تروریسم بنیادگرا هنوز برای غرب جذابیت دارد
تحولات سوریه با توجه به تشدید درگیریها در مناطق جنگی حلب و ادلب وارد مرحله سرنوشتسازی شده است. از یک طرف دولت دمشق و متحدان آن بهویژه روسیه میخواهند با تسخیر حلب بهعنوان کانون اصلی این جنگ پنجساله تا حدود زیادی سرنوشت بحران را یکسره کنند و از طرف دیگر مخالفان، گروههای تروریست، محور اروپایی- آمریکایی و جناح عربی- ترکی به دلایل زیادی شکست مخالفان در حلب را ناقض اهداف خود میدانند. بههمیندلیل هر دو طرف با همه قدرت در حال یک زورآزمایی بزرگ هستند که فرجام آن میتواند نقشی تعیینکننده در سرنوشت خونبارترین جنگ داخلی و فرقه اخیر در منطقه خاورمیانه داشته باشد. به همان اندازه که در جبهه دولت دمشق و حامیان وی معادلات ساده و تقریبا روشن است، در جبهه مخالفان به دلیل تنوع نیروهای شورشی و تروریست و همچنین متفاوت حامیان آنان، وضعیت بسیار پیچیده و ابعاد چندوجهی دارد. از همان ابتدای شروع فاز جنگی در بحران سوریه همواره جبهه حلب بهعنوان نماد پیروزی یا شکست هر کدام از دو نیروی رقیب مطرح بوده است و بههمیندلیل سرنوشت این میدان جنگ برای همه طرفهای درگیر بسیار مهم و از اعتبار نظامی - روانی برخوردار خواهد بود. پیشرویهای ارتش سوریه با کمک متحدان خود و حملات هوایی روسیه در چند ماه اخیر با تسخیر بسیاری از حومههای حلب شرقی و بهویژه جاده استراتژیک «کاستلو» بهعنوان تنها راه مواصلاتی نیروهای جهادی حلب به سمت ترکیه، چشمانداز تغییر کمی و کیفی معادلات عرصه میدانی را به سود دولت دمشق نشان میداد. در چنین شرایطی با توجه به موقعیت آلترناتیوی «جبهه النصره» در جبهه حلب که بهعنوان یکی از دو گروه تروریست موجود در ليست سیاه شورای امنیت و کشورهای غربی دستهبندی شده بود و راه را برای سرکوب آن بهوسیله نیروی هوایی روسیه باز میگذاشت، تا حدود زیادی قدرتهای منطقه و بینالمللی حامی مخالفان سوری را به وحشت انداخت. در چنین شرایطی با همکاری عربستان، قطر و ترکیه سناریو مضحک قطع ارتباط جبهه النصره با القاعده به روی صحنه آمد و در یک شو تلویزیونی و پروپاگاندای سیاسی از سوی «ابومحمد الجولانی»، رهبر این گروه تروریستی، با اعلان این موضوع گفته شد از این پس این گروه با نام جدید «جبهه فتحالشام» به جنگ ادامه میدهد. نکته جالب در این میان عکسالعمل فوری «ایمن الظواهری»، رهبر گروه «القاعده» بود که اینبار بر خلاف همیشه و مشی القاعده، بلافاصله با استقبال از این تصمیم جبهه النصره، اعلان کرد شرایط جدید را به رسمیت میشناسد. در واکنش به تحولات جدیدی که در حال رخدادن بود و مسکو نیز کاملا از اصل سناریو درک درستی داشت، به همتایان غربی خود نسبت به این بازی چندشآور هشدار دادند و برای آنان روشن کردند هیچ تغییری در معادلات رقم نخورده و برخورد با فتحالشام با همه قدرت از سوی نیروی هوایی روسیه انجام خواهد گرفت. در ابتدا موضع آمریکاییها نیز به دلیل اشراف کاملی که بر تحولات جاری داشتند، بهنوعی با موضع روسها همخوانی داشت و «جان کربی»، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور، نیز رسما در مصاحبه مطبوعاتی خود اعلان کرد این تغییر نام را به رسمیت نمیشناسد و موضع واشنگتن همچنان بر تروریستیبودن النصره در قالب نام جدید بوده و به صرف اعلان قطع ارتباط با القاعده، در موضعگیری آمریکا تغییری حاصل نخواهد شد. از آنجا که در چند سال گذشته اختلافی آشکار در مواضع رسمی وزارت خارجه آمریکا با پنتاگون و سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) درباره بحران سوریه وجود داشته است، نهادهای نظامی و اطلاعاتی آمریکایی نیز وارد بازی در این سناریو تغییر نام شده و با چراغ سبز خود زمینه همکاری دیگر نیروهای تروریست مورد حمایت خود زیر نام میانهروها را با جبهه الشام در جبهه حلب فراهم کردند. در دو هفته گذشته و بلافاصله با تغییر نام جبهه النصره یک ائتلاف جنگی از همه گروههای تروریستی حاضر در عرصه جنگی حلب تحت رهبری این جبهه شکل گرفت و به صورت هماهنگ و کاملا برنامهریزیشده دست به یک پاتک بزرگ برای شکستن محاصره بخش شرقی حلب زدند. موج رسانه خبرگزاریهای غربی در پوشش زنده این حملات و شروع جنگ روانی استفاده دوباره ارتش سوریه از تسلیحات شیمیایی که اتفاقا سه روز قبل از آن از سوی «ویتالی چورکین»، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل متحد، نسبت به بازی با کارت حملات شیمیایی بهوسیله مخالفان به شورای امنیت و بهویژه آمریکاییها هشدار داده بود، در کنار فشار کشورهای غربی نسبت به امکان بروز فاجعه انسانی در حلب آغاز شد. این حملات که مخالفان و حامیان خارجی آنان روی آن حساب زیادی باز کرده بودند، بعد از چند روز تقریبا شکست خورد و اینبار به صورت همزمان و هماهنگ همه این رسانهها به کمای سکوت رفتند و تمرکز خود را بر استفاده دمشق از تسلیحات شیمیایی و امکان بروز فاجعه انسانی متمرکز کردند. همگان دیگر پی بردهاند سرنوشت بحران سوریه تا حدودی به سرنوشت جبهه حلب گره خورده است و بههمیندلیل ظاهرا خیلیها در کشورهای منطقه و غرب نگران شدهاند. شاید این سؤال ذهن بسیاری را درگیر خود کرده باشد که چرا وقتی کشورهای اروپایی و آمریکا بهشدت به وسیله تروریستهای اسلامی تهدید میشوند، از همین تروریستها در سوریه دفاع ميکنند. پاسخ به این سؤال از یکسو به تصویر بزرگتری در رقابتهای ژئوپلیتیک ارتباط دارد که پیروزی روسیه در نبرد سوریه را به مثابه باخت خود در عرصه معادلات جهانی میبیند. از سوی دیگر، اتفاقا غرب هماکنون با معضل تروریسم بنیادگرای اسلامی به این دلیل در خاک خود روبهرو شده است که تروریستهای صادراتی به سوریه و عراق به دلیل شکستهای پیاپی در این دو کشور، امروز در حال بازگشت به موطن مادری خود هستند. این بازگشت به دلیل ذات تروریسم جهادی هم مانند ورود یک بمب انتحاری به قلب پایتختهای اروپایی تلقی میشود و بههمیندلیل بازگشت آنان به بزرگترین تهدید امنیتی برای کشورهای غربی تبدیل شده است. از آنجا که غرب به دلیل سیاستهای بهشدت مخرب خود در برخورد با تروریسم شکست خورده است و دیگر رؤیای نابودی آن حداقل در کوتاهمدت قابل دسترس نیست، بنابراین هماکنون سیاست مهار و کنترل آنان در دستور کار قرار گرفته است. بههمیندلیل برای جلوگیری از سرازیرشدن این تروریستها به سوی اروپا و آمریکا، بهترین گزینه به نظر آنان، بازدارندگی و تثبیت حضور این تروریستها در مناطق غیرمتروپلی همچون سوریه خواهد بود. چنانچه گروههای تروریست در حلب و ادلب شکست بخورند، بخش بزرگی، از جمله تروریستهای صادراتی غربی راهی به غیر بازگشت به اروپا نخواهند داشت و بههمیندلیل بهتر است حلب و سوریه همچنان شرایط جنگی خود را حفظ کرده و مأمن رؤیایی این تروریستها باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.