|

برای سیدعباس سجادی و تعلقات مدیریتی او در عرصه هنر

مدیری که می‌تواند گفتمان‌ساز شود

سیدابوالحسن مختاباد

مدیریت هنری در ایران شاخه‌ای نوپاست و بیش از آنکه مبتنی بر راهبردی علمی باشد، بر دیدگاهی تجربی بنا شده است. پیش از انقلاب تجربه‌هایی در عرصه مدیریت هنری شکل گرفت که متأسفانه به دلیل موج مهاجرت ابتدای انقلاب و سوختن خشک و‌ تر با هم، عمده آن تجربیات به مدیران هنری بعد از انقلاب انتقال نیافت و نتیجه آن شد که دوباره همه تلاش کنند چرخ را از نو بسازند و اختراع کنند. در میان مدیران هنری قبل از انقلاب که یادگارهای مفیدی را از خود بر جای گذاشتند، می‌توان به زنده‌یادان علینقی وزیری، روح‌الله خالقی، پیرنیا، صفوت و استادان هوشنگ ابتهاج و حسین دهلوی و... اشاره کرد. مهم‌ترین ویژگی مدیران یادشده، ‌گفتمان‌سازی در حوزه و موضوعی بود که آنها در آن به خدمت مشغول بودند. به تعبیر دقیق‌تر هر کدام از این بزرگان توانستند در موضوعی که کار می‌کردند خط فکری خاصی بنا بگذارند که خود بعدها تبدیل به یک گفتمان در آن حوزه و موضوع شد. معنای گفتمان هم مشخص و روشن است. اینکه در دوره خود بر آن هنر یا فرهنگ یا فکر یا حوزه فکری چنان اثری می‌گذارد که پیروان خاصی پیدا می‌کند و همه از آن سخن می‌گویند و گروهی دیگر از آن تبعیت می‌کنند و مانند موج بسیاری را درمی‌نوردد. بعد از انقلاب نیز با وجود برخی تجربه‌های شکست‌خورده، به‌خصوص در عرصه سینما، مدیریتی شکل گرفت که از دل آن یک گفتمان مدیریتی برآمد. همچنان که در حوزه هنری نیز (در دوره حجت‌الاسلام محمد‌علي زم) فضا به گونه‌ای مدیریت شد که گروهی از شاخص‌ترین هنرمندان در حوزه‌های مختلف توانستند خود را در آن فضا تعریف کنند و به کار بپردازند. مهم‌ترین خصوصیت این افراد این بود که ویژگی‌های شخصیتی آنها بر جایگاهی که به‌عنوان مدیر انتخاب کرده بودند یا منتصب شده بودند، برتری داشت، همین ویژگی به آنها تشخصی می‌بخشید که زیر بار هرگونه دستور و حکمی نروند. به باور من سیدعباس سجادی از آن دسته مدیرانی است که در صورت ثبات مدیریتی می‌تواند گفتمان‌ساز باشد. تلاش‌هایی کرد که بتواند خط فکری خاصی را در برخی حوزه‌ها بنا نهد. حمایت‌های او از برخی پروژه‌های جدی در حوزه هنر در زمانی که مدیریت موسیقی سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران را داشت، از جمله این اقدامات بود. هنوز یادمان نرفته است دوره‌ای را که مدیران به سمت برنامه‌های جدول‌پرکن و زودبازده می‌رفتند و او بخشی مهم از بودجه زیر نظر خود را به ضبط و ثبت ردیف استاد حسن کسایی اختصاص داد. خود برایم می‌گفت که وقتی نزد استاد کسایی رسید، گفت: هر مبلغی که شما بفرمایید! بدون هیچ‌گونه فشار یا اعتذاری در پرداخت حق‌الزحمه این کار به‌یادماندنی. نتیجه آن شد که یکی از گنجینه‌های موسیقی اصیل ایرانی اکنون به یادگار مانده است. یا حمایت او از طرح پژوهشی موسیقی تهران که دوست و پژوهشگر دقیق‌النظر (فریبرز رستمی) قرارداد انجام آن را بسته و طرح بزرگی بود که نمی‌دانم چه سرانجامی یافت. یا مجموعه‌نشست‌های «نقد نغمه» که نگارنده طرح آن را به ایشان داد و با حمایت معنوی و فکری و نیز مادی ایشان به بار نشست و نزدیک به ۲۶ برنامه‌ آن با وجود تمام مضایق اجرا شد؛ یا مجموعه‌برنامه‌هایی که تحت عنوان «آوای دوست» به نکوداشت بزرگان موسیقی اختصاص یافته بود که خود بسی جریان‌ساز شد. اما همه این موارد به دلیل آنکه در میانه ‌کار به دولت آقای احمدی‌نژاد و نیز سیطره برنامه‌های تبلیغاتی و دهان‌پرکن و تنگناها در شهرداری و تغییرات مدیریت فرهنگی در شهرداری تهران انجامید، عملا عقیم ماند و او نتوانست آنچه را در ذهن داشت، پیاده کند. نوشتم که سیدعباس سجادی به طور جدی هنوز گفتمان‌ساز نشده است، اما بارقه‌هایی از این گفتمان‌سازی را او در فرهنگ‌سرای نیاوران بروز و ظهور داده است. در او ظرفیت‌هایی هست که اگر اندکی روی آنها تعمق کند و زمان و حمایت‌های لازم را داشته باشد و خود بخواهد این مسیر را عمیق‌تر شخم بزند، به مدیری تبدیل خواهد شد که بتواند در حوزه‌هایی از هنر، به‌خصوص موسیقی گفتمان‌ساز شود. او شبکه ارتباطی بسیار گسترده‌ای با هنرمندان در شاخه‌های مختلف از یک سو و مدیران میانی و تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز در وزارتخانه‌های مختلف از دیگر سو دارد. چهره‌ای رسانه‌ای و شناخته‌شده است. شاعر و ترانه‌سراست و ردیف آوازی را درک و دریافت کرده و بنا بر این درکی چندوجهی از هنر دارد و صاحب تشخیص هنر خوب و جدی از هنر باری به هر جهت و مبتذل است. از همه مهم‌تر شخصیت محکمی هم دارد و این انسجام شخصیتی هم به او جایگاهی بخشیده است که بتواند جسارت انجام برخی کارها را داشته باشد و از آن مهم‌تر قدرت نه‌گفتن را هم به خود بدهد مثل نپذیرفتن سکان دفتر موسیقی و... . نگاهی به کارنامه زمانی نه‌چندان بلند او در فرهنگ‌سرای نیاوران و حجم این برنامه‌ها و کیفیت و تنوع آنها نشان می‌دهد که او درصدد است این نهاد را به یک زیست‌بوم فرهنگی تأثیرگذار در شاخه‌های هنری مختلف تبدیل کند. شاید اگر این حجم از برنامه‌ها در سال‌های قبل از انفجار اطلاعات و هجوم شبکه‌های اجتماعی انجام می‌شد، قطعا سر و صدای بسیاری به پا می‌کرد و آقای سجادی نیز به سلک مدیران گفتمان‌ساز می‌پیوست، ‌اما یا از نابختیاری اوست یا از تنوع شگفت‌انگیز هنر و وسعت و گستردگی هنرمندان یا کم‌انگاشت و نبود سرمایه‌گذاری و بهره‌گیری درست و کارشناسانه و مترقی از فضای مجازی یا پرهیز او از غوغاها و هیاهوها که سبب شده است هنوز در تردید و تردد به سر بریم که از او به‌عنوان مدیری گفتمان‌ساز یاد کنیم. ثبات مدیریتی و علاقه‌مندی و استمراری که او در کارش دارد، می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور این گزاره را از وضعیتی بالقوه به موقعیتی بالفعل بدل کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.