ایالات متحده و اسرائیل بزرگترین توافق نظامی خود را امضا کردند
اصل تخطیناپذیر تفاهم
هنوز ابرهای تردید از روابط مسکو و واشنگتن کنار نرفته، یا دستکم به نظر میرسید کنار نرفته که دو کشور در آستانه امضای توافق نظامی جدیدی، بزرگتر و درازمدتتر از همیشه قرار دارند. این توافق نظامی 10ساله که متضمن گستردهترین کمک نظامی یکجانبه در تاریخ ایالات متحده است، در حالی بنا بود روز گذشته به امضای مشاوران ارشد دو دولت برسد که گذشته از مسئله هستهای ایران، پیشبرد فرایند صلح در خاورمیانه نیز ابعاد جدیدی به اختلافات جاری بین باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بخشیده است. به گزارش روزنامه هاآرتص، جاکوب نیجل، مشاور امنیت ملی نتانیاهو روز سهشنبه برای امضای توافقی وارد واشنگتن شده که در حقیقت ادامه تفاهمنامه نظامی 10ساله دو طرف در سال 2007 است؛ با این تفاوت که اینبار طرف آمریکایی در قبال پیشنهادی سخاوتمندانهتر، محدودیتهایی را نیز برای طرف اسرائیلی تعیین کرده است. پیشنهاد اخیر واشنگتن در حالی مستلزم ارائه سالانه 3.8 میلیارد دلار کمک نظامی به اسرائیل، ازجمله حدود پنج میلیارد دلار در حوزه سامانههای دفاع موشکی است که تفاهمنامه پیشین، ایالات متحده را به پرداخت 30 میلیارد دلار کمک نظامی در 10 سال متعهد کرده بود؛ هرچند میزان واقعی منابع مالی و تسلیحاتی ارائهشده به تلآویو، با نظر به درخواستهای موردی اسرائیل از کنگره آمریکا برای دریافت کمکهای اضافه تا مرز 35 میلیادر دلار نیز افزایش یافته بود. با وجود این و در شرایطی که کنگره پیشتر مسئولیت تأمین منابع مالی سامانههای دفاع موشکی اسرائیل را برعهده گرفته بود، توافق جدید مانع از آن خواهد شد که دولت نتانیاهو با قدرت لابیگری خود در کنگره جمهوریخواه، بخش بیشتری از بودجه تخصیصدادهشده را صرف تقویت قوای نظامی خود کند. اما این تمامی شروط گنجاندهشده در توافق نیست. اسرائیل از زمان اجرائیشدن توافق اخیر در سال 2019، از امتیاز دیرپای خود مبنی بر تزریق بخش قابلملاحظهای از کمکهای مالی و تسلیحاتی به بخش تحقیقات، توسعه و تدارکات محلی محروم شده و باید تمامی وجوه دریافتی را هزینه خرید تسلیحات آمریکایی کند. تلآویو از دهه 1980 میلادی اجازه یافته بود حدود یکپنجم کمکهای دریافتی از آمریکا را صرف تقویت صنعت دفاعی خود کند؛ سهمی که در سالهای اخیر و با بدلشدن اسرائیل به یکی از قطبهای شاخص نظامیگری، تا 26 درصد از کل کمکهای دریافتی نیز پیش رفته بود. اما از این پس نتانیاهو دیگر نهتنها نمیتواند بر بودجه نظامی ایالات متحده برای تقویت صنعت تسلیحات ملی خود حساب باز کند، بلکه باید قید کمکهای مالی واشنگتن در کاهش هزینه سوخت نیروهای مسلح را نیز بزند. اسرائیل توافق کرده برخلاف گذشته، آن 13 درصد از کمکهای دریافتی سالانه را که صرف تأمین منابع سوختی ارتش میکرد نیز تنها به خرید تسلیحات ساخت آمریکا اختصاص دهد. با تمام این محدودیتها و در شرایطی که پیشتر گفته میشد نتانیاهو به دنبال عقد قراردادی حداقل 50میلیارددلاری در این 10 سال، آنهم نه با ساکن کنونی کاخ سفید است، به نظر میرسد نخستوزیر اسرائیل عاقبت ترجیح داده ریسک مذاکره و بدهبستان با رئیسجمهور آتی ایالات متحده را به جان نخرد و با بهرهگیری از دستپاچگی ماههای اخیر اوباما که بهشدت به دنبال افزودن بر فهرست میراثهای دولتی خود و البته رد اتهامات جناح مخالف مبنی بر تضعیف امنیت اسرائیل است، به نهاد نظامی آن رژیم قدرت مانور جدیدی ببخشد. این در حالی است که دو طرف برای دستیابی به این توافق، مسیر سنگلاخی را طی کردهاند. اگر از اعتراض طرف اسرائیلی به توافق هستهای ایران در سال گذشته میلادی بگذریم که در پی سخنرانی بیسابقه نتانیاهو در کنگره آمریکا و اتهامزنی وزارت دفاع اسرائیل، موجب افزایش تنشها شد و عاقبت به ترک میز مذاکرات انجامید، مسئله فلسطین نیز یکی دیگر از محورهای اختلاف است که این روزها در سایه ادامه شهرکسازی در سرزمینهای اشغالی شدت بیشتری یافته است. واشنگتن در شرایطی هشدار داده ادامه سیاستهای توسعه ارضی دولت اسرائیل در کرانه باختری و بیتالمقدس شرقی و البته خشونتهای فزاینده در اراضی اشغالی، هرگونه امیدی برای بهنتیجهرسیدن مذاکرات صلح را ناامید میکند که نتانیاهو همین هفته گذشته در بیانیهای ویدئویی، ساخت شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری را از الزامات مقابله با سودای تشکیلات خودگردان در برپایی دولتی فلسطینی و عاری از یهودیان دانسته بود؛ بیانیهای که واکنش وزارت خارجه آمریکا را به دنبال داشته و از سوی سخنگوی این وزارتخانه، به اقدامی نامناسب و غیرسازنده تعبیر شد. با تمام این اوصاف، آنچه مسلم است، اسرائیل همچنان متحد شماره یک ایالات متحده در منطقه باقی خواهد ماند و تفاهمنامه اخیر نظامی نیز شاهدی بر این مدعاست. دولت اوباما میتواند در ماههای آخر خود با تمام توان برای متوقفکردن روند روبهرشد خشونتها و شهرکسازیها در سرزمینهای اشغالی تلاش کند، اما بدون شک نمیتواند بر این واقعیت که تلآویو از زمان پایان جنگ جهانی دوم تاکنون بزرگترین دریافتکننده کمکهای مالی خارجی ایالات متحده بوده، سرپوش بگذارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.