیزی در دنیای کنونی ممکن نیست و کمتر خبری در تصرف تنها یک منبع است. بخش عمومی هم یک متولی ندارد و در نتیجه از آن صداهای مختلفی بیرون میآید که تمایزدادن درست از نادرست، گاهی برای یک مخاطب عمومی چندان میسر نیست. بهترین راه، تقویت جامعه مدنی است. اگر يك نهاد صنفی قوی وجود داشته باشد، جلوی علفهای هرز مسیر را میگیرد و راه را برای انتشار اخبار درست هموار میکند. این حرفها البته تازگی ندارد ولی تازمانیکه از وضعیت مطلوب فاصله داریم، باید آنقدر درباره آن گفته شود تا کمکم امکان آن فراهم شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.