|

هنر روی صندلی تمشیت

مهرداد حجتی

مرگ مجهول یا مرموز فرقی نمی‌کند. کافی است به پرونده سربه‌مُهر نگاهی بیندازید تا متوجه عمق ماجرا شوید. داستان از آنجا آغاز شد که مدام خبرهای ضدونقیض از بیمارستان محل بستری «عباس کیارستمی» به بیرون درز کرد. در آن‌روزها علاوه بر اطلاع‌رسانی بیمارستان، خانواده و اطرافیان هم جداگانه چیزهایی گفتند. هرکس که به عیادت می‌رفت، برداشت خودش از اوضاع را پیش‌روی رسانه‌ها شرح می‌داد تا در این رهگذر او نیز به جمع خبررسان‌ها اضافه شده باشد. نهایتا آن مجموعه درهم‌و‌برهم اخباری شد که سره از ناسره‌اش از هم قابل‌تفکیک نبود، اما آنچه داستان را پیچیده کرد، مرگ نابهنگام و مظلومانه «کیارستمی» بود؛ مرگی بهت‌آور که همه را به‌یک‌باره شوکه کرد. کسی که گفته می‌شد رو به بهبود می‌رود و برای تکمیل درمان به اروپا رفته است، به‌ناگاه از میان می‌رود و کشوری را با اندوهی سهمگین باقی می‌گذارد. قصدم از طرح این موضوع، حل معمای پیچیده مرگ مرموز هنرمند بزرگ کشورمان نیست. بلکه توجه به وضعیتی است که پیرامون آن شکل گرفت؛ ماجرای اعتراض خشمگینانه «داریوش مهرجویی» به پزشکان معالج دوست دیرینه‌اش و البته واکنش پزشکان به اعتراض مهرجویی؛ ايجاد فضایی به‌شدت دوقطبی که قطعا هیچ برنده‌ای نخواهد داشت. به این موضوع ماجرای لغو کنسرت‌ها در این هفته‌ها را هم اضافه کنید تا اوضاع آشفته بیش از پیش برای شما مجسم شود؛ اوضاعی که باید مدیریت می‌شد و نشد، اما لغو کنسرت‌ها هم همچون پرونده مرگ «کیارستمی» دامنه پیدا کرد. وزیر موضع‌گیری کرد و کار در رسانه‌ها بالا گرفت. وزیر ظرف چند روز چهره خبرساز رسانه‌ها شد. او به لغو کنسرت‌ها در یک استان گردن نهاد و وضع را بیش از پیش برای اهل هنر، به‌ویژه موسیقی آشفته کرد. هنرمندان در یک‌سو و علاقه‌مندان موسیقی در سوی دیگر از این تصمیم برآشفتند، اما تصمیم رسانه‌ای شده بود. حتی پیش از آنکه نزد رئیس دولت در کابینه مطرح شده باشد و شاید ازهمین‌رو بود که رئیس‌جمهور در اقدامی بی‌سابقه، از تریبون عمومی، وزیر خود را مؤاخذه کرد و بر اجرای قانون پافشرد. نکته اساسی که در همه این موارد نادیده گرفته شده «قانون» است؛ چه در پرونده «مرگ کیارستمی» و چه ماجرای «لغو کنسرت‌ها». اما باید به گذشته بازگشت و ریشه را در آنجا جست‌وجو کرد؛ زمانی که دولت قبل این اجازه را به گروه و افراد خاص می‌داد تا قانون را نادیده بگیرند و آن را به میل خود تفسیر کنند. این شیوه روال شد و رفته‌رفته به سنت نامیمونی بدل شد که امروزه دامان این دولت را هم گرفته است. فشار به وزرای کابینه، به قصد تضعیف دولت است و دولت ضعیف، رئیس‌جمهور را ناکارآمد جلوه می‌دهد و این همان تاکتیکی است که مخالفان روحانی مدت‌هاست در پیش گرفته‌اند. از سویی دولت را ناچار به عقب‌نشینی می‌کنند و از سوی دیگر به نارضایتی عمومی دامن می‌زنند. در این آشفتگی آنچه حاصل می‌شود «بی‌اعتمادی عمومی» است که در ادامه دولت را زمین‌گیر خواهد کرد. برای عبور از چنین بحرانی باید اوضاع را مدیریت کرد، اعتماد عمومی را جدی گرفت و برای بازسازی آن تلاش کرد. جامعه و هنرمندان از هم قابل تفکیک نیستند. دیوارکشی میان آنها هرگز امکان‌پذیر نیست. ازهمین‌رو است که باید پیش از انباشت خرده‌بحران‌ها، برایشان چاره اندیشید. چه «پرونده مرگ کیارستمی» و چه «ماجرای لغو کنسرت‌ها» می‌توانستند به مسئله تبدیل نشوند. گفت‌وگو و رایزنی و تکیه بر «اعتماد عمومی» که این دولت آن را مدیون انتخابات سال 92 است، می‌توانست در این رهگذر به کار‌ آید. عقب‌نشینی وزیر در ماجرای لغو کنسرت‌ها هیچ مشکلی را حل نکرد، حتی به آن مشکل هم افزود، دامنه آن به دیگر مناطق کشیده شد و مسئله یک منطقه ناخواسته به مسئله کشوری بدل شد. غفلت از «تدبیر» می‌تواند پیامدهایی داشته باشد و این همان نکته مغفول‌مانده در این ماجراهاست. برای حفظ «امید» مطمئنا باید «تدبیر» داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.