کمیته عالی مذاکرات از طرح انتقالی پیشنهادی مخالفان برای بحران سوریه رونمایی کرد
بينهايت بعلاوه يك
میدان جنگ سوریه چنان پرآشوب شده که هرگونه طرحی برای پایاندهی به خشونتهای جاری، به خیالی دورودراز میماند؛ اما اگر ارادهای جدی برای خاتمه پنج سال جنگ و خونریزی وجود داشته باشد، بدون شک نیازمند یک طرح تفصیلی انتقالی است که آینده آن کشور را به یک پلورالیسم مذهبی و دموکراتیک گره بزند. این همان طرحی است که «کمیته عالی مذاکرات»، به نمایندگی از بیش از 30 گروه و نیروی سیاسی-نظامی از مخالفان میانهرو بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه، مدتهاست مدعی تنظیم آن بوده و آنطور که پیداست، روز گذشته در نشستی در لندن در 25 صفحه ارائه شده است. به گزارش گاردین، پیشنویس کلی طرح مذکور که در حضور بوریس جانسون، وزیر خارجه تازهکار بریتانیا و همتایان اروپایی، آمریکایی، ترک و عرب او ارائه شده، طرفهای درگیر در میدان جنگ سوریه را به آغاز یک فرایند ششماهه مذاکراتی دعوت کرده که باید درنهایت به تشکیل یک هیأت حاکمه واحد انتقالی که مسئولیت نظارت بر عملکرد دولتی غیرمتمرکز اما یکپارچه را برعهده خواهد داشت، منجر شود. پس از آن است که شهروندان سوری میتوانند در فاصله 18 ماه از تشکیل دولت انتقالی، عاقبت شاهد برگزاری انتخابات آزاد ریاستجمهوری، پارلمانی و شهرداریها باشند. چشمانداز ارائهشده از سوی مخالفان در حالی متضمن تعهد برنامه انتقالی بر ارزشهای دموکراتیک و البته دوری از مناسبات قومی و فرقهای است که طرح اخیر نیز بهسان تقریبا همه طرحهای مشابه دیگر، نقشی برای اسد و یاران نزدیک او در هیأت انتقالی قائل نیست. این در حالی است که در پیشنویس طرح مذکور آمده است هیأت انتقالی نباید به هیچ عنوان دستبهکار عزل و پاکسازی مقامات دولتی فعلی شده و سوریه را باری دیگر در آستانه آشوب و گسستی سیاسی قرار دهد که برای مثال، دامنگیر عراق در سالهای پس از برکناری صدام شد؛ بلکه حتی باید با تشکیل یک شورای نظامی مشترک، نیروهای فعلی ارتش را دوشادوش نیروهای انقلابی و مخالفان در یک صف قرار دهد. همه این بندها حکایت از آن دارد که طراحان برنامه انتقالی خود بر تضادهای اجتنابناپذیر موجود بین حسابرسی جنایات جنگی و لزوم دستیابی به یک آشتی سیاسی و برپایی گفتوگوهای ملی بین مخالفان و دولت واقف هستند. سالم عبدالعزیز المسلط، سخنگوی کمیته عالی مذاکرات، ضمن تأکید بر آنکه کابوس سوریه نیازمند یک راهکار ماندگار و نه آتشبسهای موقت محلی است، تنها راه برونرفت از بحران را انتقال قدرت سیاسی تحتنظارت سازمان ملل و بر مبنای یک میثاق اجتماعی جامع بین همه اقشار و طیفهای مردمی سوریه دانسته است؛ از پناهجویانی گرفته که حق بازگشت به کشور را خواهند یافت تا غیرنظامیان بیپناهی که میتوانند فارغ از تبعیضهای مذهبی، قومی، فرقهای، جنسی و طبقاتی در فرایند برپایی یک نظام سیاسی حافظ آزادیها و حقوق فردی- شهروندی و وفادار به اصول آزادی، برابری و عدالت همکاری داشته باشند. این در حالی است که با نظر به ناکامی مذاکرات اخیر جان کری و سرگئی لاوروف، وزیران خارجه ایالات متحده و روسیه در چین برای برپایی آتشبسی موقت و ارائه کمکهای بشردوستانه به آسیبدیدگان حلب که بنابر بیانیه وزارت خارجه روسیه برپایی نشستی دیگر در آینده بسیار نزدیک را ضروری کرده، هنوز بسیار زود است بخواهیم به طرح انتقالی پیشنهادی مخالفان امیدی ببندیم؛ بهویژه که هنوز مشخص نیست برخی گروههای حاضر در میدان جنگ سوریه، از جمله یگانهای کرد مدافع خلق که بار اصلی مبارزه با داعش را بر دوش میکشند، در تنظیم یا تأیید طرح مذکور چه نقشی داشتهاند. اما اگر اوضاع در جبهه مخالفان، چشمانداز عملیشدن طرح انتقالی ارائهشده از سوی خود آنان را با اماواگرهایی مواجه کرده، بدون شک راضیکردن دمشق، حالا اگر غیرممکن نباشد، کاری بس دشوارتر است؛ بهویژه که گذشته از منازعات میدانی، اکنون دامنه اتهامزنیهای طرفین به جنایت جنگی نیز به طرز بیسابقهای افزایش یافته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.