هند و سياست توازن بين تهران و رياض
آزاده بابايينژاد
افزايش ٢٠ درصدي صادرات نفت ايران به هند، آن هم در ماههاي پسابرجام، از دميدن روحي تازه در شريانهاي اقتصادي كشور خبر ميدهد، بهويژه آنكه رياض بارها از آمادگي كشورش براي فروش نفت ارزان به دهلي بهعنوان بزرگترين واردكننده و مصرفكننده طلاي سياه، سخن گفته بود. آگاهان سياسي بر اين باورند در دهه اخير كه برخي از همسايگان ايران از جمله هند، كمتر در كانون توجهات تهران بودند، عربستان از اين جاي خالي به نفع خود استفاده و عمده توجهش را به كشورهاي آسياي مركزي معطوف كرد. ميتوان گفت از سال ٢٠٠١ و حوادث ١١ سپتامبر به این سو انتقادهاي گستردهاي از فضاي اجتماعي و سياسي عربستان با خود بههمراه داشت و همین مسئله باعث تکدرخاطر صميميترين دوستان رياض از جمله آمريكا و موجبات دلخوري عربستان از متحدان غربياش شد؛ در پي آن، ریاض بر آن شد به جذب كشورهاي منطقه از جمله هند و پاكستان روي آورد كه از قضا دلارهاي نفتياش بيشازپيش در خاورميانه مجال جولان داشت؛ نقطه عطف اين تغيير رويكرد عربستان را میتوان در سفر نخستوزير وقت دهلي، «موهان سينگ»، به رياض در سال ٢٠١٠ دید كه براي اولينبار وليعهد عربستان و تمام اعضاي كابينه به استقبال سينگ و هيأت همراهش رفتند و در مسير ٤٥ كيلومتري از فرودگاه تا كاخ پادشاهي، پرچمهاي دو كشور به اهتزاز درآمده بود. در اين ميان عربستان نفت ارزان به اين كشور پرجمعيت ميفروشد، از طرف ديگر هند براي تأمين انرژي به اين منابع نياز دارد، هنوز هم هند و عربستان درباره مسائل مهمي از جمله كشمير، حمايت مالي از گروههاي افراطي و تأسيس مدارس ديني در جايجاي پاكستان، اختلافنظرهاي بنياديني دارند؛ اما ميزان و حجم روابط تجاري دهلي با كشورهاي حوزه خليج فارس بيش از دو برابر حجم روابط هند با كل اروپاست. در واقع هند ميخواهد با حفظ توازن، شانس دوستي با ايران و عربستان را از دست ندهد؛ زيرا به همان اندازه كه انرژي ارزان را از عربستان وارد ميكند، ايران را بهترين راه براي اتصال شبهجزيره هند به آسياي مركزي و اروپا ميداند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.