بازی با نفت در مسکو، وین و الجزیره
رضا زندی. روزنامهنگار انرژي
شهر بندری الجزیره، روز گذشته میزبان بزرگترین گردهمایی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان انرژی دنیا بود؛ از وزرای 14 کشور عضو اوپک گرفته تا مسئولان کشورهای تولیدکننده غیراوپک؛ از شرکتهای بزرگ بینالمللی تا مقامات کشورهای مصرفکننده عمده انرژی. دیروز اوضاع الجزیره عادی بود و برخی خیابانها ترافیک سنگین داشت. ماشینهای پلیس اما، در همهجای شهر مستقر شده بودند. از نمای بیرونی پانزدهمین مجمع جهانی انرژی که بگذرید، بازیگران پشت صحنه بازیهای پیچیده یک ماه گذشته را خواهید دید، بازیهایی که اگرچه یک هدفش تلاش برای منطقیکردن قیمت نفت در محدوده 50 تا 60 دلار است، اهداف اقتصادی و سیاسی دیگری را نيز کنار هم چیده كه «مهار نفتی ایران» از مهمترین آنهاست. 1- پس از اینکه طرح فریز نفتی در دوحه شکست خورد؛ آنگاه که ایران با درایت به این طرح «نه» گفت و در نشست دوحه شرکت نکرد، طراحان فریز، کوشیدند در نشست الجزایر موضوع تثبیت تولید یا کاهش تولید نفت را با واژگان مختلف روی میز بگذارند. قرار است در دو روز آینده وزرای اوپک در حاشیه پانزدهمین مجمع جهانی انرژی جلسه مشورتی برگزار کنند. برای اینکه نتیجهای از اجلاس الجزایر بیرون بیاید، دو جلسه مهم در هفتههای گذشته برگزار شده است؛ یکی در مسکو، دیگری در وین. نمایندگان ایران و عربستان در اوپک به میزبانی روسها با هم گفتوگو کردند. پس از آن اعضای هیأت عامل چهار کشور ایران، عربستان، الجزایر و قطر در وین دور یک میز نشستند تا حرفها رودررو زده شود. 2- اینکه رسانههای بینالمللی مکرر از ارائه طرح سعودیها برای احیای قیمت نفت خبر میدهند و تحقق آن را منوط به پاسخ ایران میدانند، همه واقعیت نیست. بلکه ممکن است هدفی پشت آن باشد تا ایران را به گوشه رینگ برده و مقصر بالانیامدن قیمت نفت جلوه دهند. واقعیت چیست؟ برخی منابع خبر دادهاند که ایران هم طرحی را روی میز گذاشته است که بر اساس آن ایران باید 12.7 درصد تولید اوپک را داشته باشد، همانطورکه در گذشته نزدیک داشته است. حالا تولید فعلی اوپک را در نظر بگیریم، تولید نفت ایران باید در حد چهارمیلیون و 137 هزار بشکه پذیرفته و این مکانیسم فقط برای یک سال اجرا شود. سعودیها و دیگر کشورهای تولیدکننده هم که در سالهای اخیر بیمحابا به تولیدات اضافه کردهاند، روی حداقل میزان تولید نفتشان در این سالها بایستند تا حدود یک میلیون بشکه از اضافه عرضه نفت در بازار کم شود. سعودیها با این طرح مخالفت کردهاند؛ همانطور که بهراحتی میشد آن را حدس زد. 3- طرحهای متنوعی امروز و چهارشنبه در الجزیره مطرح خواهد شد. طرح کاهش 700هزاربشکهای از سوی اوپک و 300هزاربشکهای از سوی غیراوپکیها هم پیش از این مطرح شده بود. اما بهوضوح میتوان دریافت هر توافقی که در آن، ایران تولید نفتش را ثابت نگه ندارد، به احتمال فراوان شکل نخواهد گرفت. چه، هدف ثانویه همه این حرفها، «مهار نفتی ایران» پس از برجام است. حتی اگر هدف اصلی، کمک به افزایش قیمت نفت باشد. 4- آنچه در دو روز آینده زنگنه نباید قبول کند، هر شرطی برای کاهش یا افزایشنیافتن تولید نفت است. هر تصمیمی که جلوی افزایش تولید آتی نفت ایران را بگیرد، کمک به آنهایی است که میخواهند به منافع ایران ضربه بزنند. ایرانی که در چند سال گذشته زیر فشار تحریم نتوانسته است آنچنانکه ذخایر نفتی دارد، بر تولید نفتش اضافه کند. توجه داشته باشید که افزایش تولید نفت، صرفا منفعت اقتصادی ندارد. کسب سهم بازار با امنیت ملی کشور مرتبط است. به دوره تحریمها نگاه کنید؛ در خواهید یافت که اگر صادرات نفت ایران بهجای دومیلیون و 500 هزار بشکه، شش میلیون بشکه بود، بهراحتی تحریم نمیشد. از همینجاست که ایران در پیشنهادش شرط یکساله را قرار داده بود تا جلوی افزایش تولید آتی را نگرفته باشد. (در این یک سال هم محاسبه شده بود که ایران میتواند تولیدش را به بیش از چهارمیلیونو 130 هزار بشکه برساند). 5- اینکه عربستان و روسیه چطور با هم توافق کنند، مسئله خودشان است. اینکه عراق راضی به تثبیت یا کاهش تولید نفتش شود هم بعید است. آنچه مسلم است اینکه، وزیر نفت ایران در الجزیره، از منافع مسلم ایران کوتاه نیاید. منافعی که رکن مهمش کوتاهنیامدن از کسب سهم بازار، قبولنکردن هیچگونه کاهش یا ثابتنگهداشتن تولید نفت ایران است، مگر اینکه شروط بالا محقق شود. دو روز آینده، الجزیره محل جنگهای پشتپرده نفتیهاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.