عملیات گسترده مخالفان برای شکست محاصره حلب ادامه دارد
نبرد سرنوشتساز سوری
حلب بدون شک یکی از شریانهای حیاتی سوریه است که اگر روزگاری بزرگترین شهر و قلب تپنده صنعت آن کشور بود، اکنون چهار سال است که به قلب تپنده جنگ داخلی بدل شده است. اما فهرست ترینهای حلب به همینجا ختم نمیشود. اگر از وخیمترین بحران انسانی جاری در سوریه که از ماه فوریه گذشته دامنگیر مناطق شرقی شهر شده بگذریم، امروز باید حلب را آوردگاه بزرگترین عملیات نظامی شورشیان در تاریخ جنگ داخلی آن کشور نیز بدانیم. این دستکم ادعای گروههای مخالف سوری است که از یکشنبهشب عملیات نظامی گستردهای را برای شکست محاصره چندینماهه مناطق شهری تحت کنترل شورشیان بهدست نیروهای دولتی و متحدان خارجی آن آغاز کردهاند؛ عملیاتی که بنا بر بیانیههای متعدد منتشرشده از سوی شورشیان، با هدف آزادسازی کامل حلب سازماندهی شده است. برخی گزارشها حکایت از آن دارد صدها نفر از شبهنظامیان شورشی که همزمان با هفتادویکمین سال تأسیس ارتش سوریه در یک تهاجم هماهنگ از چندین جبهه مواضع نیروهای دولتی را هدف قرار دادهاند، موفق شدهاند کنترل مناطقی در شمال و جنوب شهر را که تجمعگاه نیروهای وفادار دولتی بودهاند، بهدست آورند. این در حالی است که عملیات شکست محاصره حلب اولین تهاجم بزرگ نظامی است که نیروهای جبهه «فتحالشام» در آن مشارکت داشتهاند. این گروه جهادی که تا همین هفته پیش به عنوان شاخه سوری القاعده، با نام «جبهه النصره» شناخته میشد، پس از تغییر نام خود، مدعی شده همه روابط سازمانی و پایبندی عقیدتی خود به رهبران گروه تروریستی القاعده را قطع کرده است؛ تحولی که اگرچه از منظر برخی ناظران موجد پیوند هرچه بیشتر النصره با مخالفان سوری خواهد بود، اما هنوز بسیاری را درباره تغییر ایدئولوژی این گروه متقاعد نکرده است. دراینمیان و در شرایطی که بنا بر گفته گروههای حقوق بشری، بیش از 250هزار نفر در مناطق تحت کنترل شورشیان به محاصره نیروهای دولتی درآمدهاند، نگرانیهای بینالمللی درباره سرنوشت غیرنظامیان منطقه همچنان ادامه دارد. درنتیجه جای تعجب نیست که سابقه بمبارانهای هوایی گسترده در مناطق شرقی حلب و ناتوانی جامعه بینالملل در برپایی مناطق پرواز ممنوع بر فراز سوریه، مخالفان سوری را به صرافت انداخته تا از ساکنان مناطق شورشینشین شهر بخواهند با سوزاندن تایر و لاستیک، خود دستبهکار ایجاد منطقهای پرواز ممنوع شوند. تصاویر منتشر شده از حلب دود سیاه عظیمی را بر فراز مناطق شرقی آن شهر نشان میدهد که به گفته منابع شورشی، تلاشی از سوی هوادارانشان برای ایجاد اختلال در تحرکات نیروهای دولتی و محدود کردن دایره دید جنگندههای سوری و روسی است که بر فراز این شهر در حال گشتزنی هستند. با همه این اوصاف، به نظر میرسد فقط سوزاندن تایرها نیست که جنگندههای حامی دمشق را با مشکل مواجه کرده است. مخالفان سوری برای تقویت آنچه «شورش منطقه پروازممنوع» میخوانند، موفق شدهاند هلیکوپتر روسی را نیز در نزدیکی حلب هدف قرار دهند. به گفته وزارت دفاع روسیه، این هلیکوپتر که صبح روز گذشته و در 25مایلی جنوب حلب سقوط کرده، پس از انجام مأموریت خود که ارائه کمکهای انساندوستانه به محاصرهشدگان حلب بوده، در حال بازگشت به پایگاه هوایی لاذقیه بوده که هدف نیروهای شورشی قرار گرفته و همه پنج سرنشین آن کشته شدهاند. این در حالی است که کرملین پیشتر از طرح گشایش گذرگاهی انسانی خبر داده بود که نهفقط به غیرنظامیان اجازه میداد از مناطق تحت محاصره شهر خارج شوند، بلکه امکانی برای سربازان شورشی فراهم میآورد تا خود را تسلیم نیروهای دولتی کنند. دراینمیان، با تشدید درگیریها در حلب، این طرح روسیه عملا ناکام ماند و گفته میشود فقط تعداد محدودی از خانوادههای غیرنظامیان موفق به خروج از مناطق درگیری شدهاند. گذشته از واهمه برخی غیرنظامیان گرفتارشده در حلب که گذرگاه انسانی را تلهای برای بهدامانداختن شورشیان میدانستند، «ریاض حجاب»، دبیر کمیته ارشد مذاکرهکنندگان سوری، که درحقیقت نمایندگی مخالفان را در گفتوگوهای صلح به میانجیگری ایالات متحده و روسیه برعهده دارد، نیز طرح مسکو را تلاشی برای جابهجایی اجباری جمعیتی و خالیکردن مناطق تحت کنترل شورشیان از سکنه میداند که به جنایات جنگی پهلو میزند. حلب که از تابستان سال 2012 و پس از ورود شورشیان به این شهر، به دو جبهه شرقی و غربی تقسیم شده، یکی از مهمترین پایگاههای مخالفان در جریان جنگ داخلی سوریه است که دستبهدستشدن کنترل آن میتواند تحولی تعیینکننده در جریان پنج سال منازعه خونین باشد. اکنون که نیروهای دولتی موفق شدهاند با همکاری متحدان منطقهای خود، راههای ارتباطی مناطق شرقی را با دیگر مناطق تحت کنترل شورشیان به طور کامل قطع کنند، به نظر میرسد حتی راهاندازی بزرگترین کارزار مخالفان نیز نتواند به اینزودیها دمشق را از این مهمترین دستاورد جنگ پنجساله محروم کند. ---------------------------------------------- تاریخ سوریه در آستانه مرحله حساس رئیسجمهور سوریه ضمن قدردانی از تلاشها و جانفشانیهای ارتش این کشور، گفت: ما در آستانه مراحل حساسی از تاریخ سوریه قرار داریم. به گزارش خبرگزاری رسمی سوریه (سانا)، بشار اسد در سخنانی که به مناسبت هفتادویکمین سالروز تأسیس ارتش سوریه در مجله ارتش منتشر شده است، خطاب به نیروهای مسلح این کشور گفت: بیش از پنج سال است مشغول مبارزه با شدیدترین حمله تروریستی خصمانه در تاریخ کشور هستید و با طرحهای سلطهطلبانه و استعمار قدیم و جدیدی که همگی در مقابل عزت و صلابت و مقاومت ما نقش بر آب شدند، مبارزه میکنید. او افزود: همه جهانیان به صلابت و قدرت شما در دفاع از کشورتان شهادت میدهند به دشمن و دوست ثابت کردید که ارتش سوریه نهادی اصیل است که مملو از پیروزی است. اسد در ادامه گفت: من به شما اعلام میکنم ارتش سوریه همیشه ستون امنیت و ثبات در سوریه و منطقه باقی خواهد ماند و دژ استواری است که از حاکمیت و کرامت میهن دفاع میکند. در همینحال، «رمزی عزالدین رمزی»، معاون «استفان دیمیستورا»، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد به سوریه که به دمشق سفر کرده است، با «ولید معلم»، وزیر خارجه سوریه و معاونش دیدار کرد. او پس از این دیدار به خبرنگاران گفت وزیر خارجه سوریه تأیید کرده است دمشق برای شرکت در مذاکرات میان جناحهای سوری در پایان ماه آگوست آمادگی دارد. ---------------------------------------------- شاهکلید کنترل بر سوریه و کشورهای همسایه حلب، کلانشهری پرجنبوجوش که روزی بیش از دومیلیون نفر را در خود جای میداد حالا به صحنه نزاع و درگیریهای خونین تبديل شده است. این شهر برای همه طرفهای درگیری در جنگ، مهم و حیاتی است و درعینحال میتواند نقشی کلیدی در حلوفصل بحران جاری ایفا کند. همزمان با بالاگرفتن درگیریها در حلب، شبکه خبری راشاتودی در گفتوگو با دو تحلیلگر مسائل سوریه، اهمیت حلب را بررسی كرده است. «ولادیمیر شاپووالوف»، مدیر مؤسسه علوم سیاسی، حقوق و توسعه اجتماعی در گفتوگو با راشاتودی توضیح میدهد که چرا حلب، مهمترین مرکز اقتصادی و جغرافیایی سوریه، ممکن است به حلوفصل درگیریها کمک کند. حلب، مهمترین مرکز اقتصادی با موقعیت ژئوپلیتیک ویژه شاپووالوف در این گفتوگو میگوید: «حلب به عنوان مهمترین مرکز اقتصادی و تجاری سوریه، اولویت همه احزاب درگیر است؛ شهری که در محل تقاطع مسیرهای تجاری این کشور قرار دارد و دارای موقعیت ژئوپلیتیک بسیار ویژه است». این تحلیلگر سیاسی توضح میدهد: «کنترل کامل حلب نهتنها موجب کنترل کامل شمال سوریه میشود بلکه تمام مناطق مرزی سوریه با ترکیه، مناطق کردنشین و منطقه شمال غرب عراق را هم در بر میگیرد. حلب مرکز اصلی کل این مناطق است. برای نیروهای ارتش دولتی، مخالفان، برای ترکیه و عربستان سعودی و ایالات متحده آمریکا، حلب، شاهکلید کنترل بر سوریه و مناطق مجاور آن است». ازاینرو، جای تعجب نیست که از همان ابتدای درگیریهای نظامی در این کشور، مبارزه شدیدی در این شهر در جریان بوده است. «سیمیون باگداساروف» یکی دیگر از تحلیلگران روس هم که مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه و آسیای مرکزی است حلب را یکی از نقاط استراتژیک بسیار مهم و پایتخت اقتصادی سوریه میخواند و میگوید پاکسازی حلب میتواند پیروزی بزرگی برای سوریه و روسیه باشد. او میافزاید: «بااینحال آزادی حلب بدون بستن گذرگاههای مرزی سوریه و ترکیه و در درجه اول شهر اعزاز، کار دشواری خواهد بود». دروازه عبور و مرور به ترکیه باگداساروف میگوید: «اعزاز، دروازه عبورومرور به ترکیه است و سلاح، مهمات و هزاران شبهنظامی از طریق این گذرگاه وارد سوریه میشوند. این گذرگاه مرزی باید بسته شود و این اتفاق تنها با اتحاد با فدراسیون شمالی سوریه، روژاوا اتفاق میافتد». این تحلیلگر سیاسی در ادامه میافزاید که چرا قلمروهای تحت کنترل کردهای سوریه میتوانند نقشی حیاتی در بازپسگیری حلب ایفا کنند: «بیش از دو هزار نیروی نظامی ناتو در این منطقه حضور دارند؛ ازجمله نیروهای ویژه آمریکا، دانمارک، بریتانیا، فرانسه و واحدهای نظامی آلمان. هیچ مرز مشخصی بین آنها وجود ندارد و در یک حمله ممکن است برخوردهای ناخواستهای به وجود آید». شاپووالوف هم بر این باور است که کردها بیش از هر گروه دیگری علاقهمند به انحلال گروههای جهادی هستند و ممکن است به یکی از متحدان کلیدی «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه، تبدیل شوند. به گفته او، «برای کردها، مهمترین چیز، مبارزه علیه شبهنظامیان است که دشمن مهم آنها در ایجاد خودمختاری هستند». او میافزاید: «در چنین زمینهای، اتحاد با دولت سوریه اولویت کردهاست چراکه این اسد است که میتواند امنیت مناطق کردنشین را تضمین کند؛ نهتنها از دست تروریستها بلکه از شر ادعاهای ترکیه». سیمیون باگداساروف هم تأکید میکند آزادسازی حلب اهمیت بسیار زیادی دارد و حتی ممکن است که بسیاری از گروههای مخالف، سلاحشان را زمین بگذارند. ولادیمیر شاپووالوف میگوید: «آزادسازی حلب به پروسه کنترل دولت بر بخشهای زیادی از سوریه خاتمه داده و بخش عمده کشور آزاد میشود. بعد از آزادسازی حلب مسئله بیرونراندن شبهنظامیان از سایر مناطق سوریه کار چند هفته است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.