|

روحانی به مجمع عمومی سازمان ملل می‌رود

پیگیری‌ برجام در نیویورک

اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطابق هر سال از تاریخ 25 سپتامبر (چهارم مهر) آغاز به کار می‌کند و سران کشورهای عضو از اول اکتبر سخنرانی‌های خود را شروع می‌کنند. حسن روحانی، رئیس‌جمهوری کشورمان، نیز در سال پایانی دولت یازدهم برای چهارمین بار در این مجمع شرکت و سخنرانی خواهد کرد. این خبر را اسحاق جهانگیری، معاون اول او، داد. به گفته جهانگیری، این سفر بعد از حضور روحانی در ونزوئلا و تحویل‌دادن ریاست دوره‌ای جنبش غیرمتعهدها به این کشور انجام می‌شود. اجرای برجام و چندوچون آن مهم‌ترین محور هیأت ایرانی به نیویورک خواهد بود و حتما ملاقات‌های دوجانبه‌ای که معمولا در حاشیه این اجلاس برگزار می‌شود، فرصت خوبی برای مقامات ایرانی است تا با گوشزدکردن اختلافات موجود، خواستار پایبندی بیشتر 1+5 به این توافق تاریخی شوند. از صحبت‌ها و اظهارات مقامات مسئول این‌طور برمی‌آید که پیگیری‌های برجامی در حاشیه سفر به نیویورک در اولویت دولت و دستگاه دیپلماسی کشورمان است. جهانگیری با تأکید بر اینکه دولت، وزارت امور خارجه و سایر بخش‌ها به «بدعهدی‌های برجامی» واقف هستند، از تلاش آنها برای پیگیری این موضوع گفت و افزود: «مهم‌ترین کمک برجام این بود که فرصتی ایجاد کند تا بتوانیم از این فرصت برای حل مشکلات مهم و پیشرفت اقتصادی کشور استفاده کنیم و ما هم در حال بهره‌برداری از این فرصت هستیم». بدعهد‌ی‌های آمریکا علی‌اکبر ولایتی، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز پس از دیدار با مبشر جاوید اکبر، وزیر مشاور در امور خارجی هند، دراین‌باره گفت: «وزارت خارجه در برابر بدعهدی‌های آمریکایی‌ها در زمینه اجرای برجام اقداماتی کرده‌اند که این اقدامات به‌ویژه در سفری که هیأت جمهوری اسلامی ایران به نیویورک به مناسبت اجلاس سالانه مجمع عمومی خواهند داشت، دنبال می‌شود». او با تأکید بر اینکه «ما باید در رفتار کشورهای 1+5 تفکیک قائل شویم»، گفت: «بدون تردید رفتار روس‌ها و چینی‌ها متفاوت از رفتار بقیه کشورهاست و شاید حتی مقداری رفتار فرانسه را هم متفاوت بدانیم. برای مثال، آمریکایی‌ها از بابت اینکه روس‌ها به ایران سامانه اس-300 را فروخته‌اند، اعتراض کرده‌اند و آن را خلاف قراردادهای مربوط به برجام دانسته‌اند اما روس‌ها جواب آنها را به صورت قاطع داده و آن را خلاف این قرارداد ندانستند. بنابراین ما به مجموعه 1+5 به یک چشم نگاه نمی‌کنیم، بلکه رفتار اینها متفاوت است و بیش از همه، آنکه بدعهدی می‌کند آمریکایی‌ها هستند». علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان، نیز در پاسخ به پرسشی درباره اینکه در ۱۰ سال آینده، ایران براساس برجام قادر به تولید سوخت نیست، با تأکید بر اینکه «این تصور اشتباه است»، توضیح داد «ما طبق برجام ۳۰۰ کیلو اورانیوم غنی‌شده همیشه در ذخایرمان داریم و مازاد بر آن باید به سوخت تبدیل شود. بنابراین چنانچه اورانیوم غنی‌شده تولید و به سوخت تبدیل شود و تحت اشعه در رآکتور قرار گیرد، آن اورانیوم از محدودیت‌های برجام معاف می‌شود». او همچنین به تشکیل کارگروه فنی در‌این‌باره اشاره کرد و گفت: «قرار است در نشست بعدی کمیسیون مشترک برجام که هفته آینده در نیویورک برگزار می‌شود بررسی و مشخص شود معافیت‌های ما در این چارچوب چگونه است». سخنرانی‌های قبلی و حواشی نخستین حضور روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل کمی پس از آن بود که سکان دولت را به دست گرفته و حل‌وفصل پرونده‌ هسته‌ای هنوز در حد یک وعده انتخاباتی بود. او در سوم مهر 92 در شصت و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی و ایده جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری را طرح کرد اما نکته قابل توجه در آن سفر، ایده مذکور نبود، چراکه 15 دقیقه گفت‌وگو تلفنی با باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، آن هم در دقایق پایانی حضور در نیویورک ذهن‌ها را به خود معطوف کرد و تابو چندین‌ساله را شکست. روحانی سال بعد برای دومین‌بار به نیویورک رفت و برخلاف سال قبل در یک سفر بی‌حاشیه و آرام درباره «مبارزه با تروریسم» سخنرانی کرد. گویا این آرامش قبل از توفان بود و سومین حضور هیأت ایرانی (در دولت یازدهم) در مجمع عمومی سازمان ملل باز هم جریان‌ساز شد. این‌بار در حالی که برخی رسانه‌های خارجی پیش‌بینی می‌کردند روحانی و اوباما با یکدیگر دیدار کنند، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان در راهرو با جان کری همتای آمریکایی خود و رئیس‌جمهور این کشور مواجه شد و همین سلام‌وعلیک کوتاه سبب شد در بازگشت از سوی منتقدان داخلی از او سؤال و جواب شود. هفتادمین اجلاس سالانه مجمع عمومی که به گفته روزنامه گاردین، هیجان‌انگیز‌ترین و انفجاری‌ترین نشست در 10سال گذشته بود از جهات دیگری مورد توجه بود، زیرا روحانی در حالی عازم آن سفر شد که هنوز از فاجعه منا نگذشته و تعداد زیادی از خانواده‌های ایرانی عزادار بودند. به‌همین‌دلیل رئیس‌جمهور کشورمان که اتفاقا در روز نخست و قبل از باراک اوباما رئیس‌جمهوری آمریکا و شی جینپینگ رئیس‌جمهوری چین و قبل از ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه و فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهوری فرانسه، سخنرانی داشت؛ از تریبون سازمان ملل استفاده کرد و خواستار پیگیری ماجرا از طرف مقامات سعودی شد. اکنون زمان آن رسیده تا او برای آخرین بار در دولت یازدهم راهی نیویورک شود و از آنجا که حصول و اجرائی‌شدن توافق هسته‌ای فصل جدیدی را در روابط ایران با دنیا رقم زده است، انتظار می‌رود بخشی از سخنان روحانی به این موضوع اختصاص داده شود. از سوی دیگر، تحولات و مسائل منطقه که محور آن مبارزه با تروریسم است، حتما به آن توجه ویژه خواهد شد و انتظار می‌رود دیدارهای جانبی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل فرصتی باشد تا بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی بار دیگر در این زمینه گفت‌وگو کرده و درنهایت به راهکار مؤثری برای خروج از شرایط فعلی دست ‌یابند.

-------------------------------------

فراگیرترین رکن سازمان ملل مجمع عمومی سازمان ملل متحد، یک نهاد جهانی متشکل از 193 کشور عضو است که هر سال تشکیل جلسه می‌دهد و می‌تواند هر مسئله یا موضوعی را که در حوزه صلاحیت یا اختیارات ارگان‌های منشور ملل متحد است مورد بحث قرار دهد. همچنین می‌تواند درباره این مسائل به کشورهای عضو یا به شورای امنیت یا هر دو توصیه‌هایی کند. توصیه‌نامه‌های مجمع به‌طور کلی الزام‌آور نیست، اما در مواردی که به امور داخلی سازمان بر‌می‌گردد، الزام‌آور تلقی می‌شود. گفتنی است دولت‌ها معمولا خود را نسبت به برخی از قطع‌نامه‌های مجمع مانند اعلامیه جهانی «حقوق‌ بشر» ملتزم می‌دانند و برای آن جایگاهی نظیر یک معاهده قائل می‌شوند. ناگفته نماند مجمع نمی‌تواند درباره دعوی یا قضیه‌ای که مورد بحث شورای امنیت بوده توصیه کند مگر اینکه شورای امنیت از مجمع درخواست داشته باشد. کنترل و تصویب بودجه سازمان ملل متحد و تصویب معاهدات بین‌المللی نیز از دیگر اختیارات این مجمع است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.