ارجنهادن به آموزگاران
مهدی بهلولی.آموزگار و کنشگر صنفی
آغاز سال تحصیلی در ایران، روز نخست مهر، با یک روز جهانی مهم در آموزشوپرورش، یعنی روز جهانی آموزگار، تقریبا همزمان است. روز جهانی آموزگار (World Teachers' Day) برابر پنجم اکتبر- امسال 14 مهرماه- است. یونسکو در سال 1994 پنجم اکتبر را روز جهانی آموزگار اعلام کرد و این روز از آن زمان تاکنون در بسیاری از کشورهای جهان، جشن گرفته میشود. یونسکو البته پنج اکتبر را هر سال با پیامی همراه میکند. پیام روز جهانی امسال (2016) این است: « valuing teachers , improving their status» که میتوان آن را «ارجنهادن به آموزگاران و بهبود جایگاهشان» به فارسی برگرداند. با نگاهی گذرا به برخی پیامهای دیگر یونسکو در این روز، روشن میشود که هدف از این روز و پیامهای آن، معطوفکردن توجهها به نقش بنیادین آموزگار در آموزش است: «قدرتمندی آموزگاران، ساختن جامعههای پایدار»، «سرمایهگذاری برای آینده، سرمایهگذاری برای آموزگاران»، «به سود آموزگاران موضع بگیرید!» و «آموزگاران برای برابری جنسیتی». اما در جهان آموزش، توجه و تمرکز بر آموزگار، بیشتر با دو رویکرد متفاوت انجام میشود. در یک رویکرد، توجه به آموزگار به معنای هرچه بیشتر رصدکردن کار او، نظم و انضباط هرچه بیشتر آموزگار در مدرسه، نمرههای بالاتر دانشآموزان، حرفشنوی هرچه بیشتر آموزگار از فرادستان، و رویهمرفته، تبدیل آموزگار به یک تکنیسین آموزش است که هر آنچه را از بالا گفته میشود، باید مو به مو اجرا کند و در پایان سال نیز بیلان کار کمّی در نظر گرفتهشده تحویل دهد. شوربختانه در ایران برخی از کارگزاران خرد و کلان آموزشوپرورش چنین برداشتی از توجه به آموزگار دارند؛ اما در رویکرد دوم، آموزگار یک پداگوگ [آموزشگر و آموزششناس] است که در کلاس درس از اختیارات چشمگیری برخوردار است و کلاس خود را آنچنان پیش میبرد که رخداد مهم «یادگیری» در آن روی دهد. کلاس درس در این رویکرد، به گفته استاد محمدرضا سرکارآرانی، میشود «صحنهپردازی یادگیری»، و منظور از توانمندسازی و قدرتمندی آموزگار، فراهمآوردن امکان یادگیری بیشتر و بهویژه یادگیری بیشتر از همدیگر در مدرسه است. مدرسه میشود یک نهاد یادگیرنده، هم برای دانشآموز و هم برای آموزگار. نباید از یاد برد که قدرتمندسازی آموزگار، بدون داشتن اختیارات در کلاس درس و مدرسه، معنای راستین خود را نمییابد. شوربختانه در ایران الگوی آموزش برتر و کیفی به دست مدرسههای پولی منطقههای مرفهنشین پایتخت و شهرهای بزرگ افتاده است و این مدرسهها نیز با گزینش دانشآموزان ورودی خویش و تأکید بر نتیجههای کمّی و تست و کنکور، از آموزگار تنها یک تکنیسین آموزش میخواهند و میسازند. مدرسههای دولتی هم نگاه به همین مدرسههای پولی «خوب» دارند و میکوشند مانند آنها شوند. آنچه دراینمیان از بین رفته و میرود، به گفته هنری ژیرو، آموزششناس بزرگ کنونی آمریکایی، نقش روشنفکرانه آموزگاران است. باری، در آغاز سال تحصیلی 96-95 هستیم و جا دارد که فرادستان آموزشوپرورش کشور، با بزرگداشت روز جهانی آموزگار و بهویژه توجه به پیامهای یونسکو در این روز، در عمل، به نقش بنیادین آموزگاران در آموزش، بیشتر توجه کنند و به ملزومات آن پایبند بمانند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.