|

گرماي آتش در شب‌هاي دراز

نسيم آصف: پس از انتشار «رومئو و ژوليت» و «تيمون آتني» ويليام شكسپیر با ترجمه فواد نظيري، به‌تازگي نمايشنامه‌ ديگري از شكسپير با عنوان «حكايت زمستاني» با ترجمه نظيري و در نشر ثالث منتشر شده است. شكسپير اين نمايشنامه را در سال 1611 نوشته و اين اثر در بين آثار او در ژانر كمدي جاي مي‌گيرد. «حكايت زمستاني» نمايشنامه‌اي در پنج پرده است و نظيري در پايان كتاب، مقاله‌اي هم درباره اين نمايشنامه ترجمه و منتشر كرده است. نظيري در بخشي از پيشگفتارش درباره اين نمايشنامه نوشته: «حكايت زمستاني، قصه‌اي براي پاي روشنا و گرماي آتش در شب‌هاي دراز و تاريك و سرد زمستان است. اين را تقريبا همه مفسران و شارحان نمايشنامه پذيرفته و به آن اشاره داشته‌اند. برداشتي كه خود برگرفته از يكي‌دو جاي متن نمايش است...». نظيري با اشاره به اين‌كه «حكايت زمستاني» نمايشي در ژانر كمدي است، توضيح داده كه «اما اگر نبود چگونگي پايان‌بندي نمايش و سير سرنوشت آدم‌هاي آن كه در پرده‌هاي چهارم و پنجم به مرور روشن‌تر و شادتر و طنزآميزتر، و به فرجام ختم به خير و خوشي مي‌شود، مي‌توانست به اعتبار سه پرده نخست، سوگ‌نمايشي باشد دوشادوش تراژدي سترگ و اندوه‌بار اتللو. غمنامه‌اي ناشي از سوء‌ظني بي‌پايه، و شك و حسادتي ديوانه‌وار كه عزيزترين كسان شاهي شكاك و خودكامه را قرباني فاجعه‌اي هولناك و جبران‌ناپذير مي‌كند. اما با گذشت شانزده سال ميان پرده‌هاي سوم و چهارم نمايش، سير سلوك و حتا جان كلام شكسپير چنان استادانه بدل مي‌شود و پرده‌پرده‌هاي رازناك نمايش را به آرامي فرامي‌گشايد كه خواننده، شنونده، تماشاگر، غرق حيرت و لذت و هيجان، خود را به جريان سير حوادث مي‌سپرد و سرانجام، با پايان، نفسي به آرامشي و شادماني مي‌كشد. تنها اما در كام مي‌ماند تلخاي مرگ آدم‌هاي نازنيني كه به طوفان جهل و جباريت جانشان را بي‌گناه از كف داده‌اند و ديگر برايشان بازگشتي مقدر نيست.» پيش از اين ترجمه‌هاي ديگري از «حكايت زمستاني» منتشر شده بود كه نظيري نيز به آنها اشاره كرده است. علي‌اصغر حكمت، ابوالفتح اوژن‌بختياري و علاالدين پازارگادي اين نمايشنامه را قبل از اين به فارسي ترجمه كرده بودند. نظيري در ترجمه «حكايت زمستاني» از نسخه‌اي سنجشگرانه استفاده كرده كه بنا به توضيح خودش، معاني بيش‌تر واژه‌هاي متن در آن شرح و تاويل شده و از اين‌رو اين نسخه ابهامي در درك دشواري‌هاي كلامي و پيچيدگي‌هاي مفهومي باقي نمي‌گذارد. او همچنين ترجمه‌اش را با نسخه‌اي ديگر از اين نمايشنامه تطبيق داده است. نظيري درباره زباني كه در ترجمه اين نمايشنامه برگزيده نوشته: «تلاش من در گزينش واژگان و لحن برگردان، نزديك‌شدن هرچه بيش‌تر به متن اصلي، به ياري حركت بر برآيندي از ريشه‌ها و شيوه‌هاي زباني ادبيات كلاسيك فارسي اعم از نثر و نظم بوده است، درعين‌حال حتا در تركيب با عروض نوين نيمايي و يا اوزان اخواني، كه به گمانم در مجموع مي‌تواند مناسب‌ترين شيوه انتقال مضامين داستاني منظوم كلاسيك، به زبان روايي شعر امروزي باشد.» مقاله پاياني كتاب، به قلم مارتين لينگز است و سودابه فضايلي آن را به فارسي برگردانده است. اين مقاله، بخشي از كتاب «راز شكسپير» مارتين لينگز است كه پيش‌تر با ترجمه فضايلي در نشر قطره به فارسي منتشر شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.