|

ریشه ناکارآمدی در توسعه اقتصادی کجاست؟

ولی فهیمی. کارشناس برنامه‌ریزی

غلتاندن سنگ‌های دوران ناکارآمدی و توهم بی‌بنیاد در مسیر حرکت مردان توسعه و کارآمد یا حذف ظرفیت‌های توانمند، همواره جامعه را دچار تردید، تشکیک و تأمل در عملکرد مدیریت آینده‌نگر کرده و پذیرش مهلت برای مردم در رسیدن به هدف را مشوش کرده و تلاش‌ها را برای اداره امور در فضای روزمرگی، برگشت به عقب و بازکردن گره‌های ایجاد‌شده و در حال ایجاد توسط نااهلان و خودخواهان فارغ از منافع ملی در حوزه‌های تنش‌زا محدود و محصور می‌کند و به‌دور از هرگونه تعامل و تفاهم به جای مشارکت در طراحی آینده و ترسیم نقشه توسعه پایدار، با تمام توان در پی ناهموارکردن مرکب سوارکاران توسعه کوشیده و تخریب و تهدید را یک رسالت اخلاقی قلمداد کرده و فریاد تظلم‌خواهی سر می‌دهند. این رفتارهای بدفرجام را وجهه همت و لیاقت خود قرار داده و بر آن پافشاری می‌شود تا جریان اقتصادی در معرض تهاجم ویرانگر قرار گیرد و حال آنکه چون داوری جامعه در حال گذر از دالان پرفشار تاریخ افواهی و شنیداری است و نه حسی و دیداری، هرگز به عمل در پیمودن راه درست فرصت داده نمی‌شود تا قهرمانان واقعی شناخته شوند. این رویکرد با پشتوانه هیجانات احساسی، مدیریت عمل‌گرا و دانش‌بنیان را دچار تزلزل و شبهه کرده و در دوران بلوغ توسعه، درست ارزیابی نخواهد شد و با بغض از تقابل در مرحله اولیه بلوغ با مقاومت، ملامت، ندامت و ناشکیبایی مواجه و برنامه‌های اصلی و محورهای بنیادی توسعه در کوره‌راه‌ها و بیراهه‌های جوسازی و فرافکنی با افت انرژی و کاهش شتاب حرکت در عبور از گردنه‌های پیش‌رو دچار مشکل شده و در تدبیر چالش‌های ایذایی در حاشیه راه، نگاه مدیریت را از متن منحرف و رسیدن به هدف را در تدوین استراتژی عقیم می‌کند و بالاخره ناکامی را بر او تحمیل و در آشفته‌بازار مدیریت تشخیص سره از ناسره را دشوار می‌کند. با این فراز کوتاه در اینجا به چند نمونه و مصداق سنگ‌های از قله پرتاب‌شده به معبر توسعه و مسدود‌کننده راه آینده پرداخته که مراحل تنظیم برنامه‌های اقتصادی را متوقف می‌کند و به سمت بی‌تعادلی سوق می‌دهد اکتفا می‌شود تا خود حدیث مفصلی از چگونگی کارکرد دولتمردان غرق‌شده در این گرداب هولناک و آینده بسیار تاریک همراه با تشدید و بحران اقتصادی پیش‌رو باشد. 1- یارانه غیرهدفمند و تداوم اجرای آن، که قصد مجری آن یارگیری بود و نه توسعه اقتصادی و اجتماعی که برخلاف حرکت توسعه، دریا را به قطره و شرایط توسعه را به تهدید و تخریب تبدیل و ادامه راه را بسیار دشوار و آسیب‌پذیر کرده است. 2- مسکن مهر نابسامان که با ورود دولت به سرمایه‌گذاری و ساخت مسکن عمومی که در هیچ جامعه‌ای متداول نیست، هجوم عواقب آن به اقتصاد ملی را شاهدیم. 3- سفرهای استانی در تعارض با منافع ملی و بدون مطالعه و تشخیص اولویت در برنامه‌های توسعه یکپارچه و نهایتا تعهدات سنگین در انجام امور غیرمهم و غیرضرور و هزینه‌ساز است. 4- حذف شرایط احراز شغل و به‌کار‌گیری عناصر نمایشی در اداره امور و بی‌اعتنایی مزمن به عقول منفصل و مشاوران خیرخواه در اداره کشور. 5- تفکر تقابل‌برانگیز موافق و مخالف و منفی‌شدن برآیند، حرکت در موازنه بردار‌های تخریب به جای توسعه، با کوبیدن بر طبل تفرقه. 6- اشاعه و تعمیم فساد از حوزه‌های متمرکز و خاص به حوزه‌های گسترده و عمومی جامعه در تمامی ابعاد آن با پیچیدگی در کنترل گردش کارها. 7- ایجاد فرصت با پرچم اصولگرایی برای وصول‌گرایی توسط عده‌ای محدود و رسیدن به ثروت‌های نجومی از طریق رانت و رابطه. 8- تغییر فرهنگ تولید ثروت از کارنکردن به سرکارگذاردن دیگران!! و تاختن اسب مراد در میادین آشفته و در حال انتظار مردم امیدوار. 9- محدودکردن حوزه انتخاب مدیران در مدیریت کشور در دایره کوچک ترسیم‌شده با پرگار قفل‌شده. 10- دخالت نامحدود دولت عیال‌وار و نیازمند در تمامی امور و به‌حاشیه‌راندن بخش خصوصی واقعی و مولد و صاحب توانمندی. زیرا در این موقعیت حساس کنونی قطار توسعه بدون انرژی در مسیر به‌شدت ناهموار پیش‌رو جز به همت، تلاش و اتحاد یکپارچه ملت در خلق منابع جدید با کار و تولید مستمر و نوآوری مبتنی بر دانش، تکنولوژی، برنامه‌ریزی و مدیریت هوشمند توأم با لطف و عنایت خداوند متعال به مقصد نخواهد رسید. درنهایت هرکدام از این سرفصل‌ها خود می‌تواند کتاب مفصلی در چندوچون موضوع و روشنگری در تنظیم اهداف برنامه ششم توسعه باشد تا با پیشگیری از حوادث احتمالی، آینده مصون از زیان‌های ناکارآمدی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.