۲ ماه پس از آغاز عملیات نیروهای دموکراتیک سوریه علیه داعش
منبج آزاد شد
نقاب سیاهش را از سر برمیدارد و با خندهای که همه صورتش را گرفته، آن را در آتش میاندازد، زنان دیگر یکییکی از راه میرسند و لباسهای یکدست سیاه خود را میسوزانند؛ این ویدئو کوتاه که همه رسانههای اجتماعی را قرق کرده، گویای رنجی است که زنان تحت حکومت داعش در شهر منبج از سر گذراندهاند. روز گذشته و دو ماه پس از آغاز عملیات آزادسازی شهر استراتژیک منبج، نیروهای دموکراتیک سوریه (یگانهای مدافع خلق و جنگجویان عرب) با حمایت نیروهای هوایی ایالات متحده توانستند تقریبا «کنترل کامل» دژ داعش را برعهده گیرند. این نیروها دو ماه پیش با حمایت نیروهای ویژه ایالات متحده، عملیات بازپسگیری آخرین جبهه داعش در مرز ترکیه و سوریه را آغاز کردند. به گفته دیدهبان حقوقبشر سوریه در لندن، نیروهای دموکراتیک سوریه روز شنبه کنترل منبج را به دست گرفتند و در حال گشتزدن در این شهر برای یافتن اعضای باقیمانده داعش هستند. «این شهر محل کلیدی انتقال تجهیزات داعش از مرز ترکیه به رقه، پایتخت خودخوانده داعش، بود. حدود 30 هزار جنگجوی کُرد و نزدیک به پنج هزار جنگجوی عرب در ائتلاف نیروهای دموکراتیک سوریه با یکدیگر همکاری میکنند. این نیروها در اوایل سال 2016 آماده آغاز عملیات آزادسازی منبج بودند اما ایالات متحده به دلیل مخالفت ترکیه، از این عملیات صرفنظر کرد و از نیروهای تحت رهبری کُردها هم خواست این عملیات را به تعویق بیندازند. از آنجاییکه روژاوا (کردستان سوریه) از سال 2012 از سوی ترکیه محاصره شده است، نیروهای دموکراتیک سوریه برای افزایش تأثیر نیروهای زمینی خود به همکاری تاکتیکی خود با جنگندههای آمریکایی متکی بود و ازهمینرو به توصیه آمریکا توجه کرد. بااینحال، از آنجایی که تضعیف داعش در سوریه میتواند دستاورد بزرگی برای دولت آمریکا پیش از انتخابات ریاستجمهوری سال جاری این کشور باشد، دولت باراک اوباما درنهایت درخواستهای ترکیه را نادیده گرفت و در پایان ماه می به نیروهای دموکراتیک سوریه چراغسبز نشان داد.اگرچه حمله منبج درواقع عملیات نیروهای دموکراتیک سوریه است، اما از سوی سههزارو 500 مبارز شورای نظامی منبج رهبری میشود؛ شورایی که حدود سه هزار نفر از اعضای آن، از ساکنان عرب این شهر بودهاند. شورای نظامی منبج هم مانند نیروهای دموکراتیک سوریه، سازمانی چند قومیتی است که علاوه بر عربها، شامل کُردها، قفقازها و ترکمنها هم میشود. به گفته نیروهای شورای نظامی منبج، از حدود 10 روز پیش و با تضعیف قدرت داعش، جوانان بیشتری از این شهر به عملیات آزادسازی پیوستند. یکی از دلایل افزونشدن شادی مردم از آزادی این شهر، تلفات اندک غیرنظامیان بود. اگرچه داعش با استفاده از غیرنظامیان بهعنوان سپر انسانی تلاش کرد عملیات را به تعویق بیندازد، اما مبارزان شورای نظامی این شهر دالانهای بشردوستانهای را برای نجات غیرنظامیان باز کردند و در هفتههای اخیر صدها نفر از آنها توانستند با امنیت از منطقه جنگی خارج شوند. پس از رقه، منبج دومین شهر بزرگ تحت اشغال داعش در سوریه است. این شهر مهمترین نقطه ارتباطی بین کلانشهرهای سوریه، عراق و ترکیه، در ٨٥کیلومتری حلب، ٤٥کیلومتری جرابلس و ٦٥کیلومتری کوبانی قرار گرفته و از لحاظ نظامی و ارتباط با سایر نقاط جهان، از اهمیت استراتژیکی برخوردار است و گروه داعش را به رقه و دیگر نقاط جهان متصل میکند. ازهمینرو به باور ناظران، آزادسازی این شهر گام بزرگی برای آزادی رقه است. بااینحال، به باور برخی ناظران، به نظر میرسد پس از آزادسازی منبج و پیش از عملیات رقه، نوبت به مبارزه برای آزادسازی جرابلس خواهد رسید. جرابلس آخرین شهری است که در مرز ترکیه هنوز در کنترل داعش است. اهمیت آزادسازی جرابلس از این جهت است که خطوط ارتباطی داعش با شمال سوریه و مرز ترکیه کامل قطع خواهد شد. منبج همچنین در مسیر راههای اصلی از مرز ترکیه به رقه و حلب است. جادههایی که از منبج میگذرد برای داعش اهمیت حیاتی داشت؛ از این جادهها نیروهای تروریستی داوطلب و تسلیحات و آذوقه به رقه میرفت و از آنجا برخی از نیروهای تروریستی آموزشدیده به اروپا برمیگشتند. «برت مکگرک»، نماینده رئیسجمهوری آمریکا در جنگ با داعش، میگوید عاملان حملات پاریس و بروکسل از شهر منبج و سپس از طریق ترکیه به اروپا رفته بودند. این شهر همچنین شهرهای مهم سوریه را به شهرهای غربی عراق مثل موصل و بغداد متصل میکند. در گذشته پروژههای بزرگ کشاورزی، دهها هزار نفر از مردم دیگر شهرهای سوریه را به منبج جذب کرد و ازهمینرو به تغییر بافت جمعیتی این شهر و منطقه منجر شد. زندگی قومی و قبیلهای در منبج بسیار قوی و زنده است و اکثریت جمعیت این شهر را عربهای سنی تشکیل میدهند؛ جمعیتی که روابط خوبی با قبایل عرب سنی غرب عراق دارند. کُردها پیشتر بخش زیادی از جمعیت این شهر را تشکیل میدادند، اما در طول زمان جمعیت آنها به طور سیستماتیک کاهش یافت و اکنون فقط 25 درصد ساکنان این شهر کُرد هستند. ---------------------------------- سخنگوی نیروی یگانهای مدافع خلق در گفتگو با «شرق»: شورای خودمدیریتی منبج تشکیل میشود «ریدور خلیل»، سخنگوی نیروی یگانهای مدافع خلق وابسته به کردهای سوری در گفتگویی با «شرق»، با اشاره به آزادسازی منبج، گفت: 90 درصد شهر از وجود تروریستها پاکسازی شده بود و منبج از کنترل گروه داعش خارج شد. او با تأکید بر اراده مسئولان سیستم فدرالیسم دموکراتیک در کردستان سوریه در کمک به مردم منبج برای اداره موقت این منطقه، اذعان کرد: پس از آزادسازی، شورای اداره خودمدیریتی منبج تشکیل خواهد شد و درباره نحوه اداره این منطقه تصمیم خواهد گرفت. سخنگوی نیروهای یگانهای مدافع خلق با اعلام این موضوع که شمار زیادی از غیرنظامیان در چند روز گذشته از سوی این نیروها از محاصره داعش نجات پیدا کرده بودند، توضیح داد: داعش در محاصره همهجانبهای قرار گرفته و راه فراری برای آنها باقی نمانده بود؛ یا باید تسلیم یا در جنگ کشته میشدند؛ بنابراین آنها برای اینکه حرکت نیروهای ما را کُند کنند، سعی میکنند از سپر انسانی استفاده کرده و غیرنظامیان را بهعنوان مانعی برای طولانیشدن جنگ به کار گیرند. خلیل افزود: خوشبختانه با تلاش نیروهای دموکراتیک سوریه و شورای نظامی منبج، در چند روز گذشته هزاران نفر از مردم رنجدیده منطقه در عملیاتهایی از دست تروریستها آزاد شده و به مناطق امن منتقل شدهاند. این فرمانده کرد سوری به قتلعام غیرنظامیان از سوی گروه داعش در برخی از نقاط منبج اشاره کرد و یادآور شد: کشتار امری عادی برای این گروه تروریستی است و هیچگونه معیار اخلاقی و انسانی در تحرکهایشان وجود ندارد. برای آنها هیچ فرقی بین نظامی و غیرنظامی وجود نداشته و با درندگی کامل، افراد عادی و اعضای خانوادهها را به صورت گروهی نسلکشی میکنند که تا به حال چندین گور جمعی در منطقه منبج پیدا شده است. خلیل درادامه افزود: در مدت اخیر، نیروهای ما نشان دادند قادرند داعش را به بنبست برسانند و اگر تجهیزات نظامی مناسب در اختیارشان قرار گیرد، قادر خواهند بود این گروه تروریستی را از بین ببرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.