آيا اغلب مشكلات اجتماعي ريشه در فضاي مجازي دارد؟
اظهارات اخير آيتالله مكارمشيرازي درخصوص فضاي مجازي اين روزها در همان فضاي مجازي در حال دستبهدستشدن است و كاربران از خود ميپرسند كه آيا واقعا عامل 90 درصد طلاقها، دزديها و ديگر آسيبهاي اجتماعي، فضاي مجازي است؟ آیتالله مکارمشیرازی در ديدار با معاون قوه قضائيه گفته است: «یکی از عوامل وقوع جرم، فضای مجازی است که بلایی برای جوانان کشور و حتی کل دنیا به معنای عام شده است. بسیاری از تخلفات، طلاقها، سرقتها و جرمهای دیگر ناشی از فضای مجازی است و برای نظارت بر فضای مجازی نیز باید فکری شود». اين اظهارات در حالي منتشر شده كه در هفته گذشته، رهبر انقلاب اسلامی بر «استفاده از ظرفیتهای شبکههای اجتماعی» و «بهروزبودن در این عرصه» تأكيد كرده بودند.
محمدعلي ابطحي فعال سياسي در جامعه امروز، فضاي مجازي يك رسانه است و طبعا مهمترين كاركردي كه دارد، انتقال نظرات است. چنين كاركردي از فضاي مجازي، محيطي ميسازد كه نه توان ايجاد فساد دارد و نه ميتواند صلح و خيري بههمراه داشته باشد چراكه در اين عرصه، اصل بر محتوايي است كه در اين فضاها منتقل ميشود. اين رسانه توانسته نوعي عدالت در شنيدن همه صداها ايجاد كند و طبيعي است كه همزمان در روند بهبود بخشي از مشكلات نقش داشته و خود به ايجاد برخي ديگر از مشكلات كمك ميكند. به نظرم راهكار درست در مواجهه با فضاي مجازي، همان راهكاري است كه اخيرا مقام معظم رهبري هم به آن اشاره كردهاند و آن استفاده حداكثري از ظرفيتهاي شبكههاي اجتماعي است». در چنين شرايطي عجيب به نظر ميرسد كه چرا اظهاراتي درخصوص آسيبزابودن فضاي مجازي گفته ميشود، بهجاي آنكه به اين فضا بهعنوان يك واقعيت اشاره شود. فضاي مجازي واقعيتي است كه ديگر نميتوان آن را با هيچ حماسه، خطابه، شيون يا تشويقي از بين برد، بلكه بايد در كنارش بود و با آن تطبيق پيدا كرد. طبيعي است كه چنين اقدامي به ما كمك ميكند كه از اين فضا بهنفع حفظ و اشاعه ارزشهاي اجتماعي، اخلاقي و... استفاده كنيم و جامعه را به سمت تحقق اين ارزشها سوق دهيم، همانطور كه بسياري از فعالان اجتماعي امروز از اين ابزار رسانهاي چنين استفادهاي ميكنند. بهعنوان يكي از كاربران اين فضا، معتقدم كه فضاي مجازي امروز به محلي براي مبارزه با كجتابيهاي اجتماعي بدل شده و بعيد است كه 90 درصد ناهنجاريهاي اجتماعي و اخلاقي ريشه در اين فضا داشته باشند.
سيدحسن موسويچلك رئيس انجمن مددكاران نگراني از فضاهاي مجازي، فقط مختص به مسئولان نظام نيست، خانوادههاي بسياري هم از كارشناسان اجتماعي ميپرسند كه آيا حضور مداوم فرزندانشان در چنين فضاهايي ممكن است آسيبزا باشد يا نه. براي پاسخ به چنين سؤالهايي بايد اين فضا را به طور كامل شناخت و با شناخت علمي و دقيق نسبت به آن اظهارنظر كرد. اولين نكته كه به ذهنم ميرسد اين است كه فعالیت در شبکههای مجازی، «ارتباط» نیست، بلکه «اتصال» است. ارتباط پدیدهای هدفمند و به قصد و منظوری خاص انجام میشود، اما اتصال، هدفمند نیست. فرصتي كه فرزندان ما در شبكههاي مجازي و اجتماعي ميگذارند، لحظه رويارويي آنها با انواع و اقسام اخبار است؛ از انتشار یک فیش حقوقي گرفته تا خودکشی یک نوجوان و گاهی هم یک قتل ناموسی. به نظرم چنين فضايي اگر باور شود ميتواند به فرزندانمان هم كمك كند كه آنها در برابر شنيدن چنين اخباري بيواكنش و منفعل باقي نمانند و از همين حالا، راه و رسم زندگي را بياموزند و بدانند كه با هر چالشي در زندگي خود چطور مواجه شوند. متأسفانه اظهارنظرهاي منفي درباره فضاي مجازي بيشتر به اين دليل است كه ويژگيهاي آن را بهدرستي نميشناسيم يا ارتباط ما بهعنوان كاربر با اين فضاها درست نيست. اين را بپذيريم كه نه ما و نه مسئولان، هنوز فضاي مجازی را باور نکردهایم، حتی میتوانم بگویم که با این فضاها دست آشتی ندادهایم، پس طبیعی است که نسبت به آن نگران باشيم. شنيدن اين اظهارنظرها تلنگري است به ما كه از خود بپرسيم آیا بلدیم چطور از ابزارهاي رسانهاي عصر حاضر استفاده بهینه کنیم؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.