لانتوری؛ اسیدپاشی هنری به حقیقتِ بخشش آمنه بهرامی
چند روزی از نمایش «لانتوری» نگذشته بود که شناختهشدهترین قربانی اسیدپاشی در ایران و جهان، آمنه بهرامینوا، به ساخت این فیلم، بیاعتنایی دستاندرکاران فیلم به هویت اجتماعی او، تضییع حقوق قانونی و جفا و سوختهشدن دوبارهاش اعتراض کرد. در این مختصر قصد ندارم از حقوق ضایعشده آمنه، لغو قرارداد ساخت فیلم اصلی زندگیاش در خارج از کشور و خسارت بسیار سنگین و... دفاع کنم؛ آمنه ستمدیده و مظلوم، به گواه تلاش تحسینآمیزش و به شهادت تقریبا یک دهه ایستادگی، آنقدر پراراده و جنگجو هست که برای احقاق حقوقش، حتی اگر برآورده نشود، با همه توان مجروح و سوختهاش بایستد و در قامت رشید و شرزه زنان اسطورهای و نامآور ایرانزمین، از حقوق حقه خویش دفاع کند. قصد هم ندارم به بررسی درونمایه سست، سرهمبندیشده، غیرمنطقی و کلیشهای فیلم، ژستهای گولزننده چپگرایانه و پرداخت بسیار ضعیف، خام و ناشیانه موضوع قصاص و بخشش، یعنی یکسوم پایانی فیلم که تازه نقطه قوت آن بوده، بپردازم. آن را هم باید به کسانی واگذار کرد که فرصت و دانش کافی برای این کار دارند. اما من از موقعیت کسی صحبت میکنم که با جزئیات زندگی آمنه آشناست، از همه سختیها و رنجهای طاقتفرسایش باخبر است و براساس ۷۵ ساعت روایت شفاهی او و صدها ساعت گفتوگو و مصاحبه با او، اعضای خانواده، اطرافیان و کادر پزشکی او در خارج از کشور، مشروح خاطرات و زندگیاش را در کتابی هزارصفحهای با عنوان «چشم در برابر چشم» نوشته است. حیرت، تأسف و افسوسِ من، قبل از هر چیز، به همه دستاندرکاران ریزودرشت لانتوری برمیگردد که با چراغ هنر و دفاع از قربانیان خشونت و اسیدپاشی، ستم و خشونتی آشکار را نسبت به جنجالیترین قربانی اسیدپاشی رواداشتهاند؛ آمنه بهرامینوا که موفق به گرفتن حکم قصاص از محاکم قضائی ایران شد و درنهایت و در کمال قدرت و توانایی، مجرم جنایتکار اسیدپاش را بخشید و برگ زرینی از گذشت و انسانیت در تاریخ بشریت ثبت کرد؛ آمنه که با وجود مشقتهای فراوان، بیپولی، بدبختی و حتی زندگی در خانه آوارگان خیابانی در اسپانیا دست از روش اصولگرایانهاش برنداشت و کلمهای علیه منافع ملی و مردمش نگفت، آمنه که در مراحل پروقفه درمانش گاهی اوقات محتاج پول یک بطری آب بود، اما وعده تطمیع هیچ جریان و سازمانی را نپذیرفت. بهراستی نمیدانم بر این تجاهل، حقپوشی و نادیدهانگاری واقعیتی بهغایت آشکار چه نامی میتوان گذاشت! کتاب خاطرات آمنه در سال ۱۳۹۱ در ایران به چاپ رسید، اینک چهارمین چاپش را نیز پشتسر گذاشته و تا اینجا به پنج زبان زنده دنیا ترجمه شده است. خلاصه زندگیاش در کتاب دیگری به نام «فصل سبز رستن» در حدود ۴۰۰ صفحه در سال ۱۳۹۴ منتشر شده. هزارها صفحه در رسانههای ایران و جهان درباره آمنه گزارش و مطلب نوشتهاند. موتور جستوجوی گوگل در زبانهای مختلف بیش از ۲۸۵ هزار مدخل را به آمنه اختصاص داده است. اکثر خبرگزاریهای ایران، رسانههای خبری معتبر جهان، شبکههای تلویزیونی ایران، آلمان، فرانسه، آمریکا، ژاپن، سوئیس، انگلستان، برزیل، کلمبیا، ایتالیا و... با اعزام خبرنگار، از آمنه گزارش مستقل خبری تهیه کردهاند. سکه اسیدپاشی و قصاص و بخشش تحقیقا در همه جهان به نام آمنه بهرامینوا ضرب شده است و آنوقت در ایران، درست بغل گوش آمنه، بدون مراجعه به او و رعایت حقوق او، فیلمی که مهمترین امتیازش تصویرکردن ناقص و ناشیانه موضوع قصاص مجرم اسیدپاش و بخشش اوست، ساخته میشود و در آن کمترین اشارهای هم به نام آمنه و... نمیشود؛ حتی دریغ از یک یادآوری و تقدیر نمادین و شکلگرایانه از آمنه. به یاد گفتهای از استاد الهیقمشهای میافتم که در مراسم رونمایی از کتاب «چشم در برابر چشم» در خانه فرهنگ و هنر گویا فرمود آنچه پیامبران خدا برایش مجاهده کردند و تاریخ بشریت را با تلاش مقدس خود منور کردند، آمنه با بزرگواری و گذشتِ باشکوهش، نماد زندهای از آن را در عمل به جهانیان معرفی کرد و شایسته است که او را «رابعه ایران» بنامیم و روزی را به نام «بخشش و گذشت» به نام عزیزِ آمنه بهرامینوا در تاریخ ثبت کنیم. بروید با علمیترین شیوههای پژوهشی و اصول آمارگیری «سرتاسر ایران را تفحص کنید، به مردم کوچه و خیابان و هنرمند و متخصص و کاسب و دکتر و مهندس و دانشجو و استاد و شاغل و غیرشاغل و... مراجعه کنید و ببینید آیا قاطبه مردم ایران موضوع قصاص اسیدپاشی و بخشش را در کسی بهجز آمنه میبینند؟ بهراستی از چه چیزی گریختهاید، با چراغ هنر به جنگ کدام حقیقت انسانی رفتهاید؟ با چه نیتی قصد داشتید با گذر از موضوع آمنه» شخصیت، جایگاه و عمل غرورآمیز او را نادیده بگیرید؟ با چه جسارتی و چطور به خودتان اجازه دادید از موضوع اصلی شخصیت و زندگی آمنه استفاده کنید و با تجاهلی عجیبوغریب از نام و روایتش اینطور عبور کنید؟ نمیدانم دعوای آمنه در اثبات حقانیتش با چه سرنوشتی مواجه میشود، اما آنچه تردیدبردار نیست، این است که صرفنظر از موضوعات فرعی و نمایشی فیلم، موضوع اصلی آن یعنی قصاص و بخشش اسیدپاش اقتباسی بدوناجازه، شتابزده، دستکاریشده و ناشیانه از اصلیترین و معروفترین نمونه آن یعنی آمنه بهرامینواست. برنده حقیقی این دعوا درهرصورت آمنه است. وجدانهای بهراستی ضدخشونت، درستکار، صادق و حقیقتیاب در ایران و جهان بر حقانیت آمنه و آتش ستمکارانهای که اینبار نه به دست اسیدپاش بر تن و جان او ریخته شده است، گواهی خواهند داد و گذر زمان سره را از ناسره جدا خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.