نغمه سر کن که جهان تشنه آواز تو بینم
طاها افشین. منتقد موسیقی
بیستوچند سال پیش بود که برای اولینبار صدای شما را گوش دادم: «هر دمی چون نی از دل نالان...» در آن شور کودکی آن صدای غمگین مرا وادار به نشستن و گوشفرادادن کرد و «سرو چمان» شد نواری که از سر تا تهِ دوروی آن را کامل میشنیدم. روی جلد نوار، نقاشی نیمرخ مردی با کت و کراوات سرمهای بود و نگاهش آنقدر مهربان که میشد مثل یک پدر در آغوشش آرام گرفت و منِ ششساله در آغوش صدای محزون شما آرام گرفتم. «سرو چمان» را دیگر از بر بودم که دو نوار دیگر را در خانه پیدا کردم با همان نقاشی نیمرخ مرد مهربان (دل مجنون و پیام نسیم) و کمکم فهمیدم که صدای آن مرد مهربان برای تمام اهالی خانه همان حسی را ایجاد میکند که برای من ایجاد کرده و این اولینبار بود که فهمیدم در دوستداشتنتان تنها نیستم. فهمیدم که نام آن مرد مهربانِ روی جلد نوار، شجریان است و تمام نوارها را نگاه کردم تا هر کدام که چیزی شبیه نام «شجریان» دارد گوش دهم و حتما میدانید که کدام نوارها در این جستوجو پیدا شدند و من در شش، هفت سالگی چه آثاری را شنیدم. هفتساله بودم که «شجریانی» شدم؛ کلام را نمیفهمیدم اما موسیقی این صدا، یک جای امن بود و از شنیدنش سیر نمیشدم. زمان پیش میرفت و دیگر میدانستم شجریان، آن نیمرخ مهربان روی جلد همانی است که ربنا را خوانده، همانی است که عیدها «ز کوی یار میآید، نسیم باد نوروزی»اش را گوش میکنیم و شب سال نو بود و آن صدا که تنها عکسش را دیده بودم، روی صفحه تلویزیون ظاهر شد و آواز خواند. هفت سال از دیدن آن نیمرخ برای اولینبار گذشت و منِ 14ساله حالا دیگر میفهمیدم که «ماهو دادن به شبهای تار...» یعنی چه. حالا دیگر میشد فهمید هنگامی که میخوانید «برادر بیقراره...» چرا اشک در چشمان دیگران حلقه میزند و چرا وقتی «چشم نرگس» را میشنویم، حالمان یکجوری میشود و بغض عجیبی به گلویمان چنگ میاندازد. عشق را با «دیدی ای دل که غم عشق دگر بار چه کردِ» شما شناختم و جارزدنش را با «آمدهام که سر نهمِ» شما تجربه کردم. بم که فرو ریخت طلسم همهچیز را شکستید و همنفس مردم شدید تا بهت همه را با شعر سایه سؤال کنید: «این شبیخون بلا باز چه بود ای ساقی؟» و از آن پس بود که فهمیدیم میشود شجریانمان را، گاهی نه از نوار و سیدی که از نزدیک شنید و آمدیم و شنیدیم و دیوانه شدیم. دیگر بیشازپیش شما را میدیدیم و خوشحال از بودنتان و حسرت به دل نماندنمان از اینکه استاد ما در وطنش کنسرت نمیدهد. بار اول که کنسرت خارج از کشور را لغو کردید، ترسی به جانمان افتاد اما پیام دادید که حالتان خوب است و بار دوم دیگر دلشوره امانمان را برید. هنوز چنددقیقهای از نوشدن سال نگذشته بود که تصویر تازه شما دلمان را حسابی لرزاند. گوش به خبرهای همایون سپردیم و انتظار چندساله با دلهره همراه شد. دلمان دیگر نه برای آواز که برای دیدن رویتان حتی در یک عکس هم لک زده بود و با اینکه اخبار از موفقیت درمان حکایت میکرد، ما دیگر تا با چشم خودمان نمیدیدیم، آرام نمیگرفتیم. استادم؛ ما چشم دیدن این دوست 15ساله شما را نداریم و دوستی خودمان را نزدیکتر و قدیمیتر از او میدانیم؛ لطفا عذرش را بخواهید. این آهنگ جدید چند میزانِ دیگر سکوت دارد؟ سکوتش را بشکنید. خوشبختی ما مثل خوشبختی آنهایی است که در عصر حافظ زیستهاند. دیگر بس است این انتظار؛ نغمه سر کنید که جهان تشنه آواز شماست. اما امروز، زادروز همان عکس نیمرخ روی جلد؛ زادروز آن پدر خوشآواز، زادروز آن که خود را خاک پای ملت میداند و این خاک سرمه چشم ماست؛ زادروز شماست؛ زادروزتان مبارک... همین.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.