اجلاس چین، انرژی مضاعف برای گروه 20
علیرضا سلطانی- کارشناس اقتصاد بینالملل
گروه هفت یا گروه هفت کشور صنعتی، کمکم به خاطرات اقتصاد جهانی میپیوندد و در مقابل، گروه 20 که احتمالا در سالهای آینده عدد آن با حضور کشورهای جدیدی تغییر میکند، در حال جاافتادن به عنوان مهمترین، بزرگترین و قویترین مرجع و نهاد تصمیمگیری در عرصه تحولات اقتصادی و سیاسی جهان است. در اهمیت و جایگاه گروه 20، همین بس که دوسوم جمعیت جهان، 80 درصد تجارت جهانی و 85 درصد تولید ناخالص جهانی، در اختیار اعضای آن است. گروه 20، اگرچه در سال 1999 با هدف ایجاد مرجعی برای هماهنگیهای اقتصادی با محور وزرای اقتصادی تشکیل شد؛ اما روند نقشآفرینی مؤثر و مرجعیت اقتصادی آن، از سال 2008 و در اوج بحران اقتصادی آمریکا آغاز شد و با رویکارآمدن باراک اوباما در آمریکا، به اوج خود رسید. رویش و تقویت این نهاد، امری طبیعی و نتیجه روندهای درحالتغییر اقتصاد جهانی بوده است. درواقع گروه 20 محصول موج دوم قدرتهای اقتصادی است که در ابتدای قرن بیستم و عمدتا در بستر کشورهای درحالتوسعه، ظهور پیدا کرده و خود را به اقتصاد جهانی و به عبارت دقیقتر، به قدرتهای اقتصادی تحمیل کرده است. قدرت اقتصادی روبهافزایش این کشورها از یکسو و الزمات قدرتهای اقتصادی سنتی مانند آمریکا از سوی دیگر، در رشد سریع و ارتقای جایگاه گروه 20، مؤثر واقع شده است. بحران اقتصادی 2008 درسهای بزرگی برای آمریکا و سایر قدرتهای سنتی اقتصاد داشت. این بحران، آمریکا را به این صرافت انداخت که باید از ظرفیتهای موجود در جهت کاهش پرداخت هزینههای مدیریت اقتصاد جهانی از سوی آمریکا و همچنین فراهمکردن زمینه پرداخت بخشی از هزینهها از سوی قدرتهای نوظهور اقتصادی، استفاده کرد. جی20 ظرفیت ایجادشدهای بود که خیلی زود مرکز توجه قرار گرفت. این ظرفیت علاوه بر موارد
گفتهشده، زمینه مسئولیتپذیری قدرتهای جدید اقتصادی را در فرایند توسعهای آنها بهویژه در حوزه محیط زیست، بهرهبرداری از منابع طبیعی و رعایت الزامات توسعهای دیگر کشورها نیز موجب شد. دردیگرسو، قدرتهای اقتصادی نوظهور نیز از فرصت پیشآمده برای مشارکت در مدیریت اقتصاد جهانی، برای تثبیت روند توسعه خود و همچنین افزایش اعتبار و جایگاه اقتصادی، استفاده کرده و در جهت تقویت جی20 تلاش کردهاند. در واقع میتوان اذعان کرد کشورهای نوظهور اقتصادی بهویژه چین و هند، در سالهای اخیر به صورت هدفمند و برنامهریزیشده، سعی در تقویت این نهاد و افزایش نقش و جایگاه خود در آن دارند. از 11 اجلاس برگزارشده این نهاد در سطح سران از سال 2008 تاکنون، شش اجلاس در کشورهای نوظهور برگزار شده است. تجربه و شواهد نشان میدهد جی20، به عنوان مرجع اصلی سیاستگذاری اقتصاد جهانی، بر مدار کشورهای نوظهور عضو آن، در حرکت است و قدرتهای سنتی اقتصادی مانند آمریکا، انگلیس، آلمان و ژاپن روند این مدار را دنبال میکنند. اجلاس سران گروه 20 که دیروز در هانگژوی چین برگزار شد، پنجمین اجلاس متوالی سران بود که در کشورهای نوظهور این سازمان برگزار میشد. پیش از این مکزیک، استرالیا، روسیه و ترکیه میزبانی این اجلاس را برعهده داشتند. تحلیلگران و صاحبنظران اقتصادی و بینالمللی، اجلاس 2016 چین را نقطه عطفی در فعالیت جی20 ارزیابی میکنند. به نظر میرسد گروه 20 از این اجلاس انرژی مضاعفی در راستای مدیریت اقتصاد جهانی بهدست آورد. علاوه بر این، اجلاس اخیر آغاز حرکت چین برای قرارگرفتن در صدر قدرتهای تأثیرگذار در اقتصاد جهانی است. اظهارات رئیسجمهور چین در آغاز این اجلاس مبنی بر تلاش در جهت بهبود اقتصاد جهان و خودداری از اظهارات کلی و بیهوده، نشان از این مهم دارد. واقعیت این است که اقتصاد جهانی اگرچه خیلی سریع خود را از گرداب بحران اقتصادی 2008 رها کرد، اما هنوز به شرایط مطلوب و مناسب رونق اقتصادی نرسیده است. بهطورطبیعی قدرتهای نوظهور در این شرایط، بیش از قدرتهای سنتی اقتصادی دچار زیان هستند. دلیل اصلی این بیرونقی نیز از منظر قدرتهای نوظهور، تحولات اقتصادی کشورهایی مانند انگلیس، فرانسه و ژاپن است که کمترین تحرک را در سالهای اخیر داشتهاند. علاوهبراین مسئله خروج انگلستان از اتحادیه اروپایی نیز مخاطرات اقتصاد جهانی را افزایش داده و میدهد. بههمیندلیل، یکی از موضوعات اصلی اجلاس چین، چگونگی مدیریت هزینههای خروج انگلستان از اتحادیه اروپایی بر اقتصاد جهانی بود. در این زمینه هرچند نتایج ملموسی بهدست نیامد؛ اما تلاش برای همفکری و هماهنگی در جهت مدیریت فضای روانی این ماجرا در سطح قدرتهای اقتصادی، دستاورد بزرگی به نظر میرسد.
بهطورکلی درباره جی20 و نشست هانگژوی چین به این ارزیابی باید توجه کرد که ائتلاف قدرتهای سنتی و نوظهور اقتصادی جهان، بهتدریج و با قدرت، در حال تقویت است و این مهم ناشی از پیوستگی و همبستگی رو به افزایش و نیاز متقابلی است که در حوزه اقتصادی و تجاری بین آنها شکل گرفته است. بنابراین تعامل با اعضای این گروه برای هر کشوری که داعیه بهرهگیری از فرصتهای اقتصاد جهانی و حرکت توسعهای پایدار را دارد، امری اجتنابناپذیر و محتوم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.