الزامات پایداری حرفهای
عباس کبریاییزاده*
زادروز زکریای رازی و روز داروساز و همچنین تولد بوعلیسینا و روز پزشک را خدمت همکاران عزیز تبریک گفته، آرزو دارم خداوند توفیق خدمت مؤثر به بیماران عزیز را عطایمان فرماید.
مشاغلی مانند پزشکی، داروسازی، معلمی، قضاوت و... که از جمله نیازهای روزمره و ضروری مردم هستند، برای آنکه پایدار و نقشآفرین در آینده هر جامعهای باشند، باید حرفهایگرایی (Professionalism) را در برنامه کاری خود داشته باشند. ازآنجاکه زیربنای حرفهایشدن یک شغل نیاز ضروری جامعه به وجود آن شغل است و نیازهای مردم روزبهروز در حال تغییر است، صاحبان حرفه باید تلاش کنند همواره نیازهای ضروری نسل حاضر و نسلهای بعدی را شناسایی کرده و پاسخگوی آن در زمان مناسب باشند. بنابراین پویایی حرفهای ایجاب میکند صاحبان حرفه متناسب با رشد علوم تخصصی و همچنین رشد و توسعهیافتگی جامعه اطراف خود، تغییرات در روشها و فنون مرتبط با حرفه خود را مدنظر داشته باشند. داروسازی یکی از پویاترین رشتهها در دنیای امروز است. بالاترین نرخ نوآوری پس از علوم ارتباطات، متوجه دارو و داروسازی است. بشر در 20 سال گذشته که درک عمیقتری درباره دانش ژنتیک و ژنوم انسان پیدا کرده است، توانمند شده تا بسیاری از بیماریها را که در گذشته لاعلاج بودند، درمان کند. به عبارت دیگر، دانش داروسازی از رشته داروسازی فراتر رفته است. داروسازان گذشته اگر فقط فارغالتحصیل رشته داروسازی و شیمی بودند، امروز فارغالتحصیلان رشتههای بیولوژی، ایمونولوژی، ژنتیک، بیوشیمی و... نیز به جرگه داروسازان پیوستهاند. حتی بسیارند متخصصان علوم مواد، پلیمر، نانوتکنولوژی و حتی فیزیک که در قابل مصرفکردن مولکولهای دارویی دارای تبحر خاصی هستند که در مواردی از داروسازان حرفهای نیز کارآمدترند. بنابراین صاحبان حرفه داروسازی در عرصههای صنعتی (تولید و تأمین دارو) و همچنین عرصههای توزیع و مصرف باید توجه داشته باشند دنیای امروز و فردای داروسازی با گذشته تفاوت دارد و برای آنکه پایداری حرفهای خود را تضمین کنند باید طرحی نو، متناسب با نیازهای روز جامعه دراندازند. از طرف دیگر نزدیک به 90 درصد فارغالتحصیلان رشته داروسازی شغل خود را کار در داروخانه شهری و بیمارستان و در بخش ارائه خدمات دارویی انتخاب میکنند. اگر در گذشته حوزه داروسازان خلاصه میشد به: - کنترل قانونی، اخلاقی و علمی نسخ - ارائه اطلاعات دارویی مورد نیاز بیمار و پزشک معالج - ارائه مشاورههای مورد نیاز بیمار - ساخت داروهای جالینوسی - و... شرایط امروز جامعه و نیازهای مردم طرحی نو را در تدوین و تبیین وظایف حرفهای طلب میکند. اگرچه داروسازان ما در انجام وظایف حرفهای خود، تماموکمال و براساس آنچه قوانین جاری کشور برعهده ایشان نهاده (بنا بر حمایتهای حاکمیتی ناکامل و کمتوجهی حرفهای ما داروسازان) توفیق کاملی نداشتهاند و نقشآفرینی داروساز در چرخه درمان به کمال مورد توجه قرار نگرفته و آنهمه معلومات داروسازان فارغالتحصیل در چرخه سلامت جامعه به کار گرفته نمیشود (که به اعتقاد نگارنده جامعه داروسازی و وزارت بهداشت هر دو مقصر بودهاند و کوتاهی داشتهاند)، اما تغییرات شگرفی که در چرخه سلامت جامعه در حال رخدادن است اگر مورد توجه جامعه داروسازی قرار نگیرد و برای نقشآفرینی داروسازان آینده، طرحی متناسب با شرایط حاضر و آینده تدوین نشود، باید آماده آسیب به جایگاه این حرفه در آینده نهچنداندور باشیم؛ اتفاقاتی که در سالهای اخیر به اشکال مختلف با آن مواجه بودهایم. تغییرات و اتفاقاتی نظیر موارد زیر از آن جمله هستند: - دانش و اطلاع مردم از بیماریها روزبهروز در حال افزایش است. - دسترسی به دانشهای تخصصی آسانتر شده و مردم بهراحتی امکان دسترسی به اطلاعات تخصصی را دارند و این دسترسی تیغ دولبهای است که هرچند میتواند به درمان و سلامت مردم کمک کند؛ میتواند جامعه پزشکی و داروسازی را با چالشهای عملکردی نیز مواجه کند. - مداخلات مردم در فرایندهای درمان که در گذشته، نزدیک به صفر بود، بسیار زیاد شده و امور پزشکی و دارویی اگر در گذشته تابع روابط پدرسالارانه بود، در موقعیت مشارکتجویانه قرار گرفته است. - انتظارات مردم و جامعه از حرفههای تخصصی همراه با آگاهی بیشتر شده است. - مردم و بیماران به حقوق خود آشناترند و در آینده با جدیت بیشتر ارائهکنندگان خدمات سلامت را به چالش خواهند کشید و بنابراین باید انتظار چالشهای حقوقی و قضائی بیشتر را در حرفه خود داشته باشیم. - تخصصیترشدن داروها و روشهای درمان ضرورت آشنایی بیشتر داروسازان را با علوم مرتبط بیشتر کرده و اگر داروسازی خود را با علوم روز همراه نکند، موفقیتهای حرفهای کمتری خواهد داشت. - استفاده از تکنولوژیهای نوین که در راه هستند موفقیتهای درمان را در آینده بیشتر خواهد کرد؛ تکنولوژیهایی نظیر استفاده از علم درمان بیماریها بر پایه اختصاصات ژنتیکی و بیوشیمیایی هر فرد و... . بنابراین بیماران انتظار دارند داروسازان در ارائه مشاوره، اطلاعات دارویی و خدمات داروسازی به ایشان، با علوم روز، آشنایی بیشتری داشته باشند. بنابر آنچه گفته شد، انتظار میرود درحالحاضر که در آستانه برگزاری جشن روز داروساز هستیم، پایداری حرفهای را با نوآوری حرفهای همراه کرده و طرحی نو دراندازیم که طرحهای نو و منطبق بر نیازهای حال و آینده جامعه است که بقای حرفهای را تضمین میکند. *رئیس هیأتمدیره سندیکای صاحبان صنایع داروسازی ایران
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.