|

غیبت تشکل‌های دانش‌آموزی در داستان هدایت تحصیلی

مهدی بهلولی . آموزگار و کنشگر صنفی

داستان هدایت تحصیلی دانش‌آموزان در پایان دوره متوسطه اول که با فرازونشیب‌های زیادی همراه بود، را می‌توان از زاویه‌های گوناگون نگریست. البته از همان آغاز که برخی کم‌وکاستی‌های آن روشن شد، از سوی افراد گوناگون مورد نقد و بررسی‌های متفاوتی قرار گرفت، اما یک نکته فراموش‌شده در این داستان که کمتر به آن پرداخته شد این بود که در این کشاکش کمابیش یک‌ماهه که هنوز هم ادامه دارد، از هیچ‌کدام از گروه‌ها و نهادهای دانش‌آموزی هیچ خبری نشد. در آموزش‌وپرورش، هم انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان داریم و هم یک مجلس دانش‌آموزی که اعضای آن از میان دانش‌آموزان سراسر کشور برگزیده می‌شوند. چیزی نزدیک به یک ماه، اعتراض‌های گوناگون خانواده‌ها و دانش‌آموزان سال پایانی دوره اول متوسطه به صورتی گسترده در رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی منتشر شد. شماری از نمایندگان مجلس هم وارد موضوع شدند و حتی وزیر آموزش‌وپرورش را برای بیان توضیحات به مجلس کشاندند. رئیس‌جمهور، حسن روحانی، هم از این داستان دور نماند و در تلویزیون اعلام کرد که درباره هدایت تحصیلی اجباری، به کارگزاران مربوطه تذکر داده است. بااین‌همه اما از هیچ‌کدام از نهادهای دانش‌آموزی، هیچ اعتراضی برنخاست. شوربختانه در آموزش‌وپرورش، گویی همان داستان دیرین فرمان‌فرماست که همه‌چیز داریم، اما هیچ‌چیز نداریم! مجلس دانش‌آموزی و نهادهای «انتخابی» و شوراهای دانش‌آموزی داریم، اما تنها جنبه تزیینی دارند. در پایان دوران اصلاحات، در مجلس دانش‌آموزی، منشوری تصویب شد به نام «منشور ملی حقوق دانش‌آموز» و برای تصویب نهایی به شورای‌عالی آموزش‌وپرورش فرستاده شد. از آن زمان تاکنون، منشور ملی حقوق دانش‌آموز در شورای‌عالی آموزش‌وپرورش دارد خاک می‌خورد و هیچ خبری از آن نیست. تأسف‌بارتر این است که در این سال‌ها نیز هیچ نهاد دانش‌آموزی‌ای، به طور جدی این منشور را پیگیری نکرده است؛ گرچه با بحث هدایت تحصیلی امسال، بهتر است ‌بندی به این منشور افزوده شود که هیچ‌کس و هیچ نهادی حق ندارد دانش‌آموز را به اجبار به رشته‌ای تحصیلی بفرستد. هم‌اکنون در سطح جهان، بسیار سخن از آموزشی می‌رود که در آن دانش‌آموز با حقوق و وظایف مدنی خود آشنا شود. برای دستیابی به این هدف، برنامه‌های گوناگونی در نظر گرفته می‌شود که یکی از آنها همین بحث تشکل‌های مدنی دانش‌آموزان است. در برخی از رخدادهای اعتراضی آموزش‌وپرورش نیز، تشکل‌های دانش‌آموزی در کنار اتحادیه‌های آموزگاران و برخی دیگر از نهادهای مدنی و مردمی دیده می‌شوند؛ برای نمونه در اعتراض به جنبش خصوصی‌سازی آموزش‌وپرورش، نهادهای دانش‌آموزی نیز اغلب در کنار مردم و آموزگاران معترض قرار می‌گیرند. پرپیداست که دانش‌آموزان از کسانی هستند که از تصمیم‌های ریزودرشت فرادستان آموزش‌وپرورش، بیشترین اثرپذیری را دارند و بنابراین انتظار این است که اگر به‌راستی نهاد مدنی دانش‌آموزی در کشور وجود دارد، دست‌کم در برابر تصمیم‌های چالش‌برانگیز در آموزش‌وپرورش، سراسر خاموش و بی‌تفاوت نباشد. شاید وقت آن رسیده باشد که این نهادها از حالت تزئینی خارج شوند و نقش مهم خود در پرورش دانش‌آموز مدنی را برعهده بگیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.