|

«شیمون پرز»، رئیس‌جمهور پیشین اسرائیل درگذشت

مرگ در دو چهره

«شیمون پرز»، كه از حامیان پر‌و‌پاقرص اقدامات بحث‌برانگیز نظامی اسرائیل در نوار غزه و لبنان بود، روز گذشته در بیمارستانی در تل‌آویو درگذشت. به گزارش واشنگتن‌پست، پرز 93‌ساله که از دو هفته پیش به‌دلیل حمله قلبی بستری شده و سه‌شنبه به علت وخامت حالش تحت مراقبت‌های ویژه قرار گرفته بود، آخرین بازمانده نسلی از سیاست‌مداران اسرائیلی بود که از ابتدای اشغال در صحنه سیاست آن رژیم حضور داشت و نقشی انکارناپذیر در عبور از مسیر پرپیچ‌و‌خم منازعات منطقه‌ای ایفا کرده بود؛ نقشی که با نظر به دوران طولانی حضور او در قدرت که با دوران زعامت 10 رئیس‌جمهور ایالات متحده مصادف بوده، همواره محل بحث و جدل‌های فراوانی بوده است. در حقیقت، میراث به‌جای‌مانده از پرز که در بیش از شش دهه فعالیت سیاسی، با ایفای نقش ریاست‌جمهوری، به‌دست‌گرفتن سکان وزارتخانه‌های اطلاعات، دارایی، دفاع و امور خارجه و همچنین حضور سه‌مرتبه‌ای در مقام نخست‌وزیری، بیش از هر چهره سیاسی دیگری زمام رده‌های حساس تصمیم‌گیری اسرائیل را بدون آنکه مستقیما از سوی مردم انتخاب شود، بر عهده داشته، احتمالا پیچیده‌ترین نمونه از نوع خود در کارنامه سیاه دولت‌مردان اسرائیلی است. پرز در سنین جوانی با تأمین تسلیحات نظامی ارتش اسرائیل، پا به عرصه فعالیت‌ گذاشت. او که در دهه 50 میلادی و در شرایطی که هنوز پا به 30‌سالگی نگذاشته بود، به مقام مدیرکلی وزارت دفاع اسرائیل رسیده بود، برنامه جامعی برای تقویت ارتش اسرائیل و بدل‌کردن آن به یکی از قدرت‌های نظامی منطقه در پیش گرفت. او با آلمان‌ها برای واردات اسلحه وارد مذاکره شد، یک ائتلاف تسلیحاتی پنهانی با فرانسه ترتیب داد، صنعت هوانوردی اسرائیل را بنیان گذاشت و با ساخت یک رآکتور 24هزار کیلوواتی در صحرای نقب، اسرائيل را به یک قدرت هسته‌ای بدل كرد؛ در دهه 70 به‌عنوان وزیر دفاع از شهرک‌نشینان یهودی خواست با غصب زمین‌ فلسطینی‌ها در کرانه باختری، نوار غزه و بلندی‌های جولان، به وسعت سرزمین‌های اشغالی بیفزایند. با‌این‌حال، در دهه 80 میلادی به این باور رسید که صلح با اعراب از طریق راه‌حل‌های نظامی به دست نمی‌آید و پس از آنکه در انتخابات 1984 و باوجود به‌دست‌نياوردن اکثریت آرا از سوی حزب متبوعش، «کار» و در پی ائتلاف با حزب «لیکود»، مسئولیت دو سال اول نخست‌وزیری را برعهده گرفت، نظامیان اسرائیل را از بخش‌های اعظمی از خاک لبنان بیرون کشید و این احساس عمومی را به وجود آورد که جنگ به پایان خود نزدیک شده است. با فرارسیدن دهه 90 میلادی و در شرایطی که افکار عمومی اسرائیل، اشغال کرانه باختری و نوار غزه را اشتباه می‌دانستند، طرف فلسطینی نیز آشکارا از آمادگی خود برای دستیابی به یک توافق صلح سخن می‌گفت. در این میان، پرز که در آن زمان وزیر خارجه بود، معاونانش را مأمور کرد با رهبران فلسطینی به‌طور مخفیانه وارد گفت‌وگو شوند. دیری نگذشت که در سال 1993 و در تحولی غیرمنتظره، پرز و «اسحاق رابین»، نخست‌‌وزیر وقت اسرائیل، توافق‌نامه صلح «اسلو» را با «یاسر عرفات»، رهبر درگذشته سازمان آزادی‌بخش فلسطین، امضا کردند؛ توافق‌نامه‌‌ای که با طرح‌ریزی چارچوبی مذاکراتی و برنامه‌ای مدون برای خروج نیروهای اسرائیلی از اراضی فلسطینی، جایزه صلح نوبل را برای هر سه این سیاست‌مداران به‌همراه داشت؛ اما همه‌چیز آن‌طور‌که انتظار می‌رفت، پیش نرفت. رابین در سال 1995 و در اثر حمله یک افراطی راست‌گرای یهود در تل‌آویو کشته شد. پرز نیز که به‌طور موقت جانشین رابین شده بود، رقابت‌های انتخاباتی را به «بنیامین نتانیاهو»، رئيس راست‌گرای وقت حزب لیکود باخت که با اتکا به موج روزافزون خشم و نفرت، مخالفت با فرایند صلح اسلو را اصلی‌ترین برنامه خود قرار داده بود. با تمام این اوصاف، جای تعجب نیست درگذشت پرز که از سوی بسیاری مسئول اصلی کشتار وحشیانه جنوب لبنان در آوریل 1996 بوده، واکنش‌های ضدونقیض مقامات فلسطینی را به‌همراه داشته است. از یک سو، با نامه تسلیت «محمود عباس»، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی، به خانواده پرز روبه‌رو هستيم که گذشته از ابراز تأسف و ناراحتی درباره درگذشت نخست‌وزیر سابق اسرائیل، از او به‌عنوان یکی از شرکای بنیان‌گذار توافق‌نامه صلح اسلو تقدیر کرده است. گفته می‌شود عباس در حالی پرز را به‌دلیل تلاش‌های صلح‌آمیز بی‌وقفه‌اش تا آخرین لحظه حیات ستوده که در مقابل، سخنگوی حماس مرگ پرز را پایان دوره‌ای از اشغالگری اسرائیلی‌ها دانسته و گفته فلسطینی‌ها از مرگ این جنایت‌کار خرسند هستند. «سامی ابوظهری»، سخنگوی حماس در غزه، ضمن اشاره به آنکه پرز آخرین نفر از نسل بنیان‌گذاران اشغالگری اسرائیل بوده و بنابراین مرگ او نیز پایان دوره‌ای از تاریخ اشغالگری و آغاز دوره جدیدی از عقب‌نشینی و تضعیف هویت صهیونیستی است، خاطرنشان كرده فلسطینی‌ها از مرگ این جنایت‌کار که دستانش به جنایات گوناگون و خون مردم آن کشور آلوده است، خوشحال هستند. این در حالی است که به گزارش روزنامه مستقل رأی‌الیوم، «بسام الصالحی»، عضو کمیته اجرائی سازمان آزادی‌بخش فلسطین نیز پرز را یکی از خطرناک‌ترین سیاست‌مداران اسرائیلی دانسته که از دیپلماسی برای سرپوش‌گذاشتن بر سیاست‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل از طریق اشغال و تداوم شهرک‌سازی‌ها استفاده می‌کرد. این عضو کمیته اجرائی سازمان آزادی‌بخش فلسطین با اشاره به آنکه پرز فرصتی برای تقویت توافق صلح در اختیار داشت، تأکید کرده نخست‌وزیر سابق اسرائیل به‌جای انتخاب این گزینه، جنگ لبنان را انتخاب کرد و مرتکب جنایاتی جنگی شد که صرفا بر پایه حفظ سلطه اسرائیل در پیش گرفته شده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.