حقوق اقلیتها تجلیبخش وحدت
ناصر کانیسانانی
در صفحه مخاطبان «شرق» شماره 2671 دو مقاله چاپ شده بود که نویسندگان با رویکردهای به ظاهر متفاوت، سعی کرده بودند هرگونه درخواست و اقدام برای کسب و تأمین حقوق اقلیتها را بهعنوان حرکتی ضد وحدت ملی قلمداد کنند و بر تحدیدهای فرهنگی مهر تأیید گذاشته بودند. پاسخ به این دو نوشته، آسان است؛ اما با توجه به ضرورت تشریح، از حوصله این مقال خارج است، خاصه اینکه اینچنین گفتهها و نوشتهها در گذشته هم، از سوی برخی اعلام و ابراز شده و صاحبان اندیشه به آن پرداخته و پاسخهای منطقی دادهاند. آنچه من ضرورت بیان آن را احساس میکنم، پاسخ بر مبنای تاریخ است که فکر میکنم حضرات نویسنده از آن بیخبر یا صلاح را در نادیدهگرفتن آن میدانند و نیز تکیه بر قانون اساسی مملکت است که با وجود تلاش آنان بهویژه جناب میرسنجری که به خود اذن تفسیر قانون را هم داده و به این صورت به جای شورای نگهبان، عمل کردهاند، از روح آن بی اطلاع هستند. هردوی این آقایان، یکی با تعبیر ناروا از قانون و دیگری با تفسیر عامیانه حرکتهای قومی، تلاش برای تأمین حقوق اقلیتها را به قومگرایی معنی و آن را خطری برای وحدت ملی دانستهاند. بنابراین اقدامات دولت برای شکوفایی فرهنگی اقوام را هم رد کردهاند. از آقایان که سنگ وحدت ملی را به سینه میزنند، درخواست میکنم شما تاریخ این مملکت را بخوانید. قبل از ورود اسلام به ایران، برای مدت 14 قرن چهار زنجیره پادشاهی ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی در ایران حکمرانی داشته و در این سدهها ایران قدرتمندترین کشور جهان بود و از هندوکش و سند تا دریای مدیترانه و از ماوراءالنهر و قفقاز تا آن سوی آبهای خلیج همیشه فارس را در قلمرو داشت. در این محدوده گسترده اقوام و ملتهای مختلف زندگی میکردند که هرکدام واحدی مجزا با تمام ویژگیهای خویش را تشکیل میدادند و در مجموع امپراتوری ایران را شکل میبخشیدند. در طول 14 قرن، تاریخ به یاد ندارد حتی یک حرکت واگرایی و ضد وحدت در ایران بزرگ رخ داده باشد، درحالیکه اقوام و ملتهای تابعه، پیرو ادیان و مذاهب مختلف بوده و به زبانهای گوناگون تکلم میکردند و با این تکثر، فرهنگی مشترک را شکل بخشیدند و وحدت را متجلی کردند، چنان که همسایگان را هم تحتتأثیر قرار دادند. همین فرهنگ مشترک و متنوع و متکثر است که در رگوپی و خون و جان هر ایرانی اعم از کرد، فارس، عرب، بلوچ، ترکمن، ترک و... جاری است و به آنها فرمان میدهد که با وجود تنوع و تکثر، حول محور واحد ایران زندگی کنند. اندکی به خود زحمت دهید و چند کتاب تاریخی را حداقل تورق کنید، دهها و صدها صحنه نبرد و دفاع را برایتان به تصویر خواهد کشید که در مقام دفاع از ایران و ایرانی، خون همه قومیتها و ملتهای زیرمجموعه ایران بزرگ، آنها را تزئین کرده است. بعد از اسلام و با وجود تمام تفرقهاندازیها و تعصبات خشک قومی و مذهبی که از سوی سلاطین و حکمرانان ایران اعمال شده و موجب جدایی بخشهای مهمی از ایران از پیکره مام میهن شده؛ اما آن احساس مقدس همچنان پایدار است و به ایران شکل میبخشد. جای سؤال است که چرا در همه این ایام، برخورداری قومیتها و ملتها از حقوق انسانی خویش، باعث واگرایی نشده است؟ شما که تلاش برای تأمین حقوق روا و مشروع اقلیتها از جمله آموزش به زبان محلی را عملی ضد وحدت ملی میدانید و به همین واسطه، دولت تدبیروامید را غیرمستقیم محکوم میکنید، بفرمایید با منع این اقدامات چه کار میخواهید بکنید؟ جناب میرسنجری، شما حتی به مفهوم واقعی فرمایشات مقام معظم رهبری هم دقیقا توجه نکردهاید و با صدور مجوز برای نادیدهگرفتن حقوق مشروع اقلیتها و در جهت تحریک همان گسلی که ایشان به آن اشاره کرده و هشدار دادهاند که دشمن درصدد فعالکردن آنهاست، سخن میگویید. از قانون اساسی یاری میگیرید؛ پیشنهاد میکنم یکبار دیگر این منشور را بدون عینک تعصب و تنگنظری ملاحظه کنید. آن همه تأکید بر تأمین حقوق مردم، صرف نظر از ملیت و مذهب و تأیید و تشویق اقدامات در جهت رشد و شکوفایی فرهنگ و مدنیت همه ایرانیان و مجوز کسب حقوق مدنی آنها به دور از تعصب و تنگنظری را هم ملاحظه کنید. حداقل در اصل نهم، مروری مجدد داشته باشید؛ آنجا که میگوید «و هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادیهای مشروع را هرچند با وضع قوانین و مقررات سلب کند». خواندن و نوشتن به زبان محلی و تلاش برای کسب حقوق مشروع مدنی و سهیمبودن در اداره امور وطن مشترک، از حقوق مسلم و جزء آزادیهای مشروع است که قانون بر آن تأکید دارد؛ اما شما منع میکنید. در نهایت عرض میکنم اقلیتهای ملی و مذهبی که امروز در ایران بهویژه نقاط مرزی زندگی میکنند، بازمانده ملتهایی هستند که به واسطه بیلیاقتی حکام و توطئههای دشمنان، اکثریت آنها از پیکره مام میهن بریده شدهاند؛ اما این اقلیتها با وجود همه ستمهای ملی و مذهبی که از سوی حکمرانان جبار و مستبد ایران در گذشته در حقشان روا شده، امروز با عشق و علاقه به دامن میهن چنگ یازیده و میخواهند با حفظ هویت ملی و مذهبی خود همچنان پاسدار ایران باشند. برخلاف تنگنظران که ایران را همین محدوده گربهنمای امروزی میشناسند، آنان ایران فرهنگی را مدنظر دارند که آسیای میانه و خاورمیانه را هم تحتتأثیر مدنیت پرشکوهش قرار میداد؛ بنابراین به خود حق میدهند در وطن موروثی خویش که هزاران جسم و جان برایش قربانی کردهاند، از همه حقوق انسانی، مدنی، سیاسی و فرهنگی مشروع خویش برخوردار باشند تا ایران بزرگ را تداعی و تجلی بخشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.