|

لزوم ترویج فرهنگ‌ تجاری‌سازی فناوری

میوه‌های درخت تحقیق و توسعه

حمید زراعتگر. عضو هیأت‌علمی دانشكده مهندسی دریا دانشگاه صنعتی امیركبیر

تجاری‌سازی بسیاری از دستاوردهای تحقیقاتی و پژوهشی یا اختراع‌ها یا احتمالا نرم‌افزارها، سودآور است. بسیاری از نوآوری‌ها و اختراع‌ها را که در تحقیق ریشه دارد، می‌توان تجاری‌سازی کرد. در صورتی‌که بتوان یک نوآوری را تجاری‌سازی کرد، می‌تواند در اقتصاد کشور حائز اهمیت باشد. سهم و اندازه این اثرگذاری به حجم بازاری که این نوآوری به فروش خواهد رسید، بستگی دارد؛ برای مثال تلفن همراه هوشمند که تکنولوژی جدیدی است، به دلیل تعداد مشتری جهانی‌ای که ممکن است به صدها میلیون و حتی میلیاردها نمونه برسد، در اقتصاد کلان یک کشور و همچنین چرخه اقتصاد جهانی تأثیر بسیار ویژه‌ای داشته است. البته درعین‌حال که یک محصول قدرتمند در اقتصاد بسیار حائز اهمیت است، تعداد زیادی نوآوری با رقم فروش متوسط نیز می‌تواند در اقتصاد مؤثر باشد. نکته مغفول‌مانده تجاری‌سازی حق ثبت اختراع، نکته مغفول‌مانده تجاری‌سازی در کشور ماست. مسئله اساسی در کشور ما ثبت اختراع و حق مالکیت معنوی است. اگرچه اقداماتی انجام شده و قانون جدیدی در حال وضع‌شدن است، ولی تا تحقق این قانون و تبدیل‌شدن به یک فرهنگ عمومی فاصله دارد. بنابراین، محققان و افراد خلاق انگیزه‌های حداقلی در پیگیری تجاری‌سازی دستاورد فکری خود دارند. حمایت‌، شرط تحقق فرهنگ‌سازی مسئله فرهنگ‌سازی امری بسیار مهم در تحقق تجاری‌سازی است. برای شناخت هر مقوله‌ای لازم است ابتدا حول آن موضوع فرهنگ‌سازی شود. به‌این‌منظور قانون ثبت اختراع باید سهل شود، درعین‌حال پاسداری از اختراع ثبت‌شده باید سخت‌گیرانه به اجرا درآید. شاید لازم باشد برنامه‌های تلویزیونی‌ای در این زمینه در قالب‌های ساده (که عامه جامعه بتواند با آن ارتباط برقرار ‌کند)، تهیه شوند. لازم است نمونه ابداعات در کشورهای دیگر دنیا و همچنین در ایران که موفقیت‌های بزرگی کسب کرده است، همواره در صدر خبرهای عمومی باشد. شاید بتوان خبرهای اختصاصی، سمینارها و میزگردهای تخصصی را در محیط‌های دانشگاهی و تحقیقاتی حول اهمیت این موضوع برگزار کرد. باید افراد توانمند و باسابقه در حوزه‌های مختلف تخصصی را گردهم آورد و از آنها به صورت ویژه و خاص حمایت كرد. در رده کلان و دولتی، سیاست‌گذاری‌ها باید به‌گونه‌ای باشند که از مرکز تحقیقاتی خاص حمایت شود. شاید بتوان از موضوعاتی خاص که راهبردی است حمایت کرد. بنابراین حمایت قانونی، بودجه‌ای و امکاناتی از مجموعه‌ای از افراد توانمند، مراکز تحقیقاتی خاص و موضوعات خاص می‌تواند موجب شکل‌گیری این نوع تفکر شود. لزوم شناخت نوآوری‌ها و نوآوران در ادامه مقوله فرهنگ‌سازی، باید مقدماتی فراهم شود تا نوآوران و فارغ‌التحصیلان نخبه با سازوکاری، شناسایی و معرفی شوند تا این ارتباط بین تولیدکننده علم و صنعتگر تسهیل شود. نوآوری‌های روز دنیا و نوآوری‌های بومی باید شناسایی شده و با توجه به اولویت‌های صنعت کشور، مورد توجه و حمایت قرار گرفته و به مرحله تولید تجاری‌ برسند. این سازوکار می‌تواند به صورت یک دستورالعمل، یکی از فعالیت‌های مهم سازمان‌هایی مثل معاونت علمی و فناوری با ایجاد هماهنگی بین دیگر سازمان‌های علمی، صنعتی، تحقیقاتی و وزارتخانه‌ها باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.