|

اولین نشست تاریخ مجمع عمومی سازمان ملل درباره وضعیت پناه‌جویان برگزار شد

مرثیه‌ای بر بحران

در شرایطی که جهان این روزها بیش از هر برهه دیگری پس از جنگ جهانی دوم به نظاره فرار و آوارگی ساکنانش نشسته است، رهبران جهانی روز دوشنبه در مقر سازمان ملل گرد هم آمده‌اند تا با تنظیم بیانیه نیویورک، بر عزم سیاسی خود در حفاظت از حقوق پناه‌جویان و مهاجران، نجات جان پناهندگان و تقسیم بار جابه‌جایی‌های بین‌المللی و میان‌قاره‌ای تأکید کنند. به گزارش پایگاه رسمی سازمان ملل، نمایندگانی از 193 کشور عضو در روز آغازین اولین نشست تاریخ مجمع عمومی درباره وضعیت پناه‌جویان و مهاجران بیانیه‌ای را به تأیید رساندند که اگرچه هیچ قید الزام‌آوری نداشته و تعهدی برای کشورها ایجاد نمی‌کند، اما درصدد است با ابلاغ نقشه راهی جدی، نه‌فقط بحران کنونی را التیام بخشد، بلکه جامعه جهانی را برای مقابله با چالش‌های فزاینده پیش‌رو نیز مهیا کند. از جمله بندهای اجرائی این بیانیه می‌توان به آغاز فرایندی مذاکراتی برای برپایی یک کنفرانس بین‌المللی و هم‌چنین امضای یک معاهده جهانی برای سامان‌دهی و ایمن‌سازی مهاجرت در سال 2018 میلادی اشاره کرد. اینها همه افزون بر چشم‌انداز طرح‌ریزی‌شده بیانیه در حفاظت از حقوق تمامی پناه‌جویان و مهاجران، فارغ از جنسیت و وضعیت حقوقی و قانونی آنان است که شامل حمایت از حقوق زنان و دختران، جلوگیری و پاسخ‌گویی مناسب به انواع و اقسام تبعیض‌ها و خشونت‌های جنسی و اطمینان‌یابی از دسترسی کودکان مهاجر و پناه‌جو به خدمات آموزشی در زمان کوتاهی پس از رسیدن به سرزمین مقصد است. تنظیم‌کنندگان این بیانیه هم‌چنین در حالی خواستار آن شده‌اند به روند بازداشت کودکان برای تعیین وضعیت پناه‌جویی‌شان پایان داده شود که دراختیارگذاشتن خانه‌های جدید برای تمامی پناه‌جویانی که از سوی دفتر کمیساریای عالی پناه‌جویان سازمان ملل شایسته اسکان مجدد تشخیص داده شده‌اند، نیز یکی دیگر از بندهای این بیانیه است؛ بیانیه‌ای که اجرای تمام و کمال آن مستلزم افزایش دامنه فرصت‌ها برای هر پناه‌جویی خواهد بود که سودای نقل مکان به دیگر کشورها با بهره‌گیری از جریان آزاد نیروی کار یا طرح‌های تحصیلی دارد. این بیانیه هم‌چنین از تمامی دولت‌های عضو و نهادهای بین‌المللی خواسته با حمایت از دیگر کشورهایی که بار عظیمی از نجات، پذیرش و اسکان‌دهی به پناه‌جویان و مهاجران را بر دوش می‌کشند، تحکیم مدیریت جهانی بحران پناه‌جویی را در اولویت سیاست‌های جهانی خود قرار داده و از الحاق سازمان بین‌المللی مهاجرت، IOM به نظام سازمان ملل متحد استقبال کنند. در نتیجه جای تعجب نیست که بان کی‌مون، دبیر کل سازمان ملل در سخنان آغازین خود، ضمن تبریک به کشورهای عضو، این نشست را نشان‌دهنده پیشرفت عظیمی در تلاش‌های جمعی جهانی برای پرداختن به چالش‌های حاصل از جابه‌جایی‌های بشری دانسته است. او در حالی بیانیه نیویورک را متضمن حضور تعداد بیشتری از کودکان در مدارس، دسترسی امن تعداد بیشتری از کارگران به مشاغلی درخور و هم‌چنین افزایش قدرت اختیار پناه‌جویان در رابطه با وضعیت اسکانشان پس از پایان جنگ و منازعات و حکمرانی صلح در سرزمین مادری‌شان دانسته که به اذعان موگن لیکتوف، دبیر هفتادمین اجلاس عمومی سازمان ملل، تحقق اهداف و چشم‌انداز این بیانیه جز در سایه تعهد همگانی تمامی کشورهای عضو امکان‌پذیر نیست. او در حالی از تمامی کشورهای عضو خواسته با پایبندی به تعهدات مندرج در بیانیه، از کارزار جاری جهانی در مقابله با تعصب و بیگانه‌هراسی پشتیبانی کنند که زید رعدحسین، رئیس شورای حقوق بشر سازمان ملل نیز در سخنانی بیگانه‌هراسی را عاملی عمده در قصور جامعه جهانی در واکنش به بحران آوارگان و مهاجران دانسته است. این معاون دبیرکل سازمان ملل ضمن اشاره به آنکه مدافعان حقوق مهاجران در کشورهای متعددی از افراد متعصب و نژادپرست که می‌خواهند با بهره‌برداری از پیش‌داوری‌ها و فریب دیگران، به بهای وضعیت آسیب‌پذیرترین افراد، قدرت را به دست گرفته یا دوباره به قدرت بازگردند، ضربه خورده‌اند، هشدار داده تلاش‌های امروز می‌تواند در فضای سیاسی حاکم بر اروپا و ایالات متحده با دست‌اندازهای فراوانی روبه‌رو شود. این در حالی است که چندین کشور با پیش‌نویس اولیه بیانیه نیویورک مخالفت کرده بودند؛ پیش‌نویسی که از کشورها می‌خواست هر سال 10 درصد از جمعیت آواره را که در خاک این کشورها هستند، به عنوان مقیم بپذیرند. گروه‌های حقوق‌بشری متعددی با حذف این بخش مخالفت کردند و حالا که در بیانیه نهایی نیامده است، می‌گویند این بیانیه، یک فرصت تاریخی را از دست داده است. فیلیپ بولوپیان، از مدیران سازمان دیدبان حقوق بشر، می‌گوید بیانیه نیویورک، خیلی کمتر از آن است که جامعه جهانی باید برای بحران آوارگان انجام دهد. او در حاشیه این نشست به خبرنگاران گفت: «اگر این بیانیه را با بحرانی که در جریان است مقایسه کنیم، کمتر از آن است که باید باشد. ما با یک بحران تاریخی روبه‌روییم، ولی واکنش به آن اصلا در این اندازه‌ها نیست». کنشگران حقوق بشری انتقاد می‌کنند که خیلی از کشورها، آوارگان و پناه‌جویان را نمی‌پذیرند؛ کاری که این فعالان می‌گویند خلاف قوانین بین‌المللی است. بااین‌حال فیلیپ بولوپیان تأکید می‌کند نشست روز دوشنبه که به بیانیه نیویورک منجر شد، بی‌حاصل نبوده است؛ «چراکه درست در چنین مواقعی است که می‌توان یک اقدام گروهی را پیش برد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.