موسیقی در پستو
مهرداد حجتی
مجید انتظامی در خاطراتش از روزگاری میگوید که در کمد دیواری خانه پنهان میشده و ساعتها «ابوا» - ساز تخصصی خودش- را مینواخته؛ از ترس رخنه صدای ساز به مسجدی که در همسایگی بوده است. از آن «پنهاننوازی» در آن روزگار سالها گذشته است. حالا فرزند دوم مجید انتظامی، خود نوازندهای چیرهدست است. نوهاش نوازندهای آماتور است. آنچنانکه بسیار فرزندان این آب و خاک که نوازندگانی قابلاحترامند. نسل امروز شاید بهیاد نیاورد روزگار نهچندان دور دهه 60 را؛ همان روزگاری که شبیه دوران نوجوانی مجید انتظامی ناچار به پنهانکاری بود. مردم سازها را در پستو مینواختند و از دردستگرفتن ساز در منظر عام اِبا داشتند. همراهداشتن ساز در ملأعام جرم تلقی میشد و همچنین بود نواختن آن. مردم سالهایی را بهیاد میآورند که صداوسیما برای نگهداشتن مردم پای گیرندهها ناچار به ساخت نوعی موسیقی مندرآوردی بود که هر شنوندهای را از خود میرماند؛ موسیقی بیهویتی که عمدتا با صدای یک خواننده شنیده میشد. در آن سالها تکلیف موسیقی روشن نبود. تا اینکه بالاخره درها به روی اهل موسیقی باز شد و تنوع در موسیقی چنان رخنمایی کرد که حتی موجب شگفتی خارجنشینان شد. همان خارجنشینانی که سالها بابت موسیقی «لسآنجلسی»شان به ملت فخر میفروختند، در برابر آنهمه استعداد سر تسلیم فرود آوردند. در آن سالها استعدادها یکی پس از دیگری ظهور کرد. آلبومها یکی پس از دیگری روانه بازار شد و موج پس از موج به راه افتاد و دریایی از موسیقی کشور را فراگرفت. تا آنجا که صداوسیما هم خود را در آن غرق کرد. دیگر سریالی نبود که تیتراژ آن با صدای خوانندهای همراه نباشد و مناسبتی نبود که در آن خوانندهای روی صحنهای نخواند و این دوران، دوران طلایی گشایش در همه امور بود؛ دورانی که از نیمه دوم دهه 70 آغاز شد؛ همان سالهای روی کارآمدن دولت اصلاحات. در آن دوران موسیقی احیا شد. موسیقیدانان به عرصه بازگشتند. استعدادها شکوفا شد و آوای موسیقی از هر کویوبرزنی شنیده شد، اما یک دهه بعد موسیقی- بیش از دیگر هنرها- به چالش افتاد. آلبومها دچار ممیزی شدند. خوانندهها با بیمهری مسئولان روبهرو شدند و کنسرتها یکی پس از دیگری لغو شدند. به تصور اینکه در دوره دولت جدید این هنر از گزند چنین حوادثی در امان خواهد بود - با توجه به وعدههای دوران کاندیداتوری- هنرمندان عرصه موسیقی به حسن روحانی اقبال نشان دادند که او در زمان تبلیغات انتخاباتیاش از نماد موسیقی اصیل ایران، استاد شجریان، بهره گرفته بود تا اینچنین بتواند اعتماد بخشی از جامعه را جلب کند؛ اعتمادی که نهایتا جلب شد و حسن روحانی بر کرسی ریاستجمهوری نشست. از آن تاریخ تاکنون سه سال گذشته است؛ سه سال هراسآور و پردغدغه برای اهل موسیقی. سه سال خوندل برای آنها که میخواستند هنرشان را عرضه کنند، اما گروهی مانع شدند. کنسرتها یکی پس از دیگری لغو شدند. خوانندگان و آهنگسازان با بحران فزاینده روبهرو و دستآخر با تهمت و ناسزا به گوشهای رانده شدند. حال بیم آن میرود که موسیقی بار دیگر به انزوا رانده شود؛ به همانجا که سالها در آن منزوی بود و از آن کمترین صدایی بلند نبود. در صورت بهانزواکشاندن این هنر، موسیقی، زیرزمینی خواهد شد و از عوارض زیرزمینیشدن موسیقی، از دسترس نظارت دولت خارجشدنش خواهد بود؛ اتفاقی که به سود هیچکس نیست؛ نه اهل موسیقی و نه دولت. برای پیشگیری از چنین اتفاقی، دولت باید تمهیدی بیندیشد و باید با حمایت از فعالیت قانونی هنرمندان عرصه موسیقی آنها را زیر چتر خود بگیرد و از هرگونه گزند به آنان جلوگیری کند. آیا چنین به نظر میرسد که گروههای تندرو حکم به تعطیلی موسیقی خواهند داد؟ همان تندروهایی که سالها پیش مسبب بهانزواراندن آن شده بودند؟ با وضعیت پیشآمده، آیا ممکن است بار دیگر موسیقی به پستو برده شود؟ دولت چه خواهد کرد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.