بازدید از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران
خلوت «مرد نیلبکزن»
سحر آزاد: «مرد نیلبکزن» دیگر امیدی به ترمیم دسته شکستهاش ندارد. خلوت او در گوشهای از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران یادآور دلتنگیهای سازندهاش، بهمن محصص، نیز هست که با درگذشت او، امیدهایی که برای بازسازی این اثر وجود داشت، نیز از بین رفت. بازدیدهای خبرنگاران از موزه هنرهای معاصر تهران هنوز ادامه دارد. درهای گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران تابهحال چهاربار برای اهالی رسانه باز شده است؛ یکبار در زمان مدیریت علیرضا سمیعآذر، دومینبار در زمان مدیریت حبیب صادقی و سومینبار در زمان مدیریت حمید شالویی بر موزه هنرهای معاصر تهران. چهارمین بازدید نیز مرداد امسال به مناسبت روز خبرنگار برای چندین گروه صورت گرفت. البته اینبار علاوهبر نمایش آثاری که در گنجینه نگهداری میشوند، دلیل دیگری هم برای بازدید خبرنگاران وجود داشت. بعد از حساسیتهایی که در مورد موزه هنرهای معاصر به وجود آمد، رسانهها و انجمنهای تجسمی بهخصوص انجمن هنرمندان نقاش ایران بهدنبال شفافیت درباره تعداد آثار نگهداریشده در گنجینه بودند. این حساسیتها از آنجا ناشی شد که شهریورماه 94، مجید ملانوروزی، مدیر مرکز هنرهای تجسمی، از سرقت برخی از آثار گنجینه از سوی امین اموال موزه خبر داد. او به ایسنا گفته بود: «از زمستان و قبل از نوروز 94 بود که امیناموال شروع به خارجکردن آثار کرد و وقتی متوجه موضوع شدیم، سهماه طول کشید تا آثار را برگردانیم». اما این تمام ماجرا نبود. زمستان سال گذشته موزه هنرهای معاصر تهران خبرساز شد. این واکنشها از آنجا ناشی شد که در ابتدا خبرهایی مبنیبر واگذاری موزه هنرهای معاصر تهران به بنیاد رودکی منتشر شد؛ بنیادی که با وجود گرفتن بودجه از سوی دولت اما منابع درآمدیاش به دولت بازگردانده نمیشود و به دلیل نبود همین شفافیت، اهالی هنر بیم آن داشتند که با واگذاری موزه به این نهاد، وضعیت برگزاری نمایشگاه به بهانه سودآوری افت پیدا کند یا سرنوشت آثاری که ارزش مادی و معنوی بالایی دارند، مورد آسیب قرار بگیرد. همین مسئله اعتراض رسانهها و هنرمندان را بهدنبال داشت تا جایی که در یکی از تجمعها در مقابل موزه، ملانوروزی به میان حاضران آمد و به جمعیت اطمینانخاطر داد که این کار صورت نمیگیرد. او همچنین از انتشار کتاب آثار موزه خبر داد. هرچند انتشار این کتاب تا حدودی معترضان را آسودهخاطر کرد، اما دغدغه اصلی جامعه هنری و رسانهها مبنیبر تعداد آثاری که در گنجینه نگهداری میشود، بهعنوان یک مطالبه باقی ماند و هنرمندان خواستار نمایش آثار برای خبرنگاران و تعدادی از هنرمندان شدند. مهمترین دلیل این خواسته نیز نبود آماری دقیق درباره آثاری است که در گنجینه وجود دارد و در این سالها هیچیک از مدیران آمار دقیقی در این زمینه ارائه نکردند و معمولا گفته میشود که بیش از سه هزار اثر در داخل گنجینه نگهداری میشود. در بازدید اخیری که موزه هنرهای معاصر برای خبرنگاران برگزار کرد، تعدادی از آنها صبح روز دوشنبه، 18 مرداد از بخشی از آثار نگهداریشده، بازدید کردند. در این مراسم امیر راد، هنرمند و مسئول کانون نئومدیای موزه هنرهای معاصر تهران ضمن بیان توضیحاتی درباره آثار، به پرسشهای خبرنگاران پاسخ داد که ازجمله آنها تعداد مشخص آثار بود. او در این مورد چنین پاسخ داد: «درباره شمارش آثار روش یکسانی وجود نداشته است. گاهی یک اثر سهلتی که باید یک اثر شمرده میشد، ۳ اثر شمارش شده و گاه ۳۱ برگ جدا از یک هنرمند بهعنوان یک اثر شمرده شده است». همچنین در این بازدید برخی از آثاری که به دلیل مغایرت فرهنگی امکان نمایش عمومی ندارند، برای خبرنگاران نشان داده شد و در ادامه یکی از پرسشهایی که در این سالها درباره معاصربودن این مکان سؤال میشود، مطرح شد. راد با بیان اینکه این مکان در بدو تأسیس قرار بوده بهعنوان موزهای برای نمایش آثار هنرمندان ایرانی باشد اما با بالارفتن قیمت نفت و بهترشدن شرایط اقتصادی، آثاری از هنرمندان شناختهشده بینالمللی و ایرانی خریداری و به همین دلیل موزه هنرهای معاصر تأسیس شد. از جمله مسائل دیگری که در تمام این سالها بارها عنوان و در این برنامه هم مطرح شد، افزایش مساحت موزه و اضافهشدن بازارچهای است که در کنار موزه قرار دارد. راد اظهار کرد که فضای موزه هشتهزار مترمربع و فضای بازارچه 16هزار مترمربع است که در صورت اضافهشدن این بازارچه به فضای موزه، امکان بهتری در اختیار این مکان قرار میگیرد اما تاکنون این فضا در اختیار موزه قرار نگرفته است. یکی دیگر از مکانهایی که در این برنامه از سوی خبرنگاران بازدید شد، اتاق مرمت آثار بود اما در گوشهای از این اتاق، مجسمه «مرد نیلبکزن» اثر بهمن محصص دور از دیگر آثار قرار داشت؛ این اثر تا سالها در زیر سن تئاتر شهر نگهداری میشد. وقتی تئاتر شهر ساخته میشد، به دو مجسمهساز معاصر سفارش داده شد تا متناسب با طراحی بنای تئاترشهر مجسمههایی را برای محوطه باز این محل طراحی کنند. پرویز تناولی «فرهاد قفلزن» و بهمن محصص «مرد نیلبکزن» را ساختند. بعد از پیروزی انقلاب این مجسمه به انبار تئاتر شهر منتقل شد تا اینکه در سال 86 موضوع انتقال این اثر از تئاتر شهر به موزه هنرهای معاصر تهران مطرح شد. حبیبالله صادقی، مدیر وقت موزه در آن زمان گفت که بسیاری از هنرمندان ازجمله پرویز تناولی برای ترمیم و احیای مجسمه اعلام آمادگی کردهاند. او در ادامه عنوان کرده بود که قرار است به شمال کشور رفته و با بهمن محصص دیدار و گفتوگو کند. بااینحال بهرام دبیری، نقاش هم در همان زمان گفته بود که امکان این کار وجود ندارد: «بهمن محصص خلق و خوی خاصی دارد، دلتنگ و ناراضی است و در گوشهای از این کشور بهدور از انظار زندگی میکند و مایل نیست کسی را ببیند. من به آقای صادقی هم گفتم که برای ترمیم مجسمه از پرویز تناولی بخواهد زیر نظر محصص یا چند مشاور این کار را انجام دهد». با وجود اینها با درگذشت محصص، پیگیری برای ترمیم این مجسمهها ادامه نیافت و حالا اثر او مانند سالهای پایانی خود هنرمند دور از دیگر آثار گنجینه روزگار میگذراند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.