|

عکاسی فیلم، ثبت تصاویر از بازیگران نیست

بهناز شیربانی

جوان‌ترین عکاس سینما توانست سیمرغ بلورین بهترین عکاس سینما در جشنواره سی‌وچهارم فیلم فجر را به خود اختصاص دهد و عکس‌های فیلم «اعترافات ذهن خطرناک من» به عنوان بهترین مجموعه عکس‌های سینمایی، جایزه جشنواره فیلم فجر و جشن هجدهم خانه سینما را دریافت كرد. محمد بدرلو، متولد چهارم خرداد سال ۱۳۷١ در تهران است. او فعالیت هنری‌اش را از سال ۱۳۸۷ در فیلم سینمایی «مسیر عشق» به عنوان دستیار فیلم‌بردار آغاز کرد. بعد از آن، فعالیت خود را به عنوان فیلم‌بردار پشت صحنه در فیلم‌هایی مانند «ماهی و گربه»، «خانوم»، «خواب‌زده‌ها» و «آینه‌شمعدون» ادامه داد و نخستین تجربه مستقل او به عنوان عکاس در فیلم سینمایی «عصبانی نیستم»، ساخته رضا درمیشیان بود. «خشم و هياهو»، «خوب، بد، جلف»، «دراكولا»، «دربست»، «اعترافات ذهن خطرناك من» و «كوچه بي‌نام» ازجمله فیلم‌هایی است که او عکاسی کرده است. با محمد بدرلو پس از دریافت جایزه بهترین عکاس جشن هجدهم خانه سینما درباره عکاسی فیلم صحبت کردیم.

داوری‌های جشن هجدهم خانه سینما و جشنواره فیلم فجر، شباهت‌های زیادی به هم داشت و موفقیت مجموعه عکس‌های «اعترافات ذهن خطرناک من» در هر دو این رویداد‌ها هم یکی از همین تشابه‌هاست؛ این فیلم و عکاسی آن چه ویژگی‌هايي داشت؟ «اعترافات ذهن خطرناک من»، سومین تجربه سينمایی من به عنوان عکاس بود؛ صحبت با هومن سیدی که فضای ذهنی نزدیکی نسبت به موقعیت فیلم داشتیم، باعث شد تا با حس درونی‌ام عکس‌های این فیلم را ثبت کنم و هیچ تصوری نسبت به دیده‌شدن و جایزه‌گرفتن این عکس‌ها نداشتم. هومن سیدی در این فیلم بیشتر درگیر فرم بود و برای من فضای سینمایی و زیبایي داشت. طراحی صحنه، فیلم‌برداری و نورپردازی فوق‌العاده این کار هم به کمکم آمد. هرچند در تجربه دوم با هومن سیدی، «خشم و هیاهو»، هم فضاهای خوبی برای عکاسی داشتم و این مجموعه را دوست دارم و به نظرم عکس‌های پخته‌تری است؛ اما تصور می‌کنم عکس‌های فیلم «اعترافات ذهن خطرناک من» خاص‌تر است و بیشتر دیده می‌شود. درباره تشابه داوری‌های جشن خانه سینما و جشنواره فجر، به نظر من نزدیکی عقاید داوران در هر دو جشن، تنها نشان‌دهنده کیفیت آثار است که توانسته نظر تعداد بسیار زیادی از داوران با سلایق متفاوت را جلب کند؛ هرچند بخش عکس داوران محدودتری داشت اما افراد بنام سینما این بخش را داوری کردند و خوشحالم که مجموعه «اعترافات ذهن خطرناک من» نظر هر دو طیف را جلب کرده است. به‌هرحال عکاس، ازجمله افرادی در صحنه فیلم‌برداری است که فیلم را از دریچه و زاویه نگاه خودش روایت مي‌‌کند؛ تا چه حد به رابطه عکاس و کارگردان قائل هستید؟ فیلم‌نامه مشترکی در اختیار کارگردان و عکاس قرار می‌گیرد؛ کارگردان باید از آن فیلم‌نامه یک فیلم جذاب خلق کند و عکاس هم با توجه به فیلم‌نامه فضای ذهنی خودش را از فیلم تصوير کند؛ بنابراین نیاز است عکاس، کارگردانی بداند و کارگردان هم عکس را بشناسد. هرچند همیشه در کارم این نکته را لحاظ می‌کنم که عکاسی فیلم ثبت تصاویر از بازیگران فیلم نیست، بلکه نشان‌دادن شخصیت‌های فیلم است. باید طوری عکاسی کرد که اگر بازیگر بازی خوبی ندارد، اما عکسی که از شخصیت گرفته می‌شود، حس و حال فیلم را القا کند. به نظر من داشتن یک دوربین و عکس‌گرفتن سر صحنه فیلم‌برداری، به تنهايي، عکاسی فیلم نیست؛ بلکه صاحب نگاه و نظر بودن و درک درست از فیلم‌برداری، فیلم‌نامه و کارگردانی به خروجی کار عکاس فیلم کمک می‌کند. برخی به‌اشتباه تصور می‌کنند عکاسی فیلم، یعنی عکس‌گرفتن از بازیگران. درصورتی‌که تعریف عکاسی فیلم چیز دیگری است و طبعا نیاز است نظارت بیشتری روی کار عکاسانی که علاقه‌مند به کار در حوزه عکاسی فیلم هستند شود که انجمن عکاسان سینمای ایران علاوه بر صیانت از حقوق اعضایش، نظارت خوبی بر عملکرد عکاسان تازه‌وارد دارد. تأییدشدن در دو جشن بزرگ سینمایی و دریافت جوایز، چه تأثیری در روند کار شما خواهد داشت؟ هر روز تلاش می‌کنم کارم را بهتر و شناختم را نسبت به سینما بیشتر کنم. معتقدم برخی عکاسان بسیار خوبی هستند اما درکی از سینما ندارند. نیاز است تا ذات سینما را متوجه شویم و بعد روی تکنیک‌های عکاسی کار کنیم. فیلم‌دیدن و کتاب‌خواندن ازجمله مواردی است که ذهن عکاس سینما را خلاق‌تر می‌کند. طبعا عکس‌گرفتن از یک پلان را نمی‌توان عکاسيِ فیلم دانست بلکه نیاز است عكاس صاحب نگاه و تفکر باشد؛ در غیراین‌صورت هر کسی می‌تواند عکاس فیلم باشد؛ در واقع می‌توان گفت عکاس باید صاحب نگاه شخصی و فردی خودش باشد. متأسفانه جایگاه عکاسی سینما آن‌طورکه باید جدی و جایگاه اصلی این حرفه در نظر گرفته نمی‌شود. دوربین دیجیتال عکس‌گرفتن را راحت‌تر کرده است اما این به این معنی نیست که عکس‌گرفتن هم راحت است. این نگاه عکاس است که او را از دیگران متمایز می‌کند. باید باور کنیم که عکاسی پاپاراتزی با عکاسی سینما متفاوت است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.