پاسخ به مقاله قومگرایی در ترازوی وحدت ملی
مهدی ترابی
پیرو درج مطلبی در آن روزنامه با عنوان «قومگرایی در ترازوی وحدت ملی» به قلم آقای میرمهرداد میرسنجری نظر خود را اعلام میکنم، باشد که مفید واقع شود. در ابتدا باید تعجب خود را ابراز کنم از اینکه چگونه شخصی با تحصیلات و تخصص در حوزه محیطزیست میتواند در روزنامه وزینی مانند «شرق» در حوزهای که با توجه به نوشتهشان بعید میدانم تخصصی در آن داشته باشند، قلمفرسایی کند. حال سؤال اینجاست که آیا روزنامه «شرق» با چاپ این مطلب، مهر تأیید بر این اندیشه دگم نمیزند؟ خاصه آنکه در جامعه ما روزنامه «شرق» بهعنوان یکی از مراجع رسمی اصلاحطلبان شناخته شده و مطالب آن بهنوعی بازتاب تفکرات اصلاحطلبان به شمار میآید؛ بنابراین آیا این تصور در مردم ایجاد نمیشود که نظر اکثریت اصلاحطلبان نیز چنین است؟ نویسنده در ابتدا از اینکه تاریخ مغولستان و... در سرفصل زبان به قول ایشان قومی - محلی! (شما بخوانید ترکی) آورده شده، گلهمند است و تصور کرده وزارت علوم با این کار قصد پیوند ترکهای ایران را به ترکهای مغولستان و... دارد. البته در ریشهداری ترکهای ایرانی در این سرزمین شکی نیست و به استناد تاریخ، این قوم پیشتر از آنکه آریاییها به این سرزمین کوچ کنند، ساکن آن بودند و صاحب تمدن و گواه آن آثار تاریخی کشفشده از این مناطق مربوط به حدود هفت هزار سال پیش اتحاد اقوام این مناطق برای تشکیل سلسله مادها و الگوبرداریهایی است که معماری تختجمشید از معماری اقوام ساکن آذربایجان کنونی داشته است. اما این مطلب باعث نمیشود کتمان کنیم که ترکان از مغولستان تا ایران و اروپا دارای ریشههای نژادی مشترک بوده و در تاریخ با مهاجرت به این مناطق، تمدنهای آن را شکل دادهاند. همانگونه که درباره آریاییها نیز چنین بوده است. به نظر میرسد آقای میرسنجری پیرو نظر امثال کسروی مبنیبر یکیبودن نژاد فارسها (آریاییها) و ترکهاست، نظریهای که بیاساسبودن آن مورد تأکید بسیاری از اهل فن و تحقیق است. بنابراین بسیار طبیعی است در درسی که موضوع آن آموزش زبان ترکی است، به سایر ملل با زبان مشترک آن اشاره شود و این به معنای ترویج بیگانهانگاری میان ترکان ایران نیست. نکته بعد درباره حق مانده تدریس زبان مادری مندرج در اصل 15 قانون اساسی است که متأسفانه بعد از 37 سال از تصویب آن هنوز به اجرا در نیامده است و اکنون که بارقههای امیدی مبنی بر اجرای آن شکل گرفته، برخی مانند جناب نویسنده به وحشت افتادهاند که هدف چیز دیگری است و کذا و کذا و نکته عجیب تفسیر غلط ایشان از این اصل و نتیجهگیری شگفتانگیز ایشان است: «بنابراین مجوز قانونگذار تنها این است که با رعایت اولویت اصلِ تدریس به زبان و خط فارسی میتوان با آن زبان، آثار ادبی مناطق گوناگون کشور را بهصورت سراسری و ملی برای تمام دانشآموزان کشور تدریس کرد که مسلما با اصل «وحدتطلبانه»ای که در اصول مختلف قانون اساسی موج میزند، همخوانی دارد و هرگز نمیتوان آن را به مجوز تدریس زبان محلی یا تدوین کتابهای کشورهایی مانند مغولستان و قرقیزستان در مناطق قومی ایران تعبیر کرد». جالب است که با وجود تأکید اصل 15 بر تدریس زبان محلی، ایشان آن را جایز ندانسته و در یک فرار به جلو آن را مترادف تدوین کتابهای مغولستان و قرقیزستان و... میداند. در بند بعدی ایشان میفرمایند تدریس زبان محلی از طریق مؤسسات محلی صورت گیرد و اعتقاد دارند عدم آن هم خلل قانونی ندارد. البته پرواضح است که ایشان متأسفانه هیچ اطلاعی از اهمیت زبان مادری (البته به غیر از فارسی) که از سوی سازمان ملل روزی از تقویم به آن اختصاص داده شده و مورد تأکید روانشناسان و متخصصان آموزش است، ندارند به همین دلیل به نظر ایشان تدریسنشدن زبان محلی مورد مهمی نیست که موردتوجه دولتها قرار گیرد. متأسفانه ایشان توضیحی نمیدهند و البته دلیلی هم ندارند که چگونه تدریس زبان محلی باعث تضعیف وحدت ملی میشود...؟ آیا کشورهایی که چندین زبان رسمی در آنها نهتنها تدریس بلکه رسمی شمرده میشود، فاقد وحدتاند؟ آیا در سالهای بسیاری که زبان انگلیسی و گاه فرانسه کنار زبان فارسی در مدارس و دانشگاهها تدریس شده، خللی به وحدت ملی ایرانیان وارد شده؟ پرواضح است که اشراف آقای یونسی که زمانی تصدی وزارت اطلاعات این کشور را داشتهاند، از امثال من و شما بر تهدید یا فرصت بودن تدریس زبانهای قومی در این مناطق و نتایج آن بسیار بیشتر است و اگر تهدیدی از این ناحیه متوجه کشور بود، ایشان بیگمان به دنبال احقاق این حق نمیرفت و البته که در قانون اساسی هم درج نمیشد. لازم به یادآوری است؛ از جمله وعدههایی که آقای دکتر روحانی، رئیسجمهور محترم در زمان تبلیغات ریاستجمهوری به مردم آذربایجان دادند، تشکیل فرهنگستان زبان ترکی بود که متأسفانه تاکنون محقق نشده است. در پایان لازم میدانم یادآور شوم طبق آیه شریفه قرآن، قومیتها، زبانها و رنگهای مختلف انسانها از آیات خداوند حکیم است و موضوع تدبر و تفکر و مبارزه با آن از سوی هر فرقه و مرامی که صورت گیرد، عملی نکوهیده و نژادپرستانه است. ایران اگر زیباست به خاطر همین گوناگونیهاست، چه در اقلیم آن و چه در فرهنگ آن. اینجانب برخلاف آقای میرسنجری و موافق با آقای یونسی تنها عامل ایجاد وحدت ملی و قرارگرفتن ایرانیان زیر یک پرچم و نام باافتخار «ایران» را حفظ، تقویت و ترویج فرهنگ و زبان تمامی قومیتها از ترک و فارس و کُرد و عرب و بلوچ و... با تمام توان و امکانات میدانم، به نحوی که هیچکدام از این عزیزان در وطن خود احساس غربت نکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.