|

رفتار شیطنت‌آميز با «خلیج‌ فارس»

محمدحسین خسروپناه

خلیج‌فارس، دریای عمان و آبراه‌های آن، مانند دیگر آبراه‌های گوشه‌گوشه دنیا، از نظر حقوقی میان کشورهایی که در آن منطقه حضور دارند، یک مسئله مشترک است. براساس معاهدات جهانی و بین‌المللی، حقوق تمام این آبراه‌ها مشخص شده و در نهادها و مراجع قانونی به ثبت رسیده است. بنابراین هرگاه با شیطنتی از سوی کشورهای مختلف درباره خلیج‌فارس مواجه می‌شویم، باید این نکته را مدنظر قرار دهیم که این آبراه جهانی هم مانند دیگر آبراه‌های بین‌المللی، حقوق مشخصی داشته و در تملک هیچ کشوری نیست. براساس اسناد رسمی، بخش‌هایی از شمال، جنوب، شرق و غرب خلیج‌فارس متعلق به ایران، بخش‌هایی متعلق به دیگر کشورهای منطقه و بخش‌هایی هم به صورت بین‌المللی در این اسناد دسته‌بندی شده‌اند. اما آنچه گاهی اوقات دل ایرانی‌ها را به درد می‌آورد، شیطنتی است که برخی کشورها در زمینه تغییر نام خلیج‌فارس انجام می‌دهند. بحثی که پیرامون اقدام «عمان ایر» در شبکه‌های مجازی مطرح شده هم از این قاعده مستثنا نیست؛ در این پرونده هم کسی درباره تملک خلیج‌فارس، نظری ندارد بلکه انتقادها بر سر تغییر نام خلیج‌فارس از سوی این شرکت هواپیمایی است.

خلیج‌فارس از دیرباز براساس اسناد تاریخی، نقشه‌ها، دیوارنگاره‌ها و... به همین نام بوده و بعد از تشکیل جامعه ملل و پس از آن سازمان ملل متحد، با نام خلیج‌فارس ثبت و ضبط شده است. این موضوع که در آن زمان از سوی همه جهانیان پذیرفته شده بود، از اواسط قرن بیستم، با شیطنت برخی کشورهای عربی مانند مصر و عراق همراه شد و بعدها که دولت‌های مستقلی در کشورهایی چون امارات و قطر و بحرین و... به وجود آمدند، دامنه این اختلاف‌ها بر سر نام خلیج‌فارس، گاه کمتر و گاه بیشتر، ادامه داشت. در این سال‌ها اما به دلیل جایگاه و نقش ایران در منطقه، هیچ‌کدام از دولت‌های نام‌برده‌شده نتوانستند با وجود هزینه‌ها و طرح‌هایی که داشتند، در این زمینه کاری از پیش ببرند؛ تاجایی‌که حتی در اواخر دهه 30 و اوایل دهه 40 هم تلاش‌های آنها از طریق برخی گروه‌های تجزیه‌طلب به جایی نرسید. شتاب‌گرفتن چنین شیطنت‌هایی را در دو دهه اخیر، اما باید به وضعیت این کشورها و پیوندهایی که با نهادهای قدرت جهانی برقرار کرده‌اند از یک سو و فشارهای وارد بر ایران از سوی دیگر جست‌وجو کرد. آنها بر موجی سوار شده‌اند تا از طریق تغییر این نام، بتوانند داعیه ارضی خود را به جزایر خلیج‌فارس هم مطرح کنند و حاضر به پذیرش قوانین و اسناد حقوقی بین‌المللی نیستند. خلق نام‌های جعلی در وصف خلیج‌فارس هم این‌گونه پدید آمده است؛ گو اینکه افرادی با جایگاهی رسمی و حقوقی در دولت ایران پس از انقلاب، گاهی با مطرح‌کردن عنوان فرعی خلیج اسلامی، آب در آسیاب این مدعیان دروغین ریخته‌اند. بااین‌حساب چندان عجیب نیست اگر هم‌زمان با جعل نام خلیج‌فارس در عمان‌ایر، باز هم تلاش‌های رسانه‌ای مردم برای مقابله با این شیطنت آغاز شود؛ اما آنچه اهمیت دارد، این است که مشکلات و چالش‌های میان کشورها، تنها از طریق گفت‌وگو و مذاکره میان دولت‌ها و گاه نیز از طریق محافل رسمی بین‌المللی حل‌شدنی است. بااین‌همه به نظر می‌رسد چنین اتفاقاتی، باعث می‌شود مردم و جامعه حساسیت‌های خود را در این زمینه بروز دهند و از میراث و هویت تاریخی خود دفاع کنند که در شرایط فعلی چنین اقدامی از سوی مردم، یک گام در جهت انسجام ملی و تمرکز بر داشته‌های ملی کشور ماست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.