|

دريابان دبير مي‌ماند

روز دوشنبه عضویت «سعید جلیلی» و «علی شمخانی» در شورای‌عالی امنیت ملی، از سوی مقام معظم رهبری برای یک دوره دیگر تمدید شد. به گزارش «پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری»، «حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مقام معظم رهبری در اجرای اصل صدوهفتادوششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، عضویت آقایان علی شمخانی و دکتر سعید جلیلی را در شورای‌عالی امنیت ملی به‌عنوان نماینده مقام معظم رهبری برای یک دوره دیگر تمدید کردند». اصل 176 قانون اساسی درباره شورای‌عالی امنیت ملی آورده: «به‏ منظور تأمین‏ منافع ملی‏ و پاسداری‏ از انقلاب‏ اسلامی‏ و تمامیت‏ ارضی‏ و حاکمیت‏ ملی،‏ «شورای‏‌عالی‏ امنیت‏ ملی» به‏ ریاست‏ رئیس‏‌جمهور، با وظایف‏ زیر تشکیل‏ می‏‌شود: 1. تعیین‏ سیاست‌های‏ دفاعی- امنیتی‏ کشور در محدوده‏ سیاست‌های‏ کلی‏ تعیین‏‌شده‏ از طرف‏ مقام‏ رهبری‏. 2. هماهنگ‌‏‌کردن‏ فعالیت‏‌های‏ سیاسی‏، اطلاعاتی‏، اجتماعی‏، فرهنگی‏ و اقتصادی‏ در ارتباط با تدابیر کلی‏ دفاعی‏ - امنیتی‏. 3. بهر‌‏ه‌گیری‏ از امکانات‏ مادی‏ و معنوی‏ کشور برای‏ مقابله‏ با تهدیدهای‏ داخلی‏ و خارجی‏. اعضای‏ شورا عبارت‌اند از: رؤسای‏ قوای‏ سه‌‏‌گانه؛ رئیس‏ ستاد فرماندهی‏ کل‏ نیروهای‏ مسلح؛ مسئول‏ امور برنامه‏ و بودجه؛ دو نماینده‏ به‏ انتخاب‏ مقام‏ رهبری؛ وزرای‏ امور خارجه‏، کشور، اطلاعات‏ (حسب مورد وزیر مربوط) و عالی‌ترین‏ مقام‏ ارتش‏ و سپاه‏. ‎‎‎‎‎‎شورای‏‌عالی‏ امنیت‏ ملی‏ به‏ تناسب‏ وظایف‏ خود، شوراهای‏ فرعی‏ از قبیل‏ شورای‏ دفاع‏ و شورای‏ امنیت‏ کشور تشکیل‏ می‌دهد. ریاست‏ هر یک‏ از شوراهای‏ فرعی‏ با رئیس‏‌جمهور یا یکی‏ از اعضای‏ شورای‏‌عالی‏ است‏ که‏ از طرف‏ رئیس‏جمهور تعیین‏ می‌‌شود. حدود اختیارات‏ و وظایف‏ شوراهای‏ فرعی‏ را قانون‏ معین‏ می‌کند و تشکیلات‏ آنها به‏ تصویب‏ شورای‏‌عالی‏ می‌‌رسد. مصوبات‏ شورای‏عالی امنیت‏ ملی‏ پس‏ از تأیید مقام‏ رهبری‏ قابل‏‌اجراست‏». دبیر دریابان شهریور ماه 1392 مقام معظم رهبری در حکمی «علی شمخانی» را به نمایندگی خود در شورای‌عالی امنیت ملی برای مدت سه سال منصوب کردند. پس از آن، شمخانی به دبیری شورای‌عالی امنیت ملی انتخاب شد و همچنان در این سمت مشغول فعالیت است. شمخانی هنگام حضور در میان خبرنگاران، بیشتر درباره «مذاکرات هسته‌ای و تصویب برجام»، «موضوع FATF»، «بحران سوریه» و «موضوع حصر» مورد سؤال قرار می‌گیرد. همچنین در اطلاعیه مطبوعاتی شورای‌عالی امنیت ملی پس از دیدار شمخانی با وزیر دفاع روسیه، به تاریخ 21 خرداد 1395، برای اولین‌بار از او با عنوان «مقام عالی هماهنگ‌کننده اقدامات سیاسی، نظامی و امنیتی ایران با سوریه و روسیه» نام برده شد. شمخانی تنها دبیر شورای‌عالی امنیت ملی است که نظامی است. شمخانی 61ساله که متولد اهواز است، تا فروردین ١٣٧٨، درجه «دریادار» داشت و با دریافت درجه سرلشکری از سوی مقام معظم رهبری به مرتبه دریابانی ارتقا یافت. او که در دولت اصلاحات وزیر دفاع بود، سابقه فرماندهی نیروی زمینی سپاه،‌ قائم‌مقامی وزیر سپاه،‌ فرماندهی مشترک نیروی دریایی ارتش و سپاه و رئیس کمیته دفاعی- امنیتی شورای‌‌عالی امنیت ملی را در کارنامه خود دارد. جليلي، دیپلمات اعلام موضع پیش از شمخانی، «سعید جلیلی» عهده‌دار دبیری شورای‌عالی امنیت ملی بود. جلیلی از مهر ماه 1386 و پس از استعفای «علی لاریجانی» از سمت دبیری، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی شد. او پیش از دبیری، معاون اروپا و آمریکای وزیر امور خارجه بود. مذاکرات هسته‌ای به سرپرستی «جلیلی» مهم‌ترین اتفاق دوران دبیری زمان او بود؛ مذاکراتی که «علی‌اکبر ولایتی» در مناظره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری 92 که جلیلی هم نامزد بود، درباره آن گفته بود: «دیپلماسی این نیست که در داخل کشور بگوییم ما اصولگراییم و انعطاف نداریم. دیپلماسی خشونت و سرسختی نشان‌دادن نیست. دیپلماسی تعامل و بده‌بستان است. نمی‌شود آنها هرچه ما می‌خواهیم بدهند و ما هیچ کاری نکنیم! دیپلماسی بیانیه‌صادر‌کردن پشت تریبون نیست». سعید جلیلی متولد 1344 در مشهد است. او دکترای علوم سیاسی خود را از دانشگاه امام صادق (ع) دریافت کرد. جلیلی در سال‌های جنگ تحمیلی در جبهه‌ها حضور یافت و در همین زمان بود که یک پای خود را از دست داد و جانباز جنگ شد. جلیلی از سال 1368 به عنوان وابسته سیاسی در وزارت خارجه مشغول به کار شد. او سمت‌هایی چون رئیس اداره بازرسی، دبیری سفارت، معاون اداره آمریکای شمالی و مرکزی، مشاور رئیس‌جمهوری، معاون اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه‌ و همچنین عضویت در هیأت علمی دانشگاه را در کارنامه خود دارد. لاریجانی؛ دبیری که رئیس شد روحانی استعفا داد؛ لاریجانی دبیر شورای‌عالی امنیت ملی شد؛ لاریجانی استعفا داد، جلیلی دبیر شد. دو خبر به فاصله دو سال؛ اولی تابستان 1384 و دومی مهر 1386. «علی لاریجانی» رئیس فعلی مجلس شورای اسلامی سال 1384 و پس از روی‌کارآمدن دولت محمود احمدی‌نژاد، از سوی رئیس دولت وقت به این سمت انتخاب شد. او هم مانند «حسن روحانی» دبیر قبلی‌اش و «سعید جلیلی» دبیر بعدی خود، عهده‌دار مذاکرات هسته‌ای ایران با طرف‌های غربی بود. لاریجانی در حالی به این سمت منصوب شد که انتقادات زیادی به مذاکرات هسته‌ای زمان «روحانی» در دولت اصلاحات داشت. او نهایتا مهر ماه 1386 به دلیل اختلاف با محمود احمدی‌نژاد کنار رفت. در همان مقطع برخی شایعات از «برکناری» او حکایت می‌کردند که با اعلام رسمی دولت، «استعفا»ی لاریجانی تأیید شد. او درباره علت کناره‌گیری‌اش در یک برنامه تلویزیونی گفته بود: «من حس می‌کردم یک نوع اختلاف جدی مدیریتی با آقای احمدی‌نژاد دارم. مسائل استراتژیک کشور باید با تأنی و حساب‌شده پیش برود و احتیاج دارد همه بخش‌های مختلف هم‌گرایی داشته باشند. کارهای لحظه‌ای نمی‌تواند صدق کند و برای کشور مشکلاتی ایجاد می‌کند». البته در آن مقطع «غلامحسين الهام» سخنگوي دولت علت استعفاي «لاريجاني» را «دلايل شخصي» عنوان کرده بود ولی چندی‌بعد، لاریجانی در دانشگاه شریف گفت: «از سويي مطرح مي‌کردند که به دلايل شخصي کنار رفته‌ام، اما من سالم هستم، مشکلي ندارم، مسائل ديگري بود که آن هم اهميتي ندارد». لاریجانی متولد 1336 در شهر «نجف» است. او دومین پسر مرحوم آیت‌الله العظمی «میرزا هاشم آملی» از مراجع تقلید است. لاریجانی از سال 1371 تا 1381 ریاست سازمان صداوسیما را بر عهده داشت. او پس از استعفا از دبیری، از شهر «قم» نامزد انتخابات مجلس هشتم شد و به بهارستان راه یافت. از مهم‌ترین اتفاقات دوران نمایندگی او می‌توان به ماجرای 22 بهمن 1391 اشاره کرد. در این ماجرا، هنگامی که او مشغول سخنرانی در صحن حضرت معصومه(س) بود، عده‌ای با کفش و مُهر به او حمله کردند تا سخنرانی لاریجانی نیمه‌تمام بماند. روحانی؛ ركورددار دبیری «حسن روحانی»؛ دارنده رکورد دبیری شورای‌عالی امنیت ملی است. او از ابتدای تشکیل شورای‌عالی امنیت ملی در سال 1368، به عنوان نماینده مقام معظم رهبری در این شورا حضور داشت. در کنار آن «روحانی» 16 سال دبیر این شورا بود؛ از سال 1368 تا مرداد ماه 1384 یعنی روی‌کارآمدن دولت محمود احمدی‌نژاد. او در چهار دولت یعنی دو دولت «اکبر هاشمی‌رفسنجانی» و دو دولت «سیدمحمد خاتمی» دبیر شورای‌عالی امنیت ملی بود. در دوران او، اتفاقات مهم مرتبط با این شورا کم نبود؛ «وقایع کوی دانشگاه در 18 تیر 1378»، «اتفاقات خوابگاه دانشجویی طرشت و علامه در سال 1382» و از همه مهم‌تر، «مذاکرات هسته‌ای ایران با تروییکای اروپایی». او در مناظره‌های انتخاباتی سال 92، درباره اتفاقات خوابگاه‌های دانشجویی طرشت و علامه در واکنش به سخنان قالیباف دیگر نامزد انتخابات گفته بود: «آقای قالیباف خیلی دلم نمی‌خواست بگویم اما شما مرا ناچار کردید، آنجا بحث این بود که شما می‌گفتید دانشجویان بیایند، ما گازانبری برنامه داریم تا کار را تمام کنیم. ما می‌گفتیم راه این نیست که مجوز بدهیم بعد گازانبری آنها را دستگیر کنیم...».

او همچنین در خاطرات خود درباره چگونگی استعفایش از دبیری شورای‌عالی امنیت ملی توضیحاتی ارائه کرده؛ توضیحاتی که به اولین و آخرین جلسه‌اش با «محمود احمدی‌نژاد» در مرداد 1384 برمی‌گردد. در آن جلسه که برای بررسی اوضاع ایران در جلسه حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مربوط می‌شده، احمدی‌نژاد از روحانی می‌خواهد با مدیرکل آژانس تماس بگیرد و بگوید که هزینه و مخارج آژانس را ایران تقبل می‌کند تا هم جلوی تأثیرگذاری آمریکا در آن جلسه را بگیرد و هم از تصویب قطع‌نامه علیه ایران جلوگیری شود. روحانی توضیح می‌دهد: «به آقای احمدی‌نژاد گفتم اولا آژانس نمی‌تواند بپذیرد، چون برای مخارج آژانس و بودجه آن، مقرراتی وجود دارد و ثانیا ما چنین اختیاری نداریم، چون اگر به ‌جایی بخواهیم کمک بلاعوض کنیم، مجلس باید تصویب کند. [آقای احمدی‌نژاد] گفتند: من به شما می‌گویم، شما چه‌کار دارید! گفتم روش کاری من این‌طور نیست و من چنین کاری نمی‌کنم. اگر اصرار دارید، خودتان با البرادعی صحبت کنید. در ادامه گفتم شما من را خواستید تا به من چنین توصیه‌ای کنید یا مسائل مربوط به هسته‌ای را از من بپرسید؟! گفتند من نظرم را به شما می‌گویم. گفتم من فکر کردم من را خواسته‌اید تا به شما مشورت بدهم. اگر می‌خواهید چنین دستوراتی را بدون مشورت و تصویب در جلسه سران بدهید، خوب است زودتر، دبیر جدیدی را منصوب کنید و این دستورات را به او بدهید و با او خداحافظی کردم». روحانی که از سال 92 رئیس‌جمهوری ایران است، متولد ١٣٢٧ در شهر سرخه استان سمنان است. او دارای دکترای حقوق از دانشگاه گلاسکو انگلستان است. روحانی سابقه تحصیل در حوزه علمیه قم در حد اجتهاد را دارد. روحانی‌ در دوره‌های‌ اول‌ تا پنجم‌ نماینده مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ بود. او همچنین از سال‌ 1364 تا 1366، ریاست‌ قرارگاه‌ مرکزی‌ خاتم‌الانبیاء(ص‌) را بر عهده‌ گرفت‌ و سال‌ 1364 تا پایان‌ جنگ‌، مسئولیت‌ فرماندهی‌ ستاد کل‌ پدافند هوایی‌ کشور را نیز عهده‌دار بود. او همچنین در دوره سوم مجلس خبرگان رهبری از سمنان و در دوره‌های چهارم و پنجم از تهران به عنوان نماینده به این مجلس راه یافت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.