خبرنگارانی که قربانی خشونت میشوند
تاوان حقیقت!
معصومه دیانی
بسیاری از کارشناسان، «خبرنگاری» را دشوارترین شغل جهان معرفی میکنند. گزارشهای سالانه مؤسسات و سازمانهای بینالمللی هم که هرسال سختترین مشاغل جهان را اعلام میکنند، روزنامهنگاری و خبرنگاری را اغلب در فهرست دشوارترین و خطرناکترین مشاغل جهان قرار میدهند. دلیل آن واضح است؛ خبرنگاران در هر موقعیتی، از جنگ و بلایای طبیعی گرفته تا رویدادهای ورزشی و درگیریها، حضور فعالی دارند. آنها عاشق شغل خود هستند و اما این عشق آنها را از خطرات و دشواریهای این حرفه دور نمیکند. بااینحال، برخی از اقشار جامعه، سیاستمداران، هنرمندان و ورزشکاران، بدون درک کافی از مخاطرات و دشواریهای آنها، بعضا برخوردهای تندی با خبرنگاران دارند تا جاییکه حتی ممکن است این برخوردها تا مرز درگیری فیزیکی و حتی مرگ نیز پیش رود. بنا بر اعلام کمیته حمایت از روزنامهنگاران و خبرنگاران، در سال 2015 میلادی دستکم 73 خبرنگار در سراسر جهان جان خود را از دست دادهاند. همچنین 25 خبرنگار دیگر نیز در همین بازه زمانی به دلایل نامعلوم جان خود را از دست دادهاند. در این بین، چهرههای نامداری نیز در عرصه هنر، سیاست و ورزش هستند که درگیری آنها با خبرنگاران بسیار خبرساز شده است. دونالد ترامپ؛ دست نیکسون را هم از پشت بست «دونالد ترامپ»، میلیاردر آمریکایی و کاندیدای اصلی حزب جمهوریخواه در انتخابات آتی ایالات متحده، در انتقاد از رسانهها گوی سبقت را هم از سلف خود «نیکسون» ربود بهطوریکه توهینها و انتقادات تند خود را رک به خبرنگاران میگوید. آخرین شاهکار دونالد ترامپ حدود سه ماه پیش بود که خبرنگار شبکه (ایبیسی) را آدم «بنجل و هرزه» خطاب کرد. حتما میپرسید گناه این خبرنگار چه بوده که با این الفاظ رکیک از وی استقبال شده است؟ «تام الیام»، خبرنگار شبکه (ایبیسی)، فقط از ترامپ توضیح خواسته بود چرا درباره میزان پولی که برای کمک به کهنهسربازان آمریکایی جمعآوری کرده، مردم را گمراه کرده است. ترامپ همچنین در نطق آتشین و شدیداللحن خود خطاب به رسانهها، به سؤال «جیم آکوستا»، خبرنگار شبکه (سیانان) که از وی درباره «توانایی در حل مشکلات امنیتی کشور» پرسید، اشاره و به او توهین کرد. ترامپ با لحنی طعنهآمیز خطاب به این خبرنگار گفت: «ببخشید! ببخشید! من شما را در تلویزیون دیدم! شما واقعا زیبا هستید!». این اهانت دونالد ترامپ یکی از آخرین توهینهای بیشمار او خطاب به اصحاب رسانه محسوب میشود. وی پیشتر نیز «مگین کلی»، مجری شبکه فاکسنیوز، را هرزه و «کتی تور»، مجری شبکه (انبیسی)، را «بچهگربه» و «خبرنگار درجهسه» خطاب کرده بود. این نامزد پرخاشگر جمهوریخواهان در هریک از برنامههای انتخاباتی خود، رسانهها را متهم به «معتمد نبودن» و «زنندگی» میکند و روزنامهنگاران و خبرنگاران سیاسی را بدترین نوع بشر میداند و از همراهان و طرفدارانش میخواهد تا آنها را به استهزا و تمسخر بگیرند. کامرون دیاز؛ تعصبی و ضدرسانهها! از «کامرون دیاز»، بازیگر معروف آمریکایی، به عنوان فردی متعصب در زندگی شخصی و حریم خصوصی یاد میشود. بنابراین او به هر خبرنگار یا عکاسی که بخواهد وارد حریم خصوصیاش شود، حمله میکند که این حمله شامل حمله فیزیکی یا لفظی میشود. کامرون دیاز و «جاستین تیمبرلیک» در سال 2003 روابط خصوصی خود را آغاز کردند؛ یکی از دفعاتی که وی با خبرنگاران درگیری پیدا کرد مربوط به زمانی است که عکاسی از او و تیمبرلیک در خارج از هتلی که در آن اقامت داشتند، عکاسی کرد که این کار با واکنش هر دو آنها مواجه شد. او یک بار نیز وقتی یک عکاس از چهرهاش عکس انداخت، دوربین را از او گرفت و عکس خود را پاک کرد. او پس از گذشت مدت کوتاهی از این حادثه در مصاحبه با مجله «دبلیو» گفت این کار را برای فرار از جمعیت خبرنگاران و عکاسان انجام داده چون در آن لحظه فقط همه فکروذکرش رسیدن به پرواز نیویورک بوده و طبیعتا نمیخواسته بین خبرنگاران و عکاسان گیر بیفتد. شون پن؛ ضدخبرنگاران و عکاسان از نظر شون پن، عکاسان اشخاصی هستند که باید حتما به صورت لفظی به آنها حمله و بهشدت از آنها انتقاد کرد! شون پن معتقد است باید عکاسان خبری را در قفسی انداخته و 15 دقیقه با چوب زد. البته این حرفهای شون پن نه از روی کینه و دشمنی، بلکه از روی شوخی است ولی بههرترتیب از نظر او، عکاسان همیشه در حال حمله به بشریت هستند و این نوعی بیماری است. این اظهارات و برخوردهای تند شون پن باعث شده تا همه برای عکاسانی که به دنبال او میدوند تا وی را با لنزهای خود شکار کنند، اظهار تأسف کنند. این بازیگر تندخو و بداخلاق اغلب جنجالهای زیادی در برخورد با عکاسان و خبرنگاران داشته و بههمیندلیل هر زمان که صحبت از حمله و نزاع افراد مشهور با خبرنگاران و عکاسان میشود، ناخواسته شون پن یکی از افرادی است که تصویرش در ذهن مردم نقش میبندد. در سال 1986 در چین زمانی که پن فهمید خبرنگاری در هتل محل اقامتش حضور دارد او را از مچ پا گرفت و از بالکن طبقه نهم سروته آویزان کرد. پن قبل از فرارکردن از این کشور و زندانیشدن، به اتهام اقدام برای قتل محکوم، اما بلافاصله تبرئه شد. جانی دپ؛ بدمن، مثل نقشهایش جانی دپ یکی از هنرپیشگان مشهوری است که هرگاه در بین جمعیت و مردم قرار میگیرد، سوژه مهم و جذابی برای عکاسان و علاقهمندانش محسوب میشود. او به علت درگیریهایی که بهتازگی با نامزدش «امبر هرد» داشته است و کتکزدن او، شماتت شده و شمار زیادی از خبرنگاران و هوادارانش از او انتقاد کردهاند؛ در سال 2011 میلادی، زمانی که جانی در کلوپی شبانه واقع در منطقه هالیوود بود، به علت بیبندوباری و زیادهروی در مصرف مشروبات الکلی، در مقابل دیدگان مردم و خبرنگاران زمین خورد. همین مسئله باعث شد تا وی مدتها سوژه خبرنگاران و عکاسان باشد و شاید بتوان ریشههای کینه او از خبرنگاران را در همین اتفاق جستوجو کرد. بازیگر نقش «کاپیتان اسپرو» در فیلم «دزدان دریایی کارائیب» که سعی کرد روی پای خود بایستد، آنقدر از این اتفاق خشمگین بود که حتی حاضر نشد برای تعدادی از هوادارانش امضا کند و بلافاصله صحنه را ترک کرد تا بیش از این رسوایی به بار نیاورد. او بارها با خبرنگاران درگیر شده و همه او را به عنوان «بدمن» سینمای هالیوود میشناسند. ویل اسمیت؛ سیلی جواب بوسه! زمانی که ویل اسمیت برای اولین اکران جهانی فیلم «مردان سیاهپوش 3» به اوکراین سفر کرد، یک خبرنگار اوکراینی که در جمع هواداران ویل اسمیت قرار داشت، چندین مرتبه صورت او را بوسید ولی با واکنش تند او مواجه شد. ابتدا ویل اسمیت با گفتن جمله «چه مرگته رفیق؟» سعی کرد این خبرنگار را از خودش دور کند اما در نهایت به زور متوسل شد و سیلی محکمی به صورت او زد. بعد از این اتفاق ویل سعی کرد مردم را توجیه و به آرامش دعوت کند ولی این کار او هم با رفتار سرد مردم و واکنش منفی مواجه شد. دیهگو مارادونا؛ ستاره حاشیهها «دیهگو مارادونا»، فوتبالیست مشهور و سابق تیم ملی آرژانتین، چه در مستطیل سبز و چه در زندگی شخصی خود، فردی بسیار پرحاشیه بوده و بارها سابقه درگیری و زدوخورد را با خبرنگاران داشته است. دیهگو، زننده گل مشهور «دست خدا» در جام جهانی 1986 مکزیک، به دلیل شلیک گلوله به سمت یک خبرنگار به دو سال و 10 ماه حبس تعلیقی محکوم شد. در این درگیری که در فوریه 1994 رخ داد، مارادونا به سمت عکاسان و خبرنگاران شلیک کرده بود که در آن چهار خبرنگار و عکاس زخمی شدند. قاضی دادگاه با استناد به تصاویر ویدئویی از این حادثه، وی را به اتهام شلیک با تفنگ بادی به سمت خبرنگاران، مجرم شناخت و به دو سال و 10 ماه حبس محکوم کرد، اما قاضی دادگاه این بازیکن را تبرئه کرد تا او بتواند برای شرکت در جام جهانی فرانسه به این کشور سفر کند. این حکم دادگاه با اعتراض خبرنگاری که به وسیله مارادونا زخمی شده بود، مواجه شد و او از قاضی خواست تا در حکم خود تجدیدنظر کند. این خبرنگار خطاب به قاضی گفت: مارادونا در روز روشن به سمت ما شلیک کرده و جرم او مشهود است؛ بنابراین دادگاه نباید او را تبرئه میکرد. «دنیل تالامونی»، یکی دیگر از چهار خبرنگار آسیبدیده، گفت مجازات حداقل درس عبرتی برای سایرین میشود و همه مطمئن خواهند شد از نظر دستگاه قضائی کشور، عدالت برای همه افراد جامعه یکسان است. وقتی این اتفاق افتاد همه مردم معتقد بودند محال است دادگاه مارادونا را مجازات کند و او قطعا تبرئه خواهد شد. بعد از این حادثه، او به دليل مثبت اعلامشدن آزمایش دوپینگ و مصرف مواد نیروزا، با رسوایی از جام جهانی 1994 اخراج و به کشورش بازگشت. او بهتازگی نیز به صورت یک خبرنگار سیلی زده بود. او همچنین با خبرنگاری که به همسر سابقش چشمک زده بود، بهشدت درگیر شد و او را کتک زد. خشونتهای جنسی علیه خبرنگاران علاوهبر تعرضها و خشونتهایی که از سوی چهرههای شناختهشده علیه خبرنگاران رخ میدهد، در فضای جامعه نیز شاهد بیاخلاقیهایی هستیم که به قشر خبرنگار روا میشود. در حوادث مشابهی که در جریان موسوم به «بیداری اسلامی» در منطقه رخ داد، به چندین خبرنگار زن که اتفاقات سیاسی مصر را پوشش میدادند، در «میدان تحریر» تعرض شد. «سونیا دریدی»، گزارشگر فرانسوی «فرانس ۲۴»، روز ۲۰ اکتبر 2012 در حال تهیه و ارسال گزارشی مستقیم برای تلویزیون فرانسه بود که به وسیله گروهی از مردان جوان احاطه و آزار و اذیت جنسی شد. صحنه محاصره این خبرنگار زن به وسیله جوانان متجاوز و هلدادن او در سایت «یوتیوب» منتشر شد که جنجال زیادی نیز به همراه داشت. در نوامبر سال ۲۰۱۱ نیز حین تظاهراتی در میدان تحریر قاهره، گروهی از مردان در سنین مختلف به یک خبرنگار زن شبکه 3 فرانسه حملهور شدند و پس از کتکزدن، لباسهایش را از تن خارج کرده و به او تجاوز کردند. پیشتر نیز «لارا لوگان»، خبرنگار آمریکایی شبکه تلویزیون (سیانبیسی)، گفته بود مأموران پلیس در میدان تحریر به او تجاوز کردهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.