بازار هنر فروشی
عزیز قاسمزاده. خواننده
بازار هنر، کالای هنر و هنرفروشی... هنر در این ملک سازوکار شایستهوبایسته را برای بروز و ظهور نیافته و دراینمیان هنر موسیقی سهم بیشتری را در جفادیدنها به نسبت سایر هنرها داشته است. تا اینجا بسیاری بر این وضعیت تلخ و علل و عوامل این پریشانی وقوف دارند. اما در سالهای اخیر هنر موسیقی دچار هجمهای از سوی کسانی است که بدون کمترین ارتباطی با دنیای هنر، بیشترین نفع اقتصادی را از امری میبرند که غایتش فقط زیباییآفرینی و زیباییپراکنی است. این جماعت با نگاه بیزینسی به هنر موسیقی، آسیبهایی جدی بر این هنر وارد کردهاند. متأسفانه در پیدایش این حادثه پارهای از دستاندرکاران هنر هم نقشآفرینند. وقتی خوانندهای حاضر میشود در یک مکان 10 هزارنفری غیراستاندارد سه بار در یک روز روی صحنه برود و از آنسو مخاطبانی هم حاضر باشند به خاطر عشق و علاقه ویژه خود به خوانندهای یا گروهی به هیچ شکوهای و با خرید بلیتهای آنچنانی در چنین مکانهای غیراستانداردی حضور یابند، خود به دامنزدن به این وضعیت نابسامان یاری میرسانند. متأسفانه اغلب مخاطبان با همه نارضایتیهایی که در این کنسرتها میبینند، بیسروصدا به خانههای خود برمیگردند و حتی با قبول این شرایط به عشق خواننده مورد علاقه خود باز هم حاضرند دیگربار به هر جفایی تن دهند. اما هرگز از خود نمیپرسند چرا خواننده یا گروهی که اینقدر دوستش دارند، هرگز برای احترام دوستدارانشان حاضر نمیشوند از برگزارکردن کنسرت در چنین مکانهایی امتناع ورزند. بهتازگی دوست نازنین روزنامهنگارم بابک مهدیزاده به اتفاق خانواده برای تماشای کنسرت گروه «پالت» رفته بودند. مکان کنسرت تالار عروسی بود. حاضران این کنسرت هم به لحاظ صدابرداری و هم امکان نداشتن موقعیت دیداری خوب برای تماشای کنسرت، ناراضی از وضع موجود بودند. بابک مهدیزاده با توجه به موقعیت روزنامهنگاریاش این وضع را تاب نمیآورد و بر تهیهکننده برنامه بانگ اعتراض بلند میکند. اما با کمال تعجب، او و خانوادهاش را از مکان کنسرت همراه توهین و الفاظ رکیک بیرون میاندازند. همین اتفاق نشان میدهد این هنرفروشان تهی از هنر از چه پشتوانهای از حمایت و همراهی برخوردار هستند که بهراحتی کسانی را با وجود متحملشدن خرید بلیت به قیمت گزاف 90 هزار تومان، به بیرون سالن پرت میکنند. این جماعت احساس امنیت خاصی برای کسب درآمدهای میلیاردی دارند. از آنسو هم پارهای از دستاندرکاران هنر موسیقی به دلیل قراردادهای بالای خود با این جماعت، برایشان اهمیتی ندارد بر مخاطبان و دوستدارانشان چه میگذرد. این مافیا اکنون در کشور در حال گسترش است و قربانیانش جوانان دلسوخته گمنامی در سراسر این ملک هستند که با وجود تحصیل موسیقی نزد استادان بزرگ، هیچگاه فرصت معرفیشدن پیدا نمیکنند، زیرا بروپاگاندای رسانهای در ائتلاف با مافیای هنر هرگز حاضر به معرفی آنها نیست، زیرا حضور گسترده افراد متعدد و متکثر در عرصه موسیقی موجب شکستن این انحصار و درنتیجه فروپاشیدهشدن این مافیای اقتصادی است که درآمدهای کلان بیشماری را نصیب عده خاصی میکند. نیمنگاهی به وضعیت گروههای موسیقی شهرستانی، نشان میدهد نوازندگان و خوانندگان گمنامی میانشان پیدا میشود که سالها از راههای دور خود را نزد بهترین استادان رسانده و با عشق به فراگیری موسیقی نشستهاند و بعضا میانشان خوانندهها و نوازندههای قابلاعتنایی پیدا میشود اما هیچ جا ملجا این دلسوختگان نیست. این سرمایههای هنری دردمندانه به تماشای این صحنههای دردناک نشستهاند. اتفاقی که برای بابک مهدیزاده افتاده است، محصول یک ائتلاف خواسته و ناخواسته سهگانه است. یک سوی آن هنرفروشان بیهنرند که فقط به ارتفاع ثروت میاندیشند. یک سو دستاندرکاران هنر هستند که ترجیح میدهند با گرفتن دستمزدهای بالا، کمتر دردسر بکشند و امور را به چنین افرادی بسپرند و از قبل هم با این جماعت طی میکنند لغو و برگزاری کنسرت و چگونگی و میزان تبلیغات مسئله خودتان است. ما فقط دستمزدمان را میخواهیم. اما ضلع سوم و اتفاقا تأثیرگذارتر این مثلث، مخاطبانی هستند که در صورت بروز اعتراض و ناراحتی خود با نخریدن بلیت و حضورنداشتن در چنین مکانهایی میتوانند به این نابسامانی عمیق پایان دهند. اما تا وقتی که بیهیچ شکوهای با خرید بلیتهایی به قیمت گزاف به مکانهای غیراستاندارد میروند و سه سانس به تماشای کنسرتی مینشینند که در هر سانس 10 تا 12 هزار انسان حضور دارند، حقیقتا پیچیدن طومار این مافیا کمی صعب و دشوار میشود. اما اگر مردم بهعنوان مخاطبان واقعی موسیقی حضور در چنین مکانهایی را با هر توجیهی که عوامل آن میآورند، تحریم کنند، در گام نخست پای این سودجویان هنرفروش بیهنر از ساحت موسیقی قلم خواهد شد. اینجا صحنه مواجهه رودرروی اهالی هنر و مخاطبانشان است. گمان میکنم رسیدن به این نقطه راه را برای برگزاری کنسرت با شرایط مناسب هموار کند. وقتی کنسرتگذاران افراد غیرهنری سودجو باشند، عاقبت خوشی برای هنر متصور نیست. علت گرانی قیمتهای بلیت وجود همین سودجویان هنر است. از آنسو تردیدی نیست برگزاری کنسرت متحمل هزینههای کلان است و باید تصمیمسازان هنری برای رفاه مردم و ضررنکردن هنرمندان چارهای دراینباره بیندیشند. البته این سخن ناظر بر هنرمندان گمنامتر است والا هنرمندانی که چهره شدهاند اگر برای مخاطبان خود کمی حرمت قائل باشند، میتوانند با اندکی سختیکشیدن و نظارت، هم مکانهای قابل قبول را برای کنسرت انتخاب کنند و هم با کنارزدن این واسطهها قیمتهای بلیت را پایینتر بیاورند. مشکل اینجاست آنها فقط با فردی طرفند که از قبل به حسابشان پول میریزد دیگر با هیچچیز کار ندارند. این نگاه باید اصلاح شود. هنرمند باید برای دوستدارانش احترام قائل شود. کسی که مخاطب خود را در جامعه پیدا کرده، اتفاقا مسئولیت اخلاقی مهمتری دارد. این دسته از هنرمندان باید بیندیشند اولا همه سرمایهها مادی نیست که آنها در جمعکردن آن بکوشند. ثانیا اینکه با مبارزه علیه این دلالان، آنها خود میتوانند بخش اعظم دستمزدهایشان را دریافت کنند؛ منتها با نظارت دقیق و هدایت عوامل برگزارکنندهای که خود تعیین میکنند. این کار نیازمند حوصله است و آیا اینهمه دوستدار و هوادار صادق، نمیارزد کمی هم به فکر آنها باشیم؟ مرادم در این نوشتار ژانر خاصی از موسیقی نیست. همه کسانی که در موسیقی مخاطب خاص خود را پیدا کردهاند، باید برای مهندسیشدن این ایده تلاش کنند. والا بهتدریج این حقایق تلخ میتواند روزگاری که آگاهیها از سطح به عمق برسد، این هواداران را روبهروی هنرمندان مورد علاقه خود قرار دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.