|

احمد شیرزاد در گفت‌وگو با «شرق»

روحانی با مردم سخن خواهد گفت

اصلاح‌طلبان این روزها تأکید می‌کنند رئیس‌جمهور و وزیران در چند ماه باقی‌مانده تا انتخابات، برای بیان میزان تحقق وعده‌ها و دلایل محقق‌نشدن برخی از آنها فرصت کافی خواهند داشت. «احمد شیرزاد»، از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب در گفت‌وگو با «شرق» به مسیری که روحانی و اصلاح‌طلبان تا انتخابات آینده در پیش دارند اشاره کرده است.

یکی از نکاتی که این روزها از سوی مخالفان دولت مطرح می‌شود، محقق‌نشدن شعارهای رئیس‌جمهور است. با توجه به اینکه در بسیاری حوزه‌ها، شرایط را نمی‌‌توان با پایان دولت احمدی‌نژاد مقایسه کرد، چرا اصولگرایان روی این تاکتیک، حساب باز کرده‌اند؟ در گفت‌وگوهای اخیر بارها به این نکته اشاره کرده‌ام؛ اگر دولتی که کاملا از چهره‌های اصلاح‌طلب تشکیل شده بود و همه پتانسیل‌های مدیریتی ما که اتفاقا افراد برجسته و توانمندی هستند نیز بر سر کار بودند، باز هم این امکان وجود نداشت که موفقیت کامل برای دولت به دست بیاید. شاید در بهترین حالت، حدود 70 درصد توفیق به دست می‌آمد و 30 درصد امور، آن‌گونه که می‌خواستیم پیش نمی‌رفت. دولت یازدهم با وجود شرایط دشواری که در آن به قدرت رسید؛ اما در حوزه سیاست خارجی کارنامه موفقی داشته و در زمینه اقتصاد با توجه به چندگانگی تصمیم‌گیران در آن، موفقیت نسبی کسب کرده است؛ اما در زمینه سیاست داخلی و فضای اجتماعی، همه آنچه وعده داده شده بود، عملی نشده است. به‌هرحال من معتقدم رئیس‌جمهور با توجه به امکاناتی که در اختیار داشته و اقداماتی که می‌توانست انجام دهد تا حد زیادی موفق عمل کرده است. می‌توانید کمی دقیق‌تر به انطباق شعارها و عملکرد‌ها بپردازید؟ اگر به انتظارات جامعه از دولت جدید با لایه‌ای از واقع‌بینی بنگریم، از عملکرد دولتمردان رضایت نسبی، وجود داشته است و به‌هرحال، فرایند نگران‌کننده‌ای که اقتصاد و سیاست خارجی ایران به‌ویژه از سال 91 طی کرد؛ متوقف شده است؛ اما اگر به ایده‌آل‌ها بنگریم و مسیر توسعه‌ای کشورهای اطراف ما که پتانسیلی نصف ما داشتند؛ در نظر گرفته شود، اهمیت زمان ازدست‌رفته و فرصت بسیار گذران پیش‌رو، بیشتر درک خواهد شد. در سه سال گذشته، منحنی‌های آماری که نزولی شده بودند، اغلب، ثابت نگه داشته شده و در پاره‌ای موارد، روند صعودی پیموده‌اند. می‌دانیم دنیای پیرامون ما صبر نمی‌کند تا خود را به قافله رشد و توسعه آنان برسانیم بلکه با شتاب بسیار به حرکت خود ادامه خواهد داد. در سه سالی که سپری شد، چالش‌هایی وجود داشت که حل آنها در ‌زمان کوتاه‌تری، امکان‌پذیر بود. در آمار مرکز آمار ایران آمده بود که رشد منفی 5/4 در سال 91 به منفی 2/2 در سال اول، به صفر در سال دوم و کمی بالاتر از آن در سال سوم رسیده است. امسال با توجه به رشد فروش نفت و گشایش‌های نسبی پس از برجام، احتمال رشد چهاردرصدی اقتصاد داده می‌شود. رشد منفی اقتصادی یعنی بهره‌مندی ایرانیان از مواهب زندگی، کاهش یافته است. این در حالی است که در زمان مجلس ششم، کشور رشد پنج‌درصدی را تجربه می‌کرد و من و همکارانم، هنگام بررسی سند چشم‌انداز 20ساله و برنامه چهارم توسعه که منطبق با آن نگارش یافته بود، رشد اقتصادی هشت‌درصدی را کاملا دسترس‌پذیر می‌دیدیم. متأسفانه در هشت سال استقرار دولت‌های نهم و دهم، این روند به وضعیت نگران‌کننده‌ای تغییر جهت داد. روحانی می‌داند برای آنکه به مسیر توسعه برگردیم، زمان شعار سپری ‌شده و باید عمل‌گرایی علمی را در دستور کار قرار داد. در این مدت، وزارت امور خارجه با عملکرد مطلوب، تلاش کرد وضعیت دشوار سیاست خارجی را سامان دهد و اگر شرایط داخلی بهتر بود، امکان رسیدن به توافق در پایان شش‌ماهه توافق‌نامه ژنو وجود داشت. اما به هر حال دولت برجام را به نتیجه رساند و حالا وضعیت قابل‌مقایسه با قبل از آن نیست. پس از آن می‌توان از وزارت نفت نام برد که با وجود شرایط دشوار تحریم، فضای صنعت نفت کشور را مثبت کرده و رشد تولید و صادرات ما محسوس است. کارشناسان از بخش کشاورزی و رشد مثبت آن نیز سخن می‌گویند و وزارت علوم با وجود همه موانع توانسته در دانشگاه‌ها دلگرمی نسبی ایجاد کند؛ هرچند پس از کناررفتن اجباری دکتر فرجی‌دانا، این روند تا حدی متوقف شده است. وزارت بهداشت اگرچه با کمبود بودجه حاصل از وضعیت اقتصادی مواجه بوده اما با اجرای طرح تحول نظام سلامت، رضایت نسبی مردم را کسب کرده است. وزارت کشور نیز روی‌هم‌رفته و با توجه به انتخابات مجلس دهم، ظرفیت‌هایی را نشان داده است. به نظر می‌رسد اصولگرایان روی ناامیدکردن مردم از روحانی در 9 ماه مانده تا انتخابات حساب جدی باز کرده باشند. توقع مردم از دولت برای یک سال آینده، بالاست. به‌هرحال سه سال گذشته و دوران انتقالی سپری شده است. مردم به‌خوبی، محدودیت‌های این شرایط را درک می‌کنند اما برای یک سال آینده، اعضای دولت حتما متوجه توقعات مردم هستند. به نظر می‌رسد حالا که در سیاست خارجی تحول رخ داده، راه برای فعالیت بهتر مدیران باز می‌شود و آنان باید قابلیت‌های خود در قانع‌کردن دنیا برای تضمین سرمایه‌گذاری در ایران بلد باشند. کشور بیش از این نیازمند استفاده از مدیران کارآمد است و تندروها بهتر است دست از مخالفت با این روند بردارند. برخی مدیران ممکن است باب طبع طیفی از اصولگرایان فعلی نباشند اما برای استفاده بهینه از مدیران کارآمد کشور، باید سطح تحمل را افزایش داد. روحانی باید تصمیمات خود را با اقتدار اتخاذ کند و در راستای وعده‌یی که به مردم داده است و هماهنگ با نهادهای قانونی با هجمه‌هایی که این روزها تدارک دیده شده است، صحنه را ترک نکند. او رئیس‌جمهور است و می‌تواند آنچه صلاح می‌داند انجام دهد. درمیان‌گذاشتن مسائل با مردم بسیار مهم است و اگر سنگی جلوی پای او انداخته شد، انتظار این است که قاطعانه آن را با مردم در میان بگذارد چراکه تجربه نشان داده است سکوت درباره برخی مسائل، نتیجه‌بخش نخواهد بود. رئیس‌جمهور منتخب با شعار اصلاحات زنده‌باد و با شعار اعتدال پیروز انتخابات شد؛ بنابراین کابینه وی نیز باید با این شعار‌ها هماهنگ باشد؛ در غیراین‌صورت رئیس‌جمهور فقط یک مقام خواهد بود و سایر بخش‌ها همانند گذشته به کار خود ادامه خواهند داد. به نظر شما دولت در به‌کارگیری نیروهای توانمند یا توضیح اقدامات خود در قیاس با آنچه تحویل گرفت، با چه مشکلاتی مواجه است؟ بر اثر فضای مسمومی که همان طیف خاص در کشور ایجاد کرده است، ایران از به‌کارگیری بخش درخورتوجهی از نیروهای شاخص و توانای اجرائی خود به‌ویژه در مدیریت میانی محروم شده است. امروز وقتی یک رئیس دانشگاه قرار است انتخاب شود، با وجود اینکه شخصیت‌های متعدد محبوب و دارای صبغه اجرائی در آن دانشگاه حاضر هستند، اما متأسفانه انتخاب به تعدادی کم محدود می‌شود. همه‌جا به همین صورت است. این مدیران و استادان توانمند اما با خشوع، تواضع و کرامت، از کسانی که فعلا فضا برای آنان مهیاست، حمایت می‌کنند اما امر بر افرادی که فعلا فضا برای آنان مهیاست، مشتبه می‌شود که آنان بهترین هستند. به‌هرحال دولت با این دو پدیده مواجه است و در حوزه اطلاع‌رسانی نیز حتما نیازمند بازنگری جدی است. شانس آقای روحانی در چیست؟ دکتر روحانی ترجیح قطعی اصلاح‌طلبان و ترجیح قطعی همه جریان‌های سیاسی دلسوز کشور به جز یک گروه خاص پرسروصدا در میان اصولگرایان است. روشن است که حمایت قاطع از افراد یا یک جریان سیاسی، حق انتقادکردن یا نظر متفاوت داشتن را از هواداران سلب نمی‌کند. این دیدگاه که هرچه کنیم یا نکنیم، روحانی رأی می‌آورد؛ پس نیازی به حمایت جدی تشکیلاتی از او نیست، پذیرفتنی نخواهد بود. به طور خلاصه آقای روحانی بدیلی در دوره آینده ندارد؛ اما این به معنای حمایت‌نکردن از ایشان نیست. اصلاح‌طلبان نه امکانی برای حضور جدی‌تر برای دوره آینده دارند و نه مصالح ایجاب می‌کند که مقابل ایشان نامزدی معرفی کنند. رئیس‌جمهوری برای مهم‌ترین کار ویژه دولتش که محل اصلی مانور سیاسی موافقان و مخالفان اوست، یعنی همان بحث برجام، تأییدیه مهمی از جامعه دریافت کرده است. در شرایطی که جریان اقلیت مخالف مذاکرات به نام «مردم ایران» در سه سال علیه این توافق تلاش فراوانی به خرج داد، آقای روحانی خشنود است که با آنچه در انتخابات مجلس دهم رخ داد، مخالفان نمی‌توانند «مردم» را در راستای مشروعیت‌بخشی به اقدامات خود مصادره کنند. به‌هر‌حال تحت‌تأثیر نتیجه انتخابات هفتم اسفند 94 و اردیبهشت 95، روحانی بسیار امیدوار‌تر از قبل است. دولت برای تغییر نتیجه بررسی صلاحیت‌ها آن هم بدون حاشیه کارهای زیادی انجام داد که می‌توان امید داشت در سیاست داخلی هم دولت به دنبال گره‌گشایی باشد. ترکیب مجلس دهم برای انجام برخی اصلاحات ساختاری در یک سال باقی‌مانده، ترکیب مناسب‌تری است و حاشیه‌ها و فشارها کمتر از قبل خواهد بود. اینها همه به معنای دست بالایی است که اکنون دولت و رئیس‌جمهوری در حوزه سیاسی پیدا کرده‌اند و این موقعیت به آقای روحانی این امکان را می‌دهد که با اعتماد‌به‌نفس و صراحتی بسیار بیشتر از گذشته با مردم درباره شعارها، میزان تحقق آنها و دلایل تحقق‌نیافتن برخی از آنها سخن بگوید و احتمالا هرچه به انتخابات نزدیک‌تر شویم، این اتفاق، بیشتر خواهد افتاد. و با توجه به انتخابات مجلس دهم و خبرگان پنجم که با وجود دشواری‌ها، نتایج پذیرفتنی به دست آمد، کار در انتخابات ریاست‌جمهوری را چگونه می‌بینید؟ وضع ما در این چند ماه، بسیار بهتر از ماه‌های پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم در سال ٩٢ است. در آن مقطع به دلیل شرایط سیاسی که چهار سال قبل از آن حاکم بود، فضای فعالیت سیاسی بسته بود و برای برخی فعالیت‌های معمول حزبی و تشکیلاتی هم مانع وجود داشت. بااین‌حال، انتخابات ریاست‌جمهوری به‌طورکلی، فضایی ایجاد می‌کند که کارکردن در آن به ‌سختی مجلس و شورا نیست. تبلیغ‌کردن و فضا ایجادکردن و موج‌آفرینی برای ریاست‌جمهوری، پیچیدگی‌های فراوان مجلس را ندارد. برای مجلس به سبب تعدد نامزدها در حوزه‌های انتخابیه مختلف، امکانات ویژه‌ای موردنیاز است و کار سیاسی و انتخاباتی به‌مراتب سخت‌تر است. در انتخابات ریاست‌جمهوری، ما به دنبال رساندن یک پیام به مردم هستیم و آن اینکه به چه کسی رأی بدهید و دلایل آن چیست؟ یک اسم وجود دارد و تشخیص آن برای مردم نسبتا راحت‌تر است. در‌حال‌حاضر بیشتر می‌توان گفت که چه کارهایی را نباید انجام دهیم. تبلیغات کاغذی برای ما بسیار پرهزینه است. معمولا شرایط به این‌گونه بوده که کاندیداهای منتسب به اصلاح‌طلبان، امکانات مالی خیلی کمتری دارند و درعین‌حال اعتقادی هم به برخی کارهایی که طرف مقابل انجام می‌دهد، ندارند. در برخی ادوار، بچه‌های ما ساعت ١٢ شب پوستر کاندیداهای ما را می‌چسباندند و شش صبح می‌دیدیم همه آنها کنده شده و اگر بیلبوردی هم در جایی نصب شده بود، پاره شده است! بنابراین هزینه برای بنر و پوستر بی‌نتیجه است، چون تیم‌هایی منسجم و دارای سازماندهی هستند که با خیال راحت اجازه نمی‌دهند این پوستر‌ها تا صبح بمانند! از آن‌سو هم طرف مقابل در و دیوار را از تبلیغات خود پر می‌کنند. البته آنجایی که ممکن است فضا‌سازی شود و با این‌گونه اقدامات دل مردم را خالی کنند، باید فعالیت‌هایی داشت اما خیلی نمی‌توان روی این ‌گونه از تبلیغات حساب کرد. تجربه هم نشان داده که رسانه‌های عمومی هم در اختیار رقیب است. به‌هرحال نقطه قوت ما فضای مجازی است و انتخابات مجلس دهم این را بار دیگر ثابت کرد و حتی باعث شده رقیب ما به این حوزه طمع بورزد. در دهه گذشته، دسترسی به این فضاها مختص اقشار متوسط به بالا بود اما حالا با این حجم تلفن‌های همراه هوشمند و اینترنت همراه، تا دل روستاها شاهد ایجاد گروه‌های مختلف در شبکه‌های اجتماعی تحت موبایل هستیم. باید از این فرصت به‌درستی بهره گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.