|

مروری بر «موش» بهمن فرسی

توسعه مداوم بیهودگی

شرق: موش‌شدن. در یک کلام ماجرای سومین نمایش‌نامه بهمن فرسی با نامِ «موش» است بعد از «گلدان» و «چوب زير بغل». ماجرای شهری که توسط نُه تن از شهروندان آن خریده می‌شود. شهروندان هفت سال به‌بالا حق شهروندی خود را گرفته و از شهر رفته‌اند. هفت‌ساله‎ها و زير هفت‌ساله‎هایی ماندند که بزرگ و تكثير می‌شوند تا جايي كه شهرِ ترفنج در زمان روایت، چهارده ميليون نفوس دارد و در هر مترمربع چهل نفر زندگي مي‎كنند. آسمان‎خراش‎ها سراسر ترفنج را دربرگرفته‎اند و تاريكي در خيابان‎ها محسوس است و تنها نقطه‎ خالي شهر دخمه موش است. مردگان نه دفن مي‌شوند، نه در معرض هجوم پرندگان و جانوران دیگر قرار مي‎گيرند، سوزانده مي‎شوند. به صابون و كود تبدیل می‌شوند تا حتی بعد از مرگ هم به درد جامعه بخورند. این شهر با آیین فردی اداره می‌شود. فردیت دیگر تنها اصلِ موجود در این سرزمین است، حتی به‌ قیمت محکومیت جمع. فرسی در سال‌های دهه چهل وضعیتی را به تصویر می‌کشد که در آن مردم و جامعه به بهای آزادی فردی رفته‌رفته همه چیز خود را از دست می‌دهند و به موش تبدیل می‌شوند. «توسعه مداوم دغدغه و بیهودگی: اینم یه معنی زندگی‌یه!» زمان بازی: پس‌فردا است. مکان بازی هم شهری که نام آن در گذشته ترفنج بوده است. «موش» اولین نمایش‌نامه بهمن فرسی است که به‌گفته علی‌اکبر علیزاد، دبیر مجموعه نمایش‌نامه‌های بیدگل «به هدف هماوایی معاصر با یکی از پیشگامان تآتر و ادبیات نمایشی فارسی طراحی شده است.» موش شخصيت اصلي نمايشنامه است که «به نوع به‌خصوص زندگي كرده، بد نيست، خوب نيست، مخالف نيست، موافق نيست، رام نيست، سركش نيست، دوست نداره، زن نداره، ...». در حدود يکصد و نه سال پيش در اتاق شماره سيزده مسافرخانه «خنجه» در ترفنج در نيمه اول ماه ميانه زمستان به دنيا آمده است. موش خود را بوته وحشی خودرو که محصول همين سرزمين است می‌داند و زندگی خودش را دارد. خانه‎هايی را با چوب کبريت می‌سازد که دايره‎ای و بدون ديوار و مرزبندی‌اند. از دوازده‌سالگی تقاضای بيرون‌آمدن از يتيم‌خانه را می‎دهد. به چندين کار بی‌ربط دست می‎زند که آخرين کارش تصحيح روزنامه بوده که با از ميان‌رفتن مطبوعات آنجا بي‌کار می‌شود و بعد ماجراهای دیگری برای او پیش می‌آید. «موش» نمايش‌نامه‌اي دوپرده‌اي با يك تابلوي نهايي است كه به سال 1342 برمي‌گردد. در بخش ابتدايي پرده اول و از زبان «ميانجي» مي‌خوانيم: «اگه تو رو تا بيخ هم بجوم باز مجبورم اشاره‌يي بكنم. خب... نه، باور نكنيد كه اين‌جا يكي از غرفه‌هاي يه موزه... شايد... از هر دو تا چيز شبيه به هم يكيش بدلي يا زياديه؟ هان؟ مثلا آدمايي كه رو اين صندلي‌ها مي‌شينن آيا واقعا شباهتي به هم دارن تا اينام داشته باشن؟ بله، به‌شرط اين‌كه در كلمه شباهت رو باز كنيم و يه‌خرده توش پرسه بزنيم. آاا... ديوارها! لابد مي‌بينيد كه ديوارها برهنه‌ن. يعني... چطور بايد گفت...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.