|

شجریان عین تعلیق است

نورالدین زرین‌کلک: توصیف صدای محمدرضا شجریان (و هم همایون) به قلم من فقط با قیاس آن با نستعلیق و تعلیق شاید میسر باشد. از زمانی که دانستم شجریان خوشنویسی می‌کند و نمونه‌های خط او را دیدم، ناگهان این دو هنر، آواز و خط او چنان همسان و هم‌ریشه به چشمم آمد که گریزی از آن نیافته‌ام و هرچه بیشتر در این باب اندیشه کردم، آن را درست‌تر یافتم. شاید، شاید و تنها شاید بعد روان‌شناسی این حس در آن نکته باشد که تمام کودکی به دست پدر نگاه می‌کردم که چگونه «سین» را مانند آبشاری روی کاغذ می‌سُراند و چه زیبا شکم «عین» را مانند زنان حامله برآمده می‌کشید و «ب» و «ف» و «کاف» را ردیف و منظم می‌چیند که گویی قایق‌هایی در ساحل منتظر حرکتند. از سوی دیگر، پدرم مثل بیشتر مردان روزگار خود موسیقی اصیل ایرانی را می‌شناختند و اگر صدایی یا‌ سازی داشتند، می‌خواندند یا می‌نواختند. پدرم در خلال زمزمه‌های آواز برایم می‌گفت این چکاوک است در همایون یا آن جامه‌دران است در بیات اصفهان یا حجاز است در ابوعطا و بعدها من در نستعلیق «سین»های دندانه‌دار را به مثابه فرود آرام و پله‌پله شجریان می‌شنیدم و شاهین را فرازی در همایون. سال‌ها و دهه‌ها بعد که کار هنر و نقاشی شد اصل من، دیدم کلمات و حروف نه‌فقط هرکدام موسیقی و ریتم و آهنگ دارند، بلکه صاحب رنگ نیز هستند. مانند «گاف» که نارنجی است و «جیم» که بنفش است و «هـ» صورتی و «واو» زرد و «قاف» قرمز است و از این قبیل. «الف» حتما سفید است و «سین» سبز و «ضاد» سیاه و «کاف» نرم است و «شین» شیرین و «خ» تلخ است. «میم» متشخص است و و و و حکایت همچنان باقی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.