آنان که باید ببینند نابینا نیستند!
کریم ارغندهپور
اگر از من بپرسند باراک اوباما بعد از هشت سال ریاستجمهوری امروز چه حالی دارد، پاسخم چندان امیدوارکننده نیست. باراک اوباما اولین رئیسجمهور رنگینپوست آمریکاست. در ابتدای کار از جوانترین و بلندپروازترین رؤسایجمهور هم بود. برای آنکه سخن، بهتر دریافت شود، باید به روزهای تبلیغات انتخابات در سال ٢٠٠٨ بازگردیم. شعار اصلی او «تغییر» بود. او پارهای از ساختارهای اصلی را زیر سؤال میبرد و سودای تغییر آنها را در سر داشت. مهمترین وعده نمادین او تعطیلی زندان فاجعهبار گوانتانامو بود. صراحت او در این زمینه جای سؤال نداشت. پس از انتخاب هم دستخطی در همین زمینه داد ولی بعد رفتهرفته تسلیم ساختارها شد. در فوریه ٢٠١٦ رئیسجمهور برای چندمینبار فرمان بستهشدن زندان گوانتانامو را صادر کرد ولی این کار هنوز انجام نشده و احتمالا به رئیسجمهور بعدی به ارث میرسد. او همچنین جنگ عراق را زیر سؤال میبرد و وعده داد که نیروهای نظامی را از خاک عراق بیرون بکشد. در این هشت سال این وعده هم محقق نشد و در دو ماه گذشته مجوز حضور نیروهای آمریکایی در عراق تا یک سال دیگر -یعنی تا پس از اتمام کار او- تمدید شد. از دیگر وعدهها تحول در نظام درمانی بود. او البته اصلاحاتی در این زمینه انجام داد ولی این اصلاحات اولا شکننده است و امکان بازگشت به سیستم گذشته زیاد است و ثانیا نسبت به وعدههای انتخاباتی او فقط درصدی را شامل میشد. با این توصیفات اگر بپرسند پس مهمترین دستاورد اوباما چیست؟ پاسخ من بدون تردید این است که اقداماتی که اوباما نکرده، شاخصتر از کارهایی است که کرده است. در صدر آنها این است که در این هشتساله او برای ورود به جنگ علیه برخی کشورها تحت فشار قرار گرفت ولی نهایتا تسلیم نشد. دوری نسبی او از تندروترین جناحهای اسرائیل هم نباید از نظر پوشیده بماند. در نمونه برجام متأسفانه میراث او مثل پارهای اقدامات دیگر نسبتا خوب شروع شد ولی نهایتا ناقص ماند و او عقب نشست. حالا در ماههای پایانی عملا او دیگر کاری نمیکند جز پارهای رفتارهای نمادین مثل حضور در ژاپن و ادای احترام به قربانیان بمباران اتمی. اینها بد نیست ولی زمان انتظار اینکه عملا سیاستی در ایالات متحده عوض و طرحی نو در انداخته شود، گذشته و تمام شده است. شیوه رایج این است که وقتی کارزارهای انتخاباتی وارد رقابتهای جدی میشوند عملا نهادهای قدرت مثل کاخ سفید، کنگره، سنا و پنتاگون فتیله را تا حد ممکن پایین میکشند تا راه برای مانور نامزد موردحمایتشان بازتر باشد. با این مقدمه باید عرض کنم مهمترین آموزه از دوران اوباما این نیست که نباید قدمی به سوی تغییر برداشت و نمیشود و نمیگذارند. بلکه این است که ساختار سیاسی و سرمایهداری به قدری متصلب است که این کار به آن سادگی که اوبامای جوان تصور میکرد میسر نیست. کار بسیار دشوار است و موانع هم بلند و استوار. اما البته تسلیمشدن و منفیبافی راه چاره نیست. اوباما به خاطر جایگاهش در قدرت فعلا دهان باز نمیکند که بگوید چه موانعی هست ولی آنان که باید ببینند که نابینا نیستند!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.