جرمی که جرم نیست
محمد سلطانیفر*
بحث ممنوعیت تبلیغ فیلمهای سینمایی در شبکههای ماهوارهای در حالی دوباره مطرح شده که این ممنوعیت نه تاکنون مبنای قانونی مشخصی داشته و نه حتی در رویههای معمول جایگاهی داشته است. زيرا همانطور که میدانید، قانون یا باید مبنای شرعی و فقهی داشته باشد یا رویه باشد. صرف انعکاس اخبار مربوط به یک فرد مشهور یا فیلمی خوب یا صحبت درباره موضوعی که درباره آن سفارشی به رسانههای خارجی داده نشده است، هیچ جرمی را برای صاحب آن شهرت، نام، فیلم یا اثر ایجاد نمیکند. ما تاکنون شاهد بسیاری از موارد اینچنینی در رسانهها بودهایم. برای نمونه، انتشار اخبار یا مصاحبهها و موضوعاتی درباره چهرههای ورزشی مانند «حسین رضازاده» یا «علی دایی» یا خوانندگان داخلی یا کنسرتها و فیلمها در رسانههای خارجی که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم تبلیغ آنها محسوب میشود و بهتبعآن هیچگونه پیگردی نیز برای آن افراد یا محصولات شکل نگرفته است. تبلیغات مستقیم یا غیرمستقیم برای چهرههایی مثل ورزشکاران و هنرمندان دقیقا مصداق همان اقدامی است که شبکههای ماهوارهای نسبت به تشویق و تبلیغ برای دیدن فیلمها انجام میدهند. چراکه بارها تهیهکنندگان این فیلمها اعلام کردهاند که سفارشی در این زمینه به شبکههای ماهوارهای داده نشده است و انتشار این تبلیغات بهوسيله این شبکهها صرفا بهصورت شخصی و بهوسيله خود این رسانههای خارجیزبان شکل گرفته است. بنابراین به تشابه موضوع قبلی نباید برای تبلیغ این فیلمها هم هیچگونه پیگردی شکل بگیرد. مگر اینکه این پیگرد بخواهد رویه و مبنای قانونیاي برای تدوین و تصویب قانونی در این حوزه باشد که در این صورت نیز قانونگذار بهخوبی میداند اگر سفارشی از سوي تهیهکنندگان به این شبکهها داده نشده باشد، هیچگونه جرمی متوجه تهیهکنندگان و صاحبان آن فیلمها نخواهد بود. اگر داشتن و خریدوفروش ماهواره در کشور ما ممنوع است پس چرا در مباحث، جرمانگاری و برخوردی صورت نمیگیرد. حتی اینکه رسانهای از شما دفاع کند و اخبار مربوط به شما را بهصورت خودخواسته منتشر کند، دال بر این نیست که شما اتهامی در داخل کشور داشتهاید. مگر اینکه قرار باشد در این زمینه احکام حقوقی جدیدی وضع شود که در آن صورت هم توصیه به قانونگذار این است که در تدوین این قوانین، از نظرات جامعهشناسان و کارشناسان رسانه استفاده کند.
*مدیر تحقیقات رسانهای مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.