|

غوغاي عشق‌بازان

آوازهايش زينت‌بخش خاطرات بیژن کامکار: چه روز باشكوهى...؛ هر سال، فصل پاييز برايم با زادروز ابَرمرد آواز ايران، استاد «محمدرضا شجريان» كه روزگار جوانى در محضرش هم آموختم و نيز همكارى‌هايي به‌يادماندنى‌ در گروه «شيدا» و «عارف» داشتم، زيبا آغاز مى‌شود. يزدان پاك را شاكرم كه چنين روزى گوهرى بى‌‌همتا و ستاره درخشان آسمان هنر موسيقى ايران را به ما داد تا هميشه آوازهايش زينت‌بخش خاطرات ادوار زندگى‌مان شود. نخستين روز مهرماه را از صميم قلبم به جامعه هنرى و همه مردم ايران شادباش مى‌گويم.

آوازخوان نه آواز بهرام دبیری: گاه فضا و زمان هماهنگ با شرایط اجتماعی خاص، دورانی را می‌سازد؛ دورانی که نمونه‌های برجسته‌ای برای فرهنگ فراهم می‌کند، سال‌های انقلاب و جنگ این دوران برای موسیقی کلاسیک ایران هم فراهم شد. از سرودهای انقلابی و هیجاني که بگذرم، در کنار نوازندگان و آهنگ‌سازان برجسته ایران، دو صدا ماندگار شدند: محمدرضا شجریان و شهرام ناظری. نمی‌توان از این دوران یاد کرد بی‌آنکه از مقدمات جریان موسیقی کلاسیک ایران پیش از انقلاب و حضور هوشنگ ابتهاج یادی نکرد. نمونه‌های ماندگاری از این دوران در عاطفه و حافظه مردم ایران باقی ماند؛ هنرمندانی که به نیازهای اجتماعی حساسیت نشان دادند و در کنار مردم به نیازهایشان پاسخ دادند. نمی‌دانم اغراق است اگر بگویم موسیقی این دوران بر مردم ایران که درگیر جنگی جان‌فرسا اما وطن‌پرستانه بودند تأثیری شگرف و قاطع داشت. دل می‌داد و به هیجان می‌آورد، وطن. شعرهایی که شجریان انتخاب کرد و به آواز خواند، انتخابی هوشمندانه و از سر عاطفه‌ای تمیز و شفاف بود که مردمان برای شنیدنش دل می‌دادند. خلأیی عاطفی و پراضطراب که طبیعت جنگ بود، با این آوازها پر می‌شد. از اینها که بگذرم زمانی برای انتخاب بر سر راه قرار می‌گیرد؛ شجریان در شرایطی پیچیده و دشوار در صف اول مردم ایستاد. از این مرحله بود که به عمق بیشتری از احترام و ستایش دست یافت. شهرت چیزی است، اما محبوبیت چیز دیگری. شجریان در دل مردم ایران محبوبیتی ماندگار و تاریخی دارد.

شجریان محبوب دل مردم علی شکوری‌راد: آنچه شجریان را به اوج رسانده، هنر فاخر او در کنار اشتیاقی است که برای هنرمند مردمی‌بودن از خود نشان داده است؛ این جایگاه رفیع را نه کسی به او داده است و نه کسی می‌تواند از او بگیرد. او خود را با هنرش اثبات کرده و اکنون یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های نمادین ملت در عرصه هنر و آواز است. این سرمایه‌های نمادین موجد همبستگی ملی، معرف یک ملت و بخشی از هویت آن هستند. اگر قدر او را بشناسیم، قدر خود و ملت خود را شناخته‌ایم و اگر او را انکار کنیم، به انکار خود نشسته‌ایم. ممکن است کسانی اخلاق، عقاید، سیاست و سبک زندگی او را نپسندند؛ ولی شایسته نیست که جایگاه هنری و مردمی استاد را انکار کنند یا نادیده بگیرند. او محبوب دل مردم است.

با صدای او عاشق آواز شدم هانا کامکار: استاد «محمدرضا شجريان»، درخت چندهزار ساله موسيقى ايران، بخش بزرگى از زندگى موسيقيايى ايرانيان را فراگرفته است. صدايش، منبع الهام آواهاى فراوانى در كشورمان شد؛ اما تكرارناپذير و بى‌همتا. تصنيف‌هايي شنيدنى، استاد «محمدرضا لطفى» و استاد «پرويز مشكاتيان» را ماناتر کرد. صداى استاد در آثار گروه شيدا كه خود به‌واسطه اعضاي درجه‌يكش رنگين‌كمان بود، خورشيد درخشاني‌ است. هيچ‌چيز زيباتر از اين نبود كه ما كودكان دهه 50 و 60 اگر در كنار آثار خاطره‌انگيز كودكانه، گوش به موسيقى دستگاهى و ملى ايران مى‌سپرديم و آواى درست و فراموش‌نشدنى استاد شجريان را از حفظ مى‌خوانديم. «محمدرضا شجريان»... صدايى كه تا زمين مى‌چرخد، لايه‌اى روى برخى كشورها آواى اوست... خوشحالم در عصرى مسافر زمينم كه با صداى ايشان عاشق آواز شدم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.