انتقاد اسماعیل براری از وضع اکران فیلمش
از شیر نفت سهمیهای ندارم
فرانک آرتا: اسماعیل براری از فیلمسازانی است که از دهه 60 تا امروز فعالیت میکند و بیش از 20 عنوان فیلم کوتاه، تلویزیونی و سینمایی ساخته است. از فیلمهای بلند سینمایی او میتوان به فیلمهای شهر در دست بچهها (۱۳۶۹)/آشیانه (1370) /جهنم سبز (۱۳۷۴) / رقص شیطان (۱۳۷۹) و کویر مرگ (۸۳-۱۳۸۰) نام برد. جدیدترین فیلم او - 12 صندلی - که از مردادماه اکران شده، با مشکلاتی مواجه شده است. ضمنا این کارگردان از بستگان مهدی ارگانی، از مدیران تأثیرگذار دهه 60 و 70 تلویزیون و سینماست.
واقعیت این است که برای دیدن فیلم «12 صندلی» در سالنهای تهران، هفتخان رستم را طی کردم ولی نشد! آیا واقعا فیلم به اکران عمومی درآمده است؟ اگر اکران شده، چرا اینطوری؟ چرا دستکم سالنهای غرب تهران فیلم را نمایش نمیدهند؟ در یک کلام شما با مافیای پخش مواجه شدهاید! مافیای پخش چه کسانی هستند؟ زیاد راه دوری نروید و تصور نکنید که آنان افراد قدرتمند و بسیار پولداری هستند. برعکس، تعدادشان از انگشتان دو دست بیشتر نیست و انسانهای ضعیف و بسیار ترسویی هستند. ولی دستانشان و در هم گره خورده و دور یک میز جمع شدهاند و هر کاری میکنند تا فرصت و سهمشان از سینما، به دیگران داده نشود. آنان بهدنبال سلطه بر تمامی سینما هستند. درک مشخصی از هنر سینما ندارند، ولی اصرار دارند که سینما مطابق میلشان شکل پذیرد. هیچ فیلمی در سینما پخش نمیشود مگر اینکه سودی به اینان برسد و اگر چنین نباشد، از اتحاد و دورهمنشینی هم استفاده میکنند تا آن فیلم را به آتش بکشند... . فیلم «12 صندلی» پس از پشتسرگذاشتن خان دولت که به توقف و رکود چهار، پنجساله منجر شد، در خان مافیا و لمپنیسم سینما گرفتار شد و از حرکت بازماند. این روزها راجع به این موضوع زیاد حرف زده و راستش خسته شدهام. متأسفانه ابتکار عملی در میان نیست و همت جدی برای خروج فیلم از تلهای که برایش تدارک دیدهاند، وجود ندارد و تنها انگیزه من برای بیان این نکات، گزارش به افکار بیدار مردمی است، به این امید که همهچیز ناگهان به پایان نرسد! آقای براری! آخرین فیلمی که از شما دیدم، «کویر مرگ» بود و فکر کنم 15 سال از آن زمان گذشته! البته فکر کنم آن زمان هم فیلم در اکران دچار مشکلاتی شده بود! چرا برای شما چنین اتفاقی میافتد؟ فیلم «کویر مرگ» در بیش از 20 حضور بینالمللی در گروهی از جشنوارههای خوب و در درجه الف به نمایش درآمد و در سال تولیدش، بالاترین حضور بینالمللی را در بین فیلمهای معاصرش داشت، ولی در دفترچه سینمای ایران که در جشنواره کن همان سال منتشر شده بود، اثری از نام آن نیست! ... اولین حضور بینالمللی آن در جشنواره بروکلین نیویورک بود که مدیر بخش بینالملل فارابی با موبایل به من زنگ زده و تبریک گفت، چراکه قبل از آن فیلمی از ایران به آن جشنواره راه نیافته بود، ولی ازسوی همان واحد برای کار بینالملل رد شده و از فهرست حذف شده بود! ... دهها نکته دیگر راجع به این فیلم میتوانم بگویم که تناقضی آشکار را نمایش دهد، ولی آیا فکر میکنید که این مشکل من است؟ و آیا سرسختی، مقاومت و زندهماندن باوجود ناملایمات، اشکال من است؟ لطفا به من بگویید سایر فیلمسازان مستقل سینمای ایران در این لحظه کجا هستند؟ خسرو سینایی نجیب کجاست؟ خسرو معصومی، پوراحمد، کامبوزیا پرتوی و ... یا خالق اثر «ناخدا خورشید» کجاست؟ سازنده فیلم باشکوه «دونده» چطور؟ چند سال پیش دوستی به من زنگ زد و گفت که آن روز در دفتر معاونت سینمایی وقت، ناخواسته شاهد گفتوگویی بوده و بهواسطه لطفی که به من داشته، به من اطلاع داده بود. او میگفت که دو نفر راجع به من گفتوگو میکردند و نفر اول به دومی میگفت: «این براری کیه که هرجور فیلمی که دلش میخواد میسازه؟» متوجهید؟ از اینکه من فیلم دلخواهم را میسازم، ناراحت بود! اصلا مشکلات «12صندلی» چه بود که دچار توقیف شد؟ هیچ! ... به این نشانه که حتی یک فریم از این فیلم درنیامد یا به آن اضافه نشد و سرانجام به نمایش درآمد! مشکل، مفهوم سینمای مستقل است که آستانه تحمل ظریف مدیریت سینما در این سالها آن را برنمیتابد... و البته این واقعیت تلخ را بهجا گذاشته که سرمایه فیلمسازی من را پنج سال محبوس کرده و سرآخر هم همانطور که مشاهده میفرمایید، نابود کرد! پس علت تکذیب اداره کل نظارت و ارزشیابی درباره توقیفنبودن فیلم «12 صندلی» چیست؟ در اینباره هرچه بگویم غیبت محسوب میشود. چطور است این را از خودشان بپرسید! ... واقعیت غیرقابلانکار این است که این فیلم در سال 90 به دلیل طرح مسئله هویدا در بخش خارج از مسابقه جشنواره فجر پذیرفته شد، ولی تا سال 92 پروانه نمایش را دریافت نکرد و پس از آن هم ادامه توقف به چرخه پخش سپرده شد و سرانجام هم به مرگ خاموش منجر شد. من نتوانستم فیلم را ببینم. آیا فیلم، موضوع ملتهبی دارد؟ اگر توانستید در شرایط عجیبی که برای فیلم ما پدید آوردهاند، فیلم را پیدا کنید و ببینید، خوشحال میشوم که نظرتان را بپرسم. درحالحاضر بیشترین سؤال دوستانم در تلگرام از من این است که این فیلم کجا به نمایش درمیآید؟ کاری کردند که وسط بازی، توپ گم شود! آقای براری! چقدر دیربهدیر فیلم میسازید؟ با اینکه شاهد بودیم در گذشته جوایزی هم به دست آوردهاید؟ از حسن نظر شما متشکرم، ولی من برای فیلمساختن از شیر نفت سهمیهای ندارم! ... باید فیلم بسازم و بفروشم تا بتوانم مجددا فیلم بسازم که با شرحی که رفت، در چرخه آن چوبهایی قرار دارد! فضای امروز سینما را چگونه میبینید؟ به نظر میرسد که دوران گذار را طی میکنیم؛ دوره افول سینمای مستقل و ریشهدوانی سینمای سرگرمی. کاملا ملموس است که جای مغز و شکم در حال جابهجایی است. حتی جنبش سینمای «هنر و تجربه»، با همه محاسنش، دارد ماهیت غیرمستقلی را دنبال میکند. نشانه آن، گروه محدود و بستهای است که در این فرصت فیلمشان را عرضه میکنند و غریبه را به میانشان راه نمیدهند! و خبری از کار جدیدتان نیست؟ منتظر رونمایی فیلم «گزارش مریم» باشید! ... بهزودی در جشنواره مقاومت... این فیلم هم به دلیل مدیر خردمندی در بنیاد فارابی، چند سالی متوقف شده بود و اکنون مراحل آخر آمادهسازی را طی میکند!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.