|

رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا کودتای ناکام نظامیان را محکوم کرد

موهبت یک کودتا

با گذشت حدود سه ‌هفته از کودتای ناکام نظامیان در ترکیه، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده اولین مقام آمریکایی است که پا پیش گذاشته تا برای گفت‌وگوی مستقیم با همتایان ترک خود، عازم آنکارا شود. در این میان، جایی بهتر از پارلمان آسیب‌دیده ترکیه نمی‌توانست محل اولین دیدار ژنرال جوزف دانفورد با ژنرال هولوسی آکار، رئیس ستاد مشترک ارتش آن کشور در روز دوشنبه باشد؛ ساختمانی که در روز 15 جولای، هدف بمباران کودتاچیان قرار گرفته، اما جان سالم به در برده بود. ژنرال دانفورد که البته بنا بر بیانیه رسمی وزارت دفاع ایالات متحده در وهله اول با هدف دیدار با پرسنل نظامی آمریکایی مستقر در پایگاه هوایی اینجرلیک عازم ترکیه شده، در دیدار با همتای ترک خود و همچنین اسماعیل قهرمان، سخنگوی پارلمان ترکیه، بازماندن پارلمان آن کشور در جریان عملیات کودتاچیان را نشانه‌ای از شجاعت بسیار نمایندگان و ساختمان آسیب‌دیده پارلمان را نمادی از قدرت و عظمت ترکیه دانسته است. این مقام ارشد نظامی همچنین در حالی بر پشتیبانی جدی ایالات متحده از آنکارا تأکید کرده که با وقوع کودتای 15 جولای، تنش‌ها بیش از هر زمان دیگری بین این دو متحد ناتو بالا گرفته است. در این میان، برخی مقامات دولتی ترکیه حتی تا آنجا پیش رفته‌اند که از نقش احتمالی واشنگتن در سازماندهی کودتا سخن می‌گویند؛ اتهامی که به‌شدت از سوی کاخ سفید رد شده است. با این اوصاف، به نظر می‌رسد سفر اخیر رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا تازه‌ترین تلاش دولت اوباما برای بهبود روابط خود با دولت رجب طیب اردوغان باشد؛ چراکه در بیانیه وزارت دفاع آمده است طرف آمریکایی در دیدار با بن‌علی ییلدریم، نخست‌وزیر ترکیه، حامل پیام‌هایی در محکومیت قاطعانه کودتای نافرجام و تأکید بر اهمیت همکاری‌های دامنه‌دار ایالات متحده و ترکیه در تحکیم امنیت منطقه خواهد بود؛ همکاری‌هایی که به بهترین شکل به واسطه کمک‌های مستقیم و غیرمستقیم ترکیه به عملیات نظامی ناتو و ائتلاف ضدداعش در قالب همکاری‌های اطلاعاتی و نظامی و دراختیارگذاشتن پایگاه هوایی اینجرلیک در جنوب آن کشور تحقق‌یافتنی است. اما این تمامی ماجرا نیست. گذشته از شک و تردید آنکارا مبنی بر بهره‌گیری کودتاچیان از پایگاه هوایی اینجرلیک برای به پرواز درآوردن هواپیماهای خود که در ساعات پس از برپایی کودتا به قطع برق این پایگاه از سوی دولت انجامیده بود، مقامات ترک بر این باورند که مغز متفکر کودتا کسی جز فتح‌الله گولن، واعظ مسلمانی نیست که سال‌هاست در پنسیلوانیای آمریکا در تبعید به سر می‌برد؛ اتهامی که احتمال دست‌داشتن واشنگتن در کودتای اخیر را تقویت می‌کند. با وجود این و در شرایطی که شخص‌گولن تمامی اتهامات را به‌شدت رد کرده است، دولت عدالت و توسعه اصرار دارد که اگر آمریکا می‌خواهد مداخله‌نکردن خود در واقعه کودتا را اثبات کند، باید به درخواست‌های آنکارا برای استرداد گولن پاسخ مثبت دهد. آنکارا مدعی است پرونده‌هایی حاوی شواهد و مدارکی از نقش گولن در کودتای 15 جولای را به واشنگتن ارسال کرده و از آنان خواسته است تامتهم اصلی کودتا را به کشور بازگردانند. به گزارش خبرگزاری دولتی آناتولی، بکیر بوزداغ، وزیر دادگستری ترکیه نیز در حالی روز گذشته دومین درخواست کتبی دولت برای بازداشت گولن را به ایالات متحده ارسال کرده که کاخ سفید، جمعه گذشته، ضمن تأیید دریافت درخواست استرداد گولن، اعلام کرده بود به دلایل بیشتری برای اثبات نقش او در کودتا نیاز دارد. پناه‌جو در ازای ویزا اما اگر از تمامی فراز و نشیب‌های روابط آنکارا و واشنگتن بگذریم، در این سوی اقیانوس اطلس نیز اوضاع چندان بر وفق مراد دولت اردوغان نیست. شاهد این مدعا نیز واکنش تند مقامات اروپایی به مصاحبه اخیر مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه با روزنامه‌ای آلمانی است که گویا از سوی رهبران اروپایی به تهدید تعبیر شده است. چاووش‌اوغلو در مصاحبه‌ای که چند روز پیش در روزنامه فرانکفورتر آلگماینه به چاپ رسیده، اعلام کرده ترکیه در صورت اعطانشدن حق سفر بدون ویزا به شهروندانش، در مفاد توافق‌نامه 18 مارس با شرکای اروپایی‌اش که متضمن پذیرش پناه‌جویان غیرقانونی استردادشده از سوی ترکیه و جلوگیری از ورود شمار بیشتری از آنان به محدوده اتحادیه اروپاست، تجدیدنظر خواهد کرد. اتحادیه اروپا در مقابل متعهد شده بود در ازای هر پناه‌جوی بازگشت‌داده‌شده، یک پناه‌جوی سوری را پذیرفته و جدای از اعطای کمک سه‌میلیارددلاری به ترکیه، در صورت مهیابودن شرایط، امکان سفر شش‌ماهه و بدون ویزای شهروندان ترک به اروپا را فراهم کند. حال اما ادعای وزیر خارجه ترکیه مبنی بر لغو یک‌طرفه توافق، اعتراض مقامات اروپایی و به‌خصوص مقامات آلمانی را برانگیخته است. فرانک والتر اشتاین‌مایر، وزیر خارجه آلمان ضمن تأکید بر آنکه اولتیماتوم‌ها و تهدیدهای طرف ترک راه به جایی نخواهد برد، خاطرنشان کرده آنکارا هنوز اقدامات لازم و توافق‌شده برای مهیاکردن شرایط سفر بدون ویزای شهروندانش را به طور کامل انجام نداده است. زیگمار گابریل، معاون صدراعظم آلمان نیز در حالی هشدار داده اتحادیه اروپا نباید مغلوب باج‌خواهی ترکیه شود که سباستین کورتز، وزیر خارجه اتریش نیز در پیامی توییتری، اظهار کرده اولتیماتوم چاووش‌اوغلو به هیچ عنوان پذیرفتنی نیست و این نباید مانع از آن شود که اتحادیه اروپا از مرزهای خود حفاظت کند. وزیر خارجه ترکیه البته در این مورد به سخنان کورتز واکنش نشان داده است. او در پاسخی توییتری مدعی شده آنچه در مصاحبه گفته شده، نه یک اولتیماتوم، بلکه صرفا نظری شخصی است و همتای اتریشی خود را با طعنه به احترام به آزادی بیان دعوت کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.