|

دوستی اردوغان با پوتین

کودتای نافرجام اخیر در ترکیه نه‌فقط موجب شد که این کشور دچار آشوب داخلی شود، همچنین می‌تواند باعث منحرف‌شدن اساسی روابط سیاست خارجی ترکیه با آمریکا و اروپا شود. در پی این کودتا تبعاتی جدی، همکاری‌های آمریکا و اروپا با آنکارا را در زمینه مبارزه با داعش در سوریه تهدید می‌کنند. به طور کلی روابط ترکیه با اتحادیه اروپا از جمله در زمینه همکاری برای مقابله با موج ورود پناه‌جویان به اروپا تهدید شده است. درحال‌حاضر حال‌وهوای کشور ترکیه مملو از خشم، عصبیت و تاریکی است. اگرچه توطئه کودتا در عرض یک روز خنثی شد؛ اما حس وحشت مبهمی همچنان در آنکارا، پایتخت ترکیه که شاهد بیشترین خشونت‌های مربوط به کودتا بود، وجود دارد. در حقیقت وحشت در ترکیه آن‌چنان زیاد است که با وجود ویژگی تفرقه‌برانگیز «رجب طیب اردوغان»، او سرانجام توانست برای مخاطبانی متحد سخنرانی کند. اردوغان دو تدبیر تنبیهی مهم را در نظر دارد: یکی آنکه از آمریکا تقاضای استرداد «فتح‌الله گولن»، واعظ در تبعید، را داشته باشد و دیگری نیز بازگرداندن مجازات اعدام است. یک ضربه دیگر کودتا به روابط ترکیه و آمریکا این بوده که تعداد زیادی از حامیان دولت آنکارا معتقدند وضعیت گولن به‌عنوان شهروند آمریکا حاکی از دست‌داشتن واشنگتن در کودتاست. درصورتی‌که دادگاه‌های آمریکا درخواست اردوغان برای استرداد گولن را رد کنند، وی مطمئنا اتهامی را متوجه کاخ سفید خواهد کرد. رهبر ترکیه پس از آن دو گزینه خواهد داشت: یکی اینکه او ممکن است مسئله استرداد را به همکاری در عملیات مبارزه با داعش مرتبط کند. اگر ترکیه به آمریکا در این زمینه اولتیماتوم دهد، پاسخ متقابل دریافت کرده و آمریکا هم عملیات‌های مبارزه با داعش خود را از خاک ترکیه خارج کرده و به ناوهای هواپیمابر در دریای مدیترانه و پایگاه‌های کشورهای حوزه خلیج‌فارس منتقل خواهد کرد. اردوغان نیز در تلافی آن ممکن است به طور کامل همکاری با واشنگتن را در مبارزه با گروه تروریستی داعش قطع کند. در هر دو مورد روابط ترکیه و آمریکا آسیب خواهد دید. درمجموع کودتای اخیر ترکیه باعث هرچه پیچیده‌ترشدن روابط ترکیه با اروپا و آمریکا خواهد شد. این توضیح می‌دهد چرا برای نخستین‌بار در سال‌های اخیر بحث‌های جدی درباره عضویت آنکارا در ناتو در ترکیه بالا گرفته‌اند. حتی برخی در آنکارا می‌گویند ترکیه باید به جای ناتو تبدیل به دوست روسیه شود. اردوغان پیش از این نشان داده یک‌سری غریزه‌های سیاست خارجی اوراسیایی دارد و می‌تواند به‌آسانی این چرخش را با توجه به اینکه ارتش ترکیه به‌عنوان قوی‌ترین عامل ارتباط ناتو با آنکارا از شکل افتاده است، تکمیل کند. آنکارا و مسکو پیش از کودتای نافرجام، گام‌هایی را برای بهبود روابطشان که پس از حادثه سرنگون‌کردن جنگنده روسیه از سوی نیروی هوایی ترکیه در ماه نوامبر آسیب دیده بود، برداشته بودند. اردوغان در نامه‌ای در 27 ژوئن به پوتین از بابت این حادثه ابراز تأسف کرد و این دو رهبر قرار است در اولین هفته ماه آگوست برای عادی‌سازی روابطشان دیدار کنند. کرملین نیز رخدادها را مدنظر قرار داده است و در تاریخ 29 ژوئن یک شرکت هواپیمایی روسیه ممنوعیت پروازها به ترکیه را لغو کرد. پوتین با دست پر به نشست با اردوغان خواهد آمد که احتمالا شامل وعده‌هایی برای بهبود گردشگری، تجارت، ساخت‌وساز و ایجاد خط لوله‌ها خواهد بود. به طور مختصر باید گفت سیاست خارجی ترکیه در حال حاضر در دوراهی قرار گرفته است. اگر واشنگتن ترکیه را درباره مسئله درخواست استرداد گولن متقاعد نکند، آنکارا ممکن است به روسیه رو بیاورد. اگر آنکارا مجازات اعدام را بازگرداند که احتمال آن بالاست، روابط ترکیه با اتحادیه اروپا و توافق دو طرف برای مقابله با ورود پناه‌جویان شکست خواهد خورد. منبع: ایسنا

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.