|

گفت‌وگو با امیرمحمد تفتی و آموزه‌ها و خاطراتش از پرویز مشکاتیان

سوز سنتور در آستانِ «خزان»

سیمین سلیمانی: روزهای آخر تابستان، نتِ سکوتِ سنتورها «بیداد» می‌کند و «خزان»، بر «گنبد مینا» می‌خزد، نت‌های سیاه، آهنگِ پروازِ پرویزِ ایران را که برای همیشه به «آستان جانان» سر می‌ساید، فریاد می‌کنند. هنوز مضراب‌های شور‌انگیز «سرو آزاد» ایران که حالا در جوار مقبره عطار نیشابوری آرام گرفته است، «جان عشاق» را «شیدا»‌تر می‌کند. به گزارش «شرق»، 30 شهریور مصادف با درگذشت این موسیقی‌دان بنام است که همراهی پیکر او در چهارم مهر در زادگاهش نیشابور با حضور جمع 15‌هزارنفری از دوستدارانش برگزار شد. به این بهانه گفت‌وگویی با امیرمحمد تفتی که در 10 سال آخر عمر کوتاهِ استاد فقید، با وی مأنوس بود، داشتیم. امیرمحمد تفتی انتشار آلبوم‌هایی، از جمله سبز جاودان، رمز مستی، نای شکسته، شهر بی‌صدا، بی‌برگی و پرواز چه سازم را در کارنامه هنری خود دارد؛ همچنین امیرمحمد تفتی اجراهای مشترکی را نیز با استاد پرویز مشکاتیان داشت و به گفته خودش، مباحث مختلف موسیقی و به‌ویژه مبحث تلفیق شعر و موسیقی را نزد استاد مشکاتیان درک و دریافت کرد. از وی درباره نحوه آشنایی‌اش با پرویز مشکاتیان می‌پرسم، می‌گوید: اواخر سال 1378 بنده به واسطه آشنایی دیرینی که با استاد جمشید محبی، نوازنده‌ تنبک، داشتم از ایشان خواستم مرا با موسیقی‌دان برجسته و نام‌آور و نوازنده چیره‌دست، استاد پرویز مشکاتیان آشنا کنند و قرار ملاقاتی بگذارند. این اتفاق با تلفنی از جناب محبی محقق شد و اولین دیدار بنده با استاد فقید در منزل آقای محبی رخ داد البته ناگفته نماند بنده ایشان را در کنسرت‌های تهران و کنسرتی در کرمان دیده بودم؛ در همان اولین جلسه دیدارمان ایشان صحبت‌‎های زیادی درباره موضوعات مختلف مطرح کردند، پس از طرح دیدگاه‌ها و نظراتمان بعد از گذشت چند ساعت انگار سال‌ها بود که همدیگر را می‌شناختیم و درددل‌ها و حرف‌های مشترک زیادی داشتیم. قرار بر این شد ملاقات بعدی ما منزل این‌جانب باشد که این شروع خجسته‌ای برای دوستی و مؤانست 10ساله با آن بزرگمرد بود. بعد از چند جلسه‌ای که ایشان به اتفاق جناب محبی به منزل ما آمدند به پیشنهاد آقای محبی و اشتیاق خود استاد کنسرتی را در شهر یزد برنامه‌ریزی کردیم و در تیرماه 79 اثر «مژده بهار» را که قبلا زنده‌یاد ایرج بسطامی خوانده بود را اجرا کردیم. جلسات شعرخوانی و ساز و آواز و درسی و کاری ما ادامه داشت و همان سال سفری به‌اتفاق به قونیه داشتیم و به زیارت حضرت مولانا رفتیم. همچنین در سال 80مسافرتی به ارمنستان داشتیم و چند ماه بعد از آن اجرای دیگری را در یکی از بناهای عهد صفوی در شهر میبد یزد به روی صحنه بردیم که بازخوانی اثر «وطن من» بود و همین‌طور دوستی و مجالست و آموختن این‌جانب تا سه شب مانده به درگذشت ایشان ادامه یافت. وی درباره آموزه‌های خود در بحث تلفیق شعر و موسیقی و ادبیات از استاد مشکاتیان، ادامه می‌دهد: بنده از ابتدا علاقه زیادی به خواندن رمان و همچنین کتاب‌های ادبی و به‌ویژه اشعار بزرگان این سرزمین داشتم و به آنها می‌‎پرداختم ضمن اینکه از کتب تاریخی هم نمی‌گذشتم، درباره تاریخ ادبیات و تاریخ هنر و تاریخ موسیقی جسته‌گریخته می‌خواندم همچنین فلسفه ‌هنر و فلسفه موسیقی و این را که دیدگاه متفکران و فلاسفه یا بعضا عرفا درباره موسیقی چه بوده است، دنبال می‌کردم، چراکه می‌خواستم برای راهی که در پیش می‌گیرم یعنی آوازخواندن و موسیقی ایرانی، به عمق حرکتی که می‌خواستم داشته باشم، پی ببرم. هنگامی که صحبت‌های استاد فقیدم را درباره هرکدام از این مباحث می‌شنیدم، متوجه می‌شدم ایشان پیش از این، مباحث را عمیقا دنبال کرده و آگاهانه در این راه قدم برداشته و به درک عمیقی از این مباحث رسیده است. قطعا هرکس در هر رشته‌ای از هنر کار می‌کند هرچقدر مطالعاتش وسیع‌تر و متفاوت‌تر باشد، روی اثر هنری‌اش تأثیر مستقیم خواهد گذاشت. این بود که آموزه‌های ایشان در روح و عمق وجود من می‌نشست و اشتیاق من را در مجالست و مؤانست با وی می‌افزود. وی در ادامه بیان می‌کند: مشکاتیان در اوج شهرت و اوج خلاقیت هنری خود بنا بر دلایل متعدد که فعلا جای بحث آن، اینجا نیست خانه‌نشین شد. او می‌توانست همان موقع با توجه به امکانات و ظرفیت‌هایی که داشت در بهترین جاهای دنیا زندگی کند اما گوشه‌گیری، عزلت و خلوت را پیشه کرد و در کشور خودش ماند، چراکه او واقعا عاشقانه ایران را دوست داشت با همه رخدادهایی که در قرون گذشته در این سرزمین اتفاق افتاده بود، انگار همه غم‌وغصه‌ها را یک‌تنه به دوش می‌کشید. همه دغدغه‌اش ایران و ایرانی بود. او که دوران قبل از انقلاب و دوران انقلاب و بعد از آن را در زندگی خود تجربه کرده بود، داغدار عزیزانی بود که در راه سربلندی کشورشان جانفشانی کرده بودند و انگار که او تمام غرور مثبت یک ایرانی واقعی را داشت و حسرت به دلش بود که چرا از این همه پتانسیل و ظرفیت‌های بالقوه کشورش استفاده نمی‌شود. او در سرزمینی با آن همه پشتوانه فرهنگی و هنری زندگی می‌کرد اما به اتفاق اکثر استادان دیگر ناگزیر به خانه‌نشینی بود چون تعصبات در جامعه و در بین مسئولان فرهنگی کشور وجود داشت که این همه گنجینه‌های ناب باید افسرده و رخ زرد کرده در گوشه عزلت نشینند و آه کشند و نتوانند قدمی از قدم بردارند و همه اینها برای کسی مثل من نیز که عاشق سرزمین و فرهنگ و هنر و بزرگان و مفاخر تاریخش است جذاب بود، به‌همین‌دلیل با وی مجالست و مؤانست داشتم؛ حتی اولین باری که با ایشان ملاقات داشتم این غزل مولانا به خاطرم آمد «همه را بیازمودم ز تو خوشترم نیامد/ چو فروشدم به دریا چو تو گوهرم نیامد...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.