آمریکا و روسیه بر سر برنامهای برای صلح سوریه توافق کردند
كمپين مشترك براي حذف داعش
بمبها همچنان بر سر مردم سوریه میریزد، امدادگران و مردم عادی تلاش میکنند مردم را از زیر آوارها بیرون بکشند؛ یونیسف میگوید کودکان نیمی از پناهجویان جهان هستند و نیمی از کودکان از کشور سوریه میآیند؛ همه اینها خبرهايي است که هر روز درباره سوریه منتشر میشود بدون آنکه کسی بتواند بگوید آیا قدرتهای جهان میتوانند برای توقف این بحران پنجساله کاری از پیش ببرند؛ اما هر بار با آغاز مذاکره طرفهای درگیر و قدرتهای جهانی امیدها زنده میشود؛ اما اكنون دو کشور تأثیرگذار در بحران سوریه به توافق رسیدهاند: روسیه بهعنوان حامی «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه و ایالات متحده، بهعنوان قطب حامی مخالفان دمشق. براساس گزارشها ایالات متحده و روسیه درباره آتشبسی به توافق رسیدهاند که راه را برای کمپین مشترک هوایی آمریکا و روسیه علیه داعش و دیگر گروههای تروریستی و مذاکرات جدیدی درباره آينده سیاسی سوریه هموار میکند. «جان کری»، وزیر امور خارجه آمریکا و «سرگئی لاوروف»، وزير خارجه روسیه، جمعهشب و پس از نشستی 13ساعته در ژنو از رسیدن به توافق خبر دادند. نقطه آغازي براي سوريه هر دو طرف در توصیف این توافق محتاط بودند؛ اما به باور ناظران این توافق نقطه عطفی در جنگ پنجساله سوریه است که با بیرحمی تمام جان بیش از 400 هزار نفر را گرفته است. به گفته کری، بیاعتمادیها همچنان برقرار است؛ اما آتشبس در سوریه از روز عید قربان و از غروب آفتاب روز ۱۲ سپتامبر آغاز میشود؛ آتشبس هفت روز ادامه خواهد داشت که در پایان این مدت روسیه و ایالات متحده آمریکا، یک مرکز مشترک نظامی تشکیل خواهند داد. هدف این مرکز که «گروه اجرائی مشترک» نام گرفته، مبارزه با گروه داعش، شبهنظامیان گروه فتحالشام (جبهه النصره) و دیگر گروههای نزدیک به القاعده در سوریه است. به گفته کری این توافق یک فرصت است تا زمانی که به واقعیت تبدیل شود. لاوروف هم اوضاع سوریه را «باتلاق» طرفهای متخاصم متعدد توصیف کرد؛ طرفهایی که به گفته او بهدنبال تضعیف توافق آمریکا و روسیه هستند. به گفته وزیر خارجه سوریه، به همین دلیل برای جلوگیری از خرابکاری، بسیاری از بخشهای توافق محرمانه باقی خواهد ماند. بااینحال لاوروف گفت روسیه از موافقت بشار اسد در دمشق مطمئن است، هرچند سوریه گفته نمیتواند پایبندی گروهها به آتشبس را صد درصد تضمین کند. شنبه و ساعاتی پس از اعلام خبر توافق مسکو و واشنگتن، جریان اصلی مخالفان سوریه از این توافق استقبال کرد و گفت آتشبس در نهایت میتواند به رنج غیرنظامیان پایان دهد. «بسمه قضمانی»، سخنگوی شورای مخالفان سوریه گفت این شورا در صورت اجرائیشدن این توافق، از آن استقبال میکند. او در بیانیهای گفت بار این مسئولیت را بر دوش روسیه خواهد بود، چراکه به گفته او تنها نفوذ روسیه میتوانست دولت اسد را به پیروی از توافق قانع کند. وزیر خارجه آمریکا هم با اشاره به نقش لاوروف در این مذاکرات، گفت: «ما معتقدیم روسیه و همکار من، این توانایی را دارند که به اسد فشار بیاورند تا درگیریها را متوقف کند و برای صلح پای میز مذاکره بیاید». مذاكره سياسي براي حل بحران جان کری همچنين گفته است درصورتیکه توافق با روسیه از سوی همه طرفها اجرا شود، امکان مذاکرات سیاسی برای حل بحران پیش خواهد آمد. یکی از دیگر مفاد توافق آمریکا و روسیه این است که هواپیماهای جنگی دولت سوریه نخواهند توانست در مناطقی كه مخالفان حمایتشده از سوي آمریکا فعال هستند، پرواز کنند. وزير خارجه آمريكا بر اين باور است که چنین اقدامی، بمبارانها را کاهش خواهد داد که منجر به کاهش تلفات غیرنظامیان خواهد شد. براساس پیشنویس، واشنگتن مصمم است از حالا به بعد، مسکو را در جریان مسئولیتهای خود درباره تعهدات در قبال رفتارهای نظام سوریه قرار دهد. کمپین مشترک هوایی آمریکا و روسیه نیز بهصورت رسمی از زمان آشکارشدن نتایج ملموس و کمشدن درگیریها در سایر مناطق سوریه تشکیل میشود. ادامه مشارکت آمریکا در این مرکز نیز در گرو پایبندی مسکو و نظام سوریه و گروههای حامی آنها به توافق است. طبق سند منتشرشده، روسیه به آمریکا تعهد میدهد جنگندههای نظام هیچ حملات هوایی جنگی نخواهند داشت؛ اما نیروهای نظام میتوانند علیه «القاعده» حملات هوایی در سوریه در خارج از دامنه مناطق مشخص داشته باشند. بازگشت آرامش به حلب در طول آتشبس هفتروزه، ارتش سوریه حملات خود به مناطق در کنترل شورشیان در حلب را متوقف میکند و اجازه میدهد کمکهای بشردوستانه به غیرنظامیان این شهر برسد و شورشیان نیز در مقابل، حملات خود در اطراف مناطق دولتی را متوقف میکنند. دولت سوریه همچنین حملات هوایی خود به مناطق تحت کنترل شورشیان در سراسر سوریه را به حالت تعلیق درمیآورد. در صورت پایبندی دو طرف به آتشبس، ارتش روسیه و آمریکا عملیات هوایی مشترک خود علیه گروههای افراطی را آغاز میکنند و نیروهای دولتی سوریه نیز هدف قرار نمیگیرند. از دیگر سو، ایالات متحده باید گروههای شورشی را که در کنار جبهه النصره علیه دولت بشار اسد میجنگند، متقاعد کند برای جلوگیری از هدف قرارگرفتن، خود را از صفوف این گروه افراطی جدا کنند. بیشک اكنون سوریه ضروریترین مسئله سیاسی و امنیتی جهان است؛ اما تحلیلگران بسياري میگویند آینده سوریه در گرو مذاکرات ژنو نيست، بلکه به مذاکرات «هیلاری کلینتون»، نامزد حزب دموكرات انتخابات رياستجمهوري آمريكا، با گروهی از مشاوران امنیتیاش بستگی دارد. کری ممکن است برای حل معمای بزرگ سیاست خارجی دولت آمریکا مشتاق باشد؛ اما حقیقت این است که همین حالا هم بسیاری از چشمها از کری و اوباما به سمت فرمانده کل قوای بعدی آمریکا چرخیدهاند.
----------------------------------
رئیس مشترک فدرالیسم کردستان سوریه به «شرق» گفت: آتشبس با وجود ترکیه محقق نمیشود
«هدیه یوسف»، رئیس مشترک فدرالیسم کردستان سوریه، درباره توافق انجامشده بین آمریکا و روسیه برای آتشبس در سوریه، گفت: مشکل سوریه فقط از لحاظ سیاسی حل میشود و اینهم از طریق حضور همه طرفهای سوری در آتشبس واقعی امکانپذیر خواهد بود. او تصریح کرد: آتشبس زمانی در سوریه به وجود میآید که ترکیه از خاک سوریه خارج شود و نیروهای کرد و نیروهای مقاومت منطقه را هدف قرار ندهد. هدیه یوسف وجود آتشبس را فقط با مهاركردن ترکیه از تجاوز به خاک سوریه ممکن دانست و خاطرنشان کرد: آتشبس زمانی عملی میشود که آنان که تمامیت ارضی سوریه را نقض کردهاند، هرچه زودتر خاک سوریه را ترک کنند و نیروهای غیرسوری وابسته به خودشان را نیز با خود ببرند تا مردم و نیروهای سوری کنترل این مناطق را به دست بگیرند. این سیاستمدار زن کُرد با تأکید بر جلوگیری از توافقهاي اشتباه در قبال سوریه، گفت: تا امروز نشستهای فراوانی درباره آتشبس در سوریه انجام شده؛ اما چون نقش نیروهای سوری در آن نادیده گرفته میشود، این آتشبسها همواره با شکست مواجه شده است.
-------------------------------------------------------
«علی بیگدلی»، کارشناس مسائل بینالمللی در گفتوگو با «شرق»: آتشبس برگ برندهای برای هیلاری کلینتون است
«توافق آمریکا و روسیه بر سرِ سوریه» میتواند خبر مهمی برای نظام بینالملل و البته کشورهای خاورمیانه باشد؛ چراکه پرونده سوریه در چند سال گذشته به طور ملموسی تحرکات مهم منطقه را تحتتأثیر خود قرار داده است. «علی بیگدلی»، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگویی کوتاه درباره جدیت و الزامات این توافق به سؤالات «شرق» پاسخ میگوید. توافق آمریکا و سوریه را چطور تحلیل میکنید و اصولا این اتفاق چه اثری بر فضای دیپلماسی میگذارد؟ اراده ایالات متحده و روسیه برای توافق بر سرِ سوریه دو بعد ظاهری و باطنی دارد. ظاهر قضیه تلاش اوباما برای حل مشکل در ماههای منتهی به انتخابات ریاستجمهوری آمریکاست تا از این طریق برگ برندهای را پیشروی هیلاری کلینتون در رقابتِ تنگاتنگی که با دونالد ترامپ دارد، بگذارد. انگیزه کاخ کرملین هم این است که در تعاملات با آمریکا و غرب از این کشور بحرانزده استفاده ابزاری کنند و به خواستههایشان برسند. اول اینکه آنها درصدد هستند ناتو را از مرزهای خود دور کنند و بتوانند یک پایگاه شنود را در اروپای شرقی تأسیس کنند و همچنین توقع دارند تحریمها محدودتر شوند و تا این مشکلات حل نشود، امکان ندارد سوریه رنگ آرامش را ببیند. ظاهرا بر سرِ ماندن بشار اسد هم اختلافشان جدی است. بله. آمریکاییها دنبال این هستند تا ذهنیتِ مثبتی در ذهن دولت عربستان سعودی به وجود آورند که خواهان برکناری بشار اسد هستند. درحالیکه ولادیمیر پوتین، بشار اسد را رئیسجمهوری قانونی و منتخب مردم سوریه میداند. این اختلافها به شرطی برطرف خواهند شد که ایالات متحده تحدید و تهدیدها علیه روسیه را نقض کند. موضع ترکیه در این بین چیست؟ «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، رسما اعلام کرد که حاضر است با بشار اسد مذاکرهای مستقیم داشته باشد، چون شدیدا نگران بهوجودآمدن کشورِ جدیدی با ماهیتی کُرد در مرزهایش است. به همین دلیل ترجیح او این است که اسد در قدرت باشد تا تمامیت ارضی این کشور حفظ شود. پس باید گفت، ترکیه و ایران، سوریه را با اسد میخواهند و قطر و عربستان سوریهِ منهای اسد، مطلوبشان است. میتوان به حل مسئله با ماندن بشار اسد فکر کرد؟ عربستان که این روزها تحرکاتش علیه جمهوری اسلامی شدت گرفته، آمریکاییها را تحت فشار قرار داده است که اگر برای کناررفتن اسد تلاش نکنند، مبلغ قابلتوجه 750 میلیارد دلار ذخیره در بانکهای این کشور را خارج خواهد کرد و به همین دلیل یانکیها دستپاچه هستند تا هرچه زودتر اسد را از اختیارداری سوریه محروم کنند که این موضع در تضاد کامل با خواستههای کاخ کرملین است و به همین دلیل لازمه اصلی صلح در سوریه توافق بین آمریکا و روسیه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.