|

«هنر و تجربه» در ۲ نگاه: معصومی و امیر یوسفی

زندگی دوگانه فیلم‌های ایرانی

بهناز شیربانی: «آیا گروه «هنر و تجربه» کمکی به سینمای حرفه‌ای می‌کند؟ در چرخه معیوب توزیع و پخش در سینمای ایران بالاخره تکلیف فیلم‌هایی که نه کاملا متعلق به بخش دولتی و نه صددرصد متعلق به بخش خصوصی‌اند، چیست؟ اصلا تکلیف ایده‌های نو، سینمای آوانگارد و پیشرو و ‌فیلم‌های نوجویانه چه می‌شود؟ با اقتصاد معیوب، ‌سالن‌های محدود، رقبایی مثل ماهواره، کج‌خلقی‌های تلویزیون با سینما و... چگونه می‌توان آینده روشنی برای سینمای ایران رقم زد؟» اینها سؤالات «شرق» بود، که یک سال پیش در پی دعواها و اختلافات درباره این گروه از اهالی سینما پرسیدیم. سیروس الوند، محاسن این گروه را بیشتر از معایب آن دانست و علی سرتیپی (تهیه‌کننده و پخش‌کننده سینما) گفت با توجه به فضای کم نمایشی نباید این سینماها در اختیار فیلم‌های گروه «هنر و تجربه» قرار بگیرد. چون به‌طورکلی ما در سینمای ایران تعداد محدودی سالن سینما داریم که برای نمایش فیلم‌های حرفه‌ای در آن جنگ و دعواست. جهانگیر کوثری، ‌تهیه‌کننده سینما این گروه سینمایی را شبیه روزنه‌ای دانست که نمی‌توان از نظر اقتصادی به آن وابسته بود. امیرحسین علم‌الهدی، رئیس شورای سیاست‌گذاری این گروه، در واکنش به نمایش برخی آثار سینمایی هم‌زمان در سرگروه سینمایی و هنر و تجربه با اشاره به اینکه تفکیک صددرصدی بین سینمای اکران و «هنر و تجربه» به‌سختی امکان‌پذیر است، نوشت: «برخی از فیلم‌های متفاوت و برتر سینمای بدنه هم که حاوی جنبه‌های هنری و تجربی هستند و به دلیلی این امکان را دارند که جایی در اکران گروه سینمایی «هنر و تجربه» پیدا کنند، می‌توانند در چارچوب این طرح به نمایش درآیند. با این تعریف سینمای اصغر فرهادی کارگردان «فروشنده»، محمدحسین مهدویان، کارگردان «ایستاده در غبار» و رضا درمیشیان، کارگردان «لانتوری» جزء لاینفک سینمای «هنر و تجربه» است. تجربه نمایش «ایستاده در غبار» در سینمای «هنر و تجربه» نیز باعث به‌وجود‌آمدن نوعی ارزش‌افزوده برای دو طرف شد. از طرف دیگر نحوه سئانس‌بندی سینماهای «هنر و تجربه» برای فیلم‌هایی از قبیل «ایستاده در غبار»، «لانتوری» و «فروشنده» در تقابل با فیلم‌های دیگر این گروه نیست و تمامی فیلم‌ها براساس قابلیت‌های خود در معرض نگاه مخاطبان قرار خواهد گرفت». تشکیل گروه سینمایی «هنر و تجربه» از ابتدا مخالفان و موافقان بسیاری داشت. هرچند، تعداد پرشماری از اهالی سینما و مخاطبان، موافق حضور چنین گروه سینمایی برای اکران فیلم‌هایی که به‌سختی راهی برای اکران پیدا می‌کنند هستند، اما در این میان نکته‌ای که همیشه جایی برای صحبت درباره سیاست‌گذاری‌های این گروه سینمایی باقی گذاشته، نوع انتخاب آثار در این گروه و اساسا چگونگی اولویت‌بندی‌هاست. معصومی: تکلیف کمی مشخص‌تر شود خسرو معصومی، ازجمله کارگردان‌هایی است که مدتی قبل، فیلم سینمایی «تابو» را در اکران «هنر و تجربه» داشت. او درباره انتخاب و نمایش آثار سینمایی در این گروه سینمایی به «شرق» گفت: «وقتی تصمیم گرفته شد «تابو» در گروه سینمایی «هنر و تجربه» اکران شود، نظر مثبتی داشتم. تصورم این بود که سالن‌هایی در شهرهای دیگر دارد و از این طریق می‌توان مخاطبان بیشتری را با فیلم همراه کرد، اما نحوه نمایش فیلم‌ها در سینماهای تحت اختیار «هنر و تجربه» کمی من را غافلگیر کرد. به‌هرحال معتقدم که سهم بیشتر این گروه سینمایی متعلق به جوان‌ها یا فیلم‌سازانی است که کار تجربی انجام می‌دهند. فیلم‌هایی مثل «ممیرو» یا «قیچی» و... که نمونه‌های آنها در گروه هنر و تجربه کم نبوده است و این دسته از فیلم‌سازان نیاز به حمایت بیشتری دارند». او ادامه داد: «شاید دلیل نبود سئانس‌های کافی برای فیلم‌ها در این گروه سینمایی به این دلیل است که ممکن است برخی از سئانس‌ها خالی بماند، به نظر من گروه «هنر و تجربه» باید سالن‌هایش را پر کند. نگاه کنید که به محض نمایش تبلیغات فیلم‌های سینمایی در شبکه‌های ماهواره‌ای، فروش فیلم‌ها چه تغییر زیادی داشت. تبلیغات نقش اساسی در فروش فیلم ایفا می‌کند و نمی‌توان به‌راحتی از آن چشم‌پوشی کرد. در زمان اکران «تابو» برخی از اکران فیلم یا حتی زمان نمایش باخبر نبودند و نیاز است این بخش در هنر و تجربه تقویت شود. باید چراغ «هنر و تجربه» روشن باشد و حرف‌های من به معنی مخالفت با وجود این گروه سینمایی نیست، بلکه شیوه‌هایی است که می‌توان نتیجه بهتری از آن گرفت. «فیلم «فروشنده» اگر به‌تنهایی در گروه سینمایی‌اش اکران شود هم فروش بسیار خوبی خواهد داشت». کارگردان فیلم سینمایی «خرس» افزود: «باید از آقای علم‌الهدی بابت زحماتی که برای این گروه سینمایی می‌کشد تشکر کرد اما نیاز است تا تکلیف کمی مشخص‌تر شود. بسیاری معتقدند که «تابو» برای نمایش در «هنر و تجربه» مناسب نبود و می‌توانست با سرگروه سینمایی هم اکران شود، ‌ای کاش آقای علم‌الهدی زمانی که قرار بود «تابو» در گروه سینمایی هنر و تجربه اکران شود، به من می‌گفت که این فیلم برای نمایش در این گروه مناسب نیست و تأکید می‌کرد که این گروه سینمایی صرفا برای فیلم‌های تجربی است. باز هم تأکید می‌کنم که گروه سینمایی هنر و تجربه نیاز به تبلیغات گسترده دارد. باید برای این بخش هزینه شود و نیاز است هزینه‌ای شود تا تماشاچی فیلم‌های هنر و تجربه را ببیند و یاد بگیرد که تماشاچی این نوع فیلم‌های سینمایی باشد. به‌نوعی می‌توان گفت برای تربیت سلیقه مخاطب هزینه کند، در غیر این‌صورت به فیلم‌ها اجحاف می‌شود و فکر می‌کنم به «تابو» هم اجحاف شد». محسن امیریوسفی در گفت‌وگو با «شرق» درباره رویکرد گروه سینمایی «هنر و تجربه» پس از گذشت دو سال از تأسیسش گفت: «دو سال از عمر این گروه سینمایی می‌گذرد و فرصت این را داشته تا از آزمون‌وخطاهایی رد شود و خوشبختانه نشان داد تشکیل این گروه سینمایی پس از گذشت چند دهه که فیلم‌های تجربی و متفاوت جایی برای نمایش نداشتند، اتفاق بسیار خوبی بوده است. خود من 10 سال پیش برای نمایش «خواب تلخ» قصد اجاره یک سالن و حتی تک‌سئانس ثابت داشتم که میسر نشد ولی تشکیل گروه «هنر و تجربه» اتفاق خوبی بود و نشان داد که اکران این‌گونه فیلم‌ها «تابو» نیست و یک فرصت برای دیده‌شدن این‌گونه فیلم‌ها در کنار سینمای تجاری و سینمای دولتی است و حتی برای تعدادی از این فیلم‌ها هم بازگشت اقتصادی خوبی وجود داشته است». او که فیلم «خواب تلخ»‌اش بعد از 12 سال با استقبال چشمگیر مخاطبان «هنر و تجربه» روبه‌رو شد، ادامه داد: «در مورد موضوع اکران فیلم‌های تجاری در گروه «هنر و تجربه» و حیات دوگانه‌داشتن این فیلم‌ها، فکر می‌کنم تعداد اکران زیادی در گروه هنر و تجربه ندارند که اگر نمایش این فیلم‌ها به این صورت باشد درست است، یعنی اصل اکران این فیلم‌ها در گروه‌های سینمایی و آزاد باشد و نمایششان در «هنر و تجربه» به‌صورت نمادین باشد تا به مخاطب یادآوری کند که این فیلم‌ها هم جزء این گروه و نگاه هستند. ولی پیشنهاد می‌کنم در صورت امکان، اکران «هنر و تجربه» این فیلم‌ها بعد از پایان اکران تجاری آنها باشد، چون گروه هنر و تجربه همین الان هم با محدودیت سالن مواجه است هرچند مطمئنم «هنر و تجربه» مانع از اجحاف در حق فیلم‌هایی خواهد شد که تنها در این گروه نمایش داده می‌شوند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.