آزادی موصل آخر کار نیست
در سالهای اخیر آنچه بیش از هر چیزی اهتمام مسئولان و فرماندهان عراقی را به خود اختصاص داده است، جنگ با تروریسم و نماد آن داعش بوده، اما امروز با بهشمارهافتادن نفسهای داعش در عراق، نگرانیهای دیگری نمود پیدا کرده است؛ نگرانیهایی که کم از حضور داعش نیست و خبر از درگیریهایی احتمالی بین خود عراقیها میدهد. کردهای پیشمرگه در خطوط دفاعی اطراف «طوزخورماتو» خود را پشت کیسههای شنی پنهان کردهاند و سیمهای خاردار در سراسر خط دفاعی متعلق به نظامیان شیعی، که ظاهرا متحد کردها در جنگ علیه داعش هستند، پدیدار شده است؛ اما اینکه آیا اتحاد آنها در مقابل داعش دوام میآورد یا نه هنوز محل سؤال است. همزمان با آرامش شکنندهای که در طوزخورماتو و اطراف آن جریان دارد، حمله به شهر موصل، مأمن داعش در عراق، تا پایان سال محتمل است. اگر جنگ خوب پیش برود، شکست خلیفه خودخوانده عراق دستکم در مناطقی که تحت اشغال و کنترل دارد، ممکن خواهد بود و حالا برای این پیروزی مشکلات جدید و احتمالا درگیریهای جدیدی وجود دارد. در دو سال گذشته، پیشمرگههای کرد، نیروهای ارتش عراق، شبهنظامیان شیعه و برخی از سنیها از اختلافات قدیمی خود برای مقابله با تهدیدی که با آنان مواجه شدهاند. چشم پوشیدند، اما دشمنی و نارضایتی بر سر مسائل اساسی مانند شریک قدرت، زمین، پول و نفت هنوز حل نشده است. فضای درگیریهای فعلی، مشکلات موجود را با مناقشههای احتمالی و دشوارتری ترکیب میکند. در میان این مشکلات میتوان به سؤالاتی دراینباره اشاره کرد که چه کسی مناطق آزادشده از دست داعش را و چگونه اداره خواهد کرد. یزید سائق، تحلیلگر خاورمیانه، دراینباره میگوید: زمانی که در مقابل داعش اعلام پیروزی کنید آن موقع با مشکلاتی مواجه میشوید که درواقع همان سبب اولی بروز و ظهور داعش هستند. به نارضایتی سنیها که به شبهنظامیان داعش برای سیطره بر بخشهای وسیعی از عراق کمک کرده بود، توجهی نمیشود و همین خطر جدایی و شورشی را که بیشتر به ظهور داعش ختم شده بود، تشدید میکند. در اینجا شاهد یک میدان جنگ پیچیده و درهم هستیم که بهسادگی میتواند پس از شکست داعش به درگیریهای جدیدی تبدیل شود. با این تفاسیر، جنگ موصل احتمالا فقط شرایط را پیچیدهتر میکند. برای اولینبار از زمان آغاز جنگ علیه داعش، همه جریانها شامل پیشمرگههای کرد، حشد شعبی و گروه کوچکی از نیروهای قبایل سنی، تعدادی از نظامیان سنی و نیروهای آمریکایی علیه این گروه تروریستی در عملیات موصل شرکت میکنند. با وجود اینکه اکثریت شهر موصل سنی هستند، شهرهای اطراف آن تنوع قومی و نژادی دارد و هریک از آنها نسبت به شرایط پس از آزادسازی نظر خاصی دارند. سخنگوی حشد شعبی میگوید: عراقیها امید دارند بتوانند از درگیریهای آتی جلوگیری کنند. ما پس از داعش کارهای بسیاری برای انجام داریم که راحتتر از مقابله با داعش نخواهند بود، اما برای مشکلات پیشِرو جنگ آخرین گزینههاست، چراکه ما دیگر حالمان از جنگ به هم میخورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.