20 رؤیای یک معلم دانشگاه
مهدی شامیزنجانی-عضو هیأتعلمی دانشگاه تهران
این روزها که سال تحصیلی جدید مدارس آغاز شده، بیش از هر زمان دیگری، کیفیت سیستم آموزشوپرورش کشورمان، ذهنم را درگیر کرده است. علاقهمندم دغدغههایم در این حوزه را در قالب 20 رؤیا برای نظام آموزشوپرورش کشور بیان کنم. از صمیم قلب آرزو میکنم:
1. بیشترین سختگیری و شایستگیسنجی برای انتخاب وزیر آموزشوپرورش (در مقایسه با سایر وزرا) انجام شود. 2. تحصیل، به معنای واقعی کلمه، رایگان شود و چتری فراگیر داشته و میان کیفیت خدمات آموزشی و پرورشی در پایتخت و یک شهر کوچک کشور، تفاوت چشمگیری وجود نداشته باشد. 3. میان دولتمردان این اجماع به وجود آید که آخرین سرفصلی که باید بودجه آن کسر و محدود شود، آموزشوپرورش باشد. به بیان دیگر، خرجکردن در آموزشوپرورش را به جای آنکه هزینه بدانند، یک سرمایهگذاری بلندمدت، با سودی استثنائی تلقی کنند. 4. کیفیت نظام آموزشوپرورش به یک مطالبه ملی تبدیل شود و مسئولان، رسانههای تأثیرگذار و صاحبان تریبونها، لابهلای نزاعهای سیاسی و اقتصادیشان، به این موضوع نیز بپردازند و مجدانه پیگیر بهبود مستمر نظام آموزشوپرورش باشند.
5. فقط بهترین نیروهای جامعه که صلاحیتهای علمی و اخلاقی بالایی دارند، بتوانند به سیستم آموزشوپرورش وارد شوند. 6. معلمان بالاترین منزلت، قدر و احترام اجتماعی را داشته باشند. 7. معلمان یکی از بالاترین سطوح رفاه اقتصادی میان مشاغل مختلف در جامعه را داشته باشند. معلمی که حداقل معیشتش فراهم نیست و غم نان و مسکن دارد، نمیتواند نسل بعدی را بهدرستی تربیت کند. 8. مدارس بر محور پرورش خلاقیت، افزایش توان حل مسئله و نهادینهکردن تفکر انتقادی دانشآموزان عمل کنند تا تمرکز بر حفظ مطالب و مهارت تستزدن. 9. فضای مدارس کشور، جذاب، شاد و پرروح بشود. مطالعات مختلف نشان داده داشتن دوره کودکی و نوجوانی شاد، ضامن سلامت روان در بزرگسالی است. 10. دستاورد جانبی تمام آموزشها و فعالیتها در مدارس، تقویت روحیه منفعتگرایی جمعی و کار تیمی باشد. کشورمان در صورت تقویت بیشتر رویکردهای فردگرایانه، آیندهای نخواهد داشت. 11. به دانشآموزان کمک بشود فلسفه و ارزشهای بنیادین زندگی خود، بهویژه ارزشهای اخلاقی مطلوبشان را انتخاب و در خود نهادینه کنند. 12. نظام تربیتی و پرورشی ما درک کند نسلهای جدید را نمیتوان با فشار و سخنرانیهای یکطرفه و غیرتعاملی هدایت و ارشاد کرد. زبان نرم، استدلال و برهان قوی، گوشکردن صبورانه، پذیرش تفاوت بین نسلهای مختلف بهعنوان یک امر طبیعی، مدارا و تحمل از لوازم موفقیت در این مسیر است. 13. شرایطی فراهم شود تا هر دانشآموز در دوران تحصیلش، استعدادهایش را در رشتههای ورزشی و هنری شناسایی کرده و حداقل یکی از آنها را دنبال کند. 14. دانشآموزان با چالشها و دغدغههای فعلی و آتی دنیا (مانند خطرات جنگ، افراطگرایی، بحران آب، گرمشدن زمین، تخریب محیط زیست و...) آشنا شوند. 15. فرهنگ کتابخوانی در دانشآموزان نهادینه شود؛ به نحوی که هر دانشآموز، چندین کتاب فاخر ملی و بینالمللی را مطالعه کرده باشد (بهویژه در حوزه ادبیات داستانی، تاریخ و شعر). 16. در مدارس، تاریخ کشور بدون روتوش برای دانشآموزان تدریس شود؛ به نحوی که بتوانند از خطاها و اشتباهات گذشته آموخته و این یادگیری را چراغ راه آینده خود کنند. 17. سلامتی و رشد فیزیکی دانشآموزان مورد توجه قرار گرفته و برای تغذیه مناسب آنها در زمان حضور در مدارس، برنامه وجود داشته باشد (عقل سالم را باید در بدن سالم جُست). 18. مدارس، استعدادهای شغلی هر دانشآموز را حداکثر تا 15سالگی کشف و وی را به مسیر درست و حرفهای هدایت کنند (برخی، تازه حین و گاهی پس از اتمام دوره کارشناسی خود در دانشگاه، متوجه میشوند به چه رشتهای علاقهمندند. چقدر دیر!). 19. مدارس، احساس دانشآموزان به کشور و ملتشان را تقویت کرده و غرور و تعلق خاطر ملی آنها را افزایش دهند. 20. مدارس در هر سال، حداقل یک برنامه نیکوکارانه ترتیب دهند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.