|

بحران بحرين و آشفتگي بيشتر منطقه

دولت بحرین سعی می‌کند با سخت‌گیری به احزاب سیاسی شیعه به سال‌های بی‌ثباتی در کشور پایان دهد؛ غافل از آنکه چنین حرکتی می‌تواند مخاطرات تازه‌ای را به ‌دنبال داشته باشد و تنش‌های جدیدی را در خاورمیانه به وجود آورد. بعد از گذشت پنج سال از سرکوب اعتراضات با حمایت‌های نظامی عربستان سعودی، به نظر می‌رسد خاندان سنی حاکم بر کشوری که اکثریتشان را شیعیان تشکیل می‌دهند، همچنان بر این باور است که می‌تواند در برابر اعتراضات بین‌المللی ایستاده و به اقدامات قاطعانه خود علیه مخالفان ادامه دهد. در آخرین نمونه از سلسله‌اقدامات سخت‌گیرانه، دولت بحرین فعالیت‌های «جمعیت الوفاق» بزرگ‌ترین تشکل سیاسی شیعه را متوقف کرد و مجازات زندان رهبری این جمعیت یعنی «شیخ علی سلمان» را به دو برابر رساند. دولت همچنین «نبیل رجب» حقوق‌دان برجسته بحرینی را بازداشت و در آخر نیز تابعیت «شیخ عیسی قاسم» از رهبران مذهبی کشور را لغو کرد. آمریکا و تعدادی دیگر از کشورهای غربی نسبت به این حوادث ابراز نگرانی کردند اما دولت بحرین احساس می‌کند این ابرازنگرانی‌ها هرگز به اقداماتی علیه این دولت تبدیل نمی‌شود، زیرا پیوندی تنگاتنگ با عربستان دارد که یکی از متحدان اصلی آمریکا در منطقه است. اما مخالفان احساس می‌کنند تنگ‌کردن حلقه محاصره و بستن راه‌های مبارزه مسالمت‌آمیز ممکن است جوانان شیعه را بر آن دارد تا به عناصر افراطی نظیر کسانی ملحق شوند که دست به انفجارهای تروریستی می‌زنند. «علی الاسود» نماینده سابق پارلمان و یکی از اعضای جمعیت الوفاق که در خارج زندگی می‌کند، می‌گوید: «دولت دست به کار خطرناکی زده است. چون وقتی جلوی مبارزه معتدل را بگیرد، هستند کسانی که دست به اقدامات غیرقانونی و خشونت‌آمیز بزنند. این باعث تقویت نفوذ گروه‌های افراطی می‌شود و به‌وضوح امکان گفت‌وگو و آشتی را از بین می‌برد و جلوی پیشرفت کشور را می‌گیرد». برخی از طرفداران دولت هم همین نگرانی‌ها را به‌ نوعی دیگر ابراز می‌کنند. یک مسئول سابق دولتی در بحرین می‌گوید: «الان گروه‌های افراطی در محیط‌های محدودی محصور هستند. برخی‌شان در خارج به سر می‌برند. اما اگر به نیروهای معتدل آسیب برسد، راه برای بازگشت آنها فراهم می‌شود». این مسئول که نخواست نامش فاش شود، در ادامه می‌افزاید: با به‌تعویق‌انداختن بعضی مسائل می‌شود فرصت بیشتری را برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز قضایا به وجود آورد. در این میان تحلیلگران منطقه‌ای نگران آن هستند که اپیدمی جنگ طایفه‌ای در بحرین به سایر نقاط سرایت کند و جنگ‌های نیابتی موجود که از سوریه تا یمن در جریان است را تشدید کند. خشم و ترس ایالات متحده که مقر نیروهای هوایی‌اش در بحرین است، نسبت به تحولات این کشور ابراز نگرانی می‌کند. از سوی دیگر دفتر حقوق ‌بشر سازمان ملل متحد نیز نگرانی عمیق خود را نسبت به اقدامات «توجیه‌ناپذیر» بحرین ابراز کرده است. در مقابل، بحرین از اقدامات خود دفاع کرده و می‌گوید این اقدامات برای ایجاد امنیت در کشور لازم است. وزارت کشور بحرین، جمعیت الوفاق را متهم به طایفه‌گرایی و ایجاد ارتباط با ایران می‌کند. ایران هرگونه دخالت‌داشتن در تحولات بحرین را رد می‌کند. منتقدان می‌گویند واکنش کم‌رنگ واشنگتن به سرکوب‌های دولت بحرین تاکنون موجب تشویق حاکمان این کشور به ادامه سرکوب‌هایشان شده است. «برایان دوولی» از جمعیت «اول حقوق‌بشر» در آمریکا می‌گوید: «دیپلماسی آرام دولت آمریکا در قبال بحرین محکوم است». بعد از انجام یک تحقیق بین‌المللی درباره نحوه برخورد دولت بحرین با موج اعتراضات در سال 2011، بعضی اصلاحات ایجاد و فرصتی برای گفت‌وگوهای سیاسی با احزاب شیعه فراهم شد. اما این گفت‌وگوها بدون رسیدن به نتیجه‌ای در سال 2013 پایان یافت. از آن زمان این کشور وارد یک دوران رکود سیاسی شد. این روزها مردم بحرین به دلیل فشارهای مالی ناشی از کاهش بهای نفت نیز ناراضی هستند. عربستان سعودی متحد نزدیک بحرین نسبت به اقدامات دموکراتیک تردید دارد و به طور مثال هرگز اجازه تأسیس احزاب سیاسی در کشورش را نمی‌دهد. پلی بحرین را به منطقه شرق عربستان متصل می‌کند که اکثریت شیعیان در این منطقه سکونت دارند. عربستان نگران آن است که هرگونه دستاوردی برای شیعیان بحرین ممکن است به شیعیان کشورش نیز جرئت و جسارت دهد. به‌کارگیری این سیاست علیه شیعیان بحرینی توسط رژیم‌آل‌خلیفه در حالی است که آنها در سال‌های گذشته با وجود اعتراضات گسترده به اقدامات تبعیض‌آمیز این رژیم، هیچ‌گاه امنیت بحرین را با مخاطره مواجه نکرده و ثبات این کشور را به خطر نینداخته‌اند. با این حال، به نظر می‌رسد رژیم آل‌خلیفه مانند دولت سعودی، وجود شیعیان در کشورهای خود را از اصل و اساس «مخاطره‌آمیز» تلقی می‌کند و از تمامی امکاناتی که در اختیار دارد برای سرکوب آنها بهره می‌گیرد. در هر صورت باید دانست که سلسله‌سیاست‌های رژیم آل خلیفه علیه مردم مظلوم بحرین در شش سال گذشته از زندانی‌کردن و تبعید آنها گرفته تا سلب تابعیت‌ و اخراجشان از کشور، تاکنون به نتیجه دلخواه آنها که همان «شکست انقلاب» است، منتهی نشده است. برخی کارشناسان نیز علت این برخوردهای اخیر را به روی‌کارآمدن اشخاصی تندرو در حکومت بحرین نسبت می‌دهند. در این میان برخی نیز جمعیت الوفاق را مقصر دانسته و می‌گویند این گروه نباید روند سیاسی را ترک می‌کرد. جمعیت الوفاق اعلام کرده است به این دلیل در انتخابات پارلمانی شرکت نمی‌کند که مجلس اختیارات کافی برای تصمیم‌گیری در امور را ندارد. منبع: رویترز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.